ในวิกฤตมีโอกาสเสมอ โดย ฐากูร บุนปาน
บทความโดย ฐากูร บุนปาน
สิ่งที่เราเผชิญหน้าร่วมกันอยู่ขณะนี้ คือ วิกฤตซ้อนวิกฤต ที่ซ้อนอยู่บนวิกฤตอีกที
วิกฤตโรคระบาดเข้ามาซ้ำเติมวิกฤตเศรษฐกิจ (ทั้งของไทยและของโลก) ที่เปราะบางอยู่แล้วให้สาหัสยิ่งขึ้น
และยิ่งลากยาวเท่าไหร่ ก็ทำให้วิกฤตสังคม อันเนื่องมาจากความไม่พอใจในความเหลื่อมล้ำ ความไม่เชื่อถือในประสิทธิภาพและประสิทธิผลของรัฐในการตอบสนองทุกข์สุขของประชาชน
ยิ่งเพิ่มมากขึ้น
ฟังดูเหมือนไร้ความหวัง
แต่ไม่จริง
เพราะไม่ว่าจะนานช้าขนาดไหน วันหนึ่งวิกฤตโรคระบาดและวิกฤตเศรษฐกิจก็จะผ่านไป
อาจเหลือวิกฤตสังคมที่เป็นเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ให้เราก้มหน้าก้มตาแก้ไขกันเป็นปกติต่อ
คำถามสำคัญก็คือ แล้วเราจะผ่านวิกฤตที่เป็นเหมือนอภิมหาสงครามนี้อย่างไร
ให้เสียหายหรือสะบักสะบอมน้อยที่สุด
เพื่อจะมีสติปัญญา กำลังกาย และทรัพยากรเพียงพอที่จะเผชิญหน้ากับปัญหาและวิกฤตอื่น ๆ ที่รออยู่ได้
…
สำหรับระดับปัจเจกบุคคล สำหรับกิจการธุรกิจห้างร้าน
การดิ้นรนเอาตัวรอดนั้นเป็นสัญชาตญาณอยู่แล้ว
ถึงเห็นว่าจะตายก็ต้องขอสู้ดูสักตั้ง ไม่งอมืองอเท้าอยู่เฉย ๆ แน่นอน
ไม่แต่เท่านั้น ในวิกฤตที่เหมือนสงครามเช่นนี้ มีคนส่วนใหญ่เป็นผู้แพ้ แต่จะมีบางคนหรือบางส่วนเป็นผู้ชนะ หรือฝ่ายที่ได้ประโยชน์
ถ้าไม่ใช่เพราะอาศัยวิธีฉ้อฉล หรือใช้กลไกอำนาจแสวงหาประโยชน์โดยทางมิชอบ
เช่น อาศัยความเป็นคนใกล้ชิดผู้มีอำนาจกักตุนหน้ากาก หรือฉวยโอกาสขึ้นราคาสินค้าอย่างไข่ ขึ้นโดยไม่มีเหตุผล
ความงอกงามที่เป็นปกติ หรือเกิดขึ้นเพราะทัศนคติทางบวก เพราะการใช้สติปัญญาจริง ๆ
ก็พอรับได้
หลายครั้งหลายอย่างก็มาเป็นบทเรียนให้คนอื่น หรือองค์กรอื่นได้
เช่น เมื่อทั้งโลกต้อง “ถือสันโดษ” อยู่กับเหย้าเฝ้ากับเรือนมากขึ้น
ธุรกิจที่งอกงามขึ้นมาตามธรรมชาติ เช่น การส่งอาหาร หรือสินค้าจำเป็น ถึงบ้าน
ถึงได้เกิดกรณีอเมซอนรับสมัครพนักงานเพิ่ม 100,000 ตำแหน่ง ในสหรัฐอเมริกา หรือ 7-11 รับสมัครพนักงานเพิ่ม 20,000 คน ในเมืองไทย
ธุรกิจโทรคมนาคมก็ขยายตัวตาม เพราะคนอยู่บ้าน คนว่างงาน (ทั้งถาวรและชั่วคราว) เสาะหาข้อมูลจากอินเทอร์เน็ต-ออนไลน์มากขึ้น
อีคอมเมิร์ซยิ่งเฟื่องฟูมากขึ้น ยอดขายช้อปปี้เพิ่มขึ้น 400% ยอดขายลาซาด้าเพิ่มขึ้น 100%
แต่กรณีปัจเจกหรือเอกชน ไม่ใช่ประเด็นหลักของวันนี้
…
เพราะจริง ๆ ส่วนที่ควรจะพลิกวิกฤตกลับมาเป็นโอกาสมากที่สุดในวันนี้ คือ ภาครัฐ
ทั้งรัฐบาลและราชการ
ไม่มีเวลาไหนอีกแล้วที่จะเหมาะกับการ “รื้อ-สร้างใหม่” มากกว่าช่วงเวลาวิกฤต
ถ้าสามารถทำภาพใหญ่อย่างการลดขนาด ลดอำนาจ แต่เพิ่มประสิทธิภาพได้
ก็วิเศษ
แต่ในความเป็นจริง ขอแค่ท่านเริ่ม “คิดนอกกรอบ”
เปลี่ยนวิธีคิดจาก “ควบคุม” มาเป็น “ส่งเสริม” ได้บ้าง
ก็จะเป็นคุณเหลือหลายกับสังคมนี้
ตัวอย่างที่คิดเร็ว ๆ ได้ก็เช่น นอกจากจะมีมาตรการโอบอุ้มเกษตรกรให้พ้นวิกฤตเฉพาะหน้านี้แล้ว กระทรวงเกษตรฯ จะถือโอกาส “รื้อโครงสร้างการผลิต” ของภาคเกษตรไทยไปด้วยไหม
ข้อมูลเต็มไม้เต็มมือว่า อะไรผลิตล้น อะไรผลิตขาด อะไรราคาตกทั้งปีทั้งชาติ อะไรจะเป็นสินค้าของอนาคต
พื้นที่ไหนปลูกอะไรดี-ไม่ดี
จ้างให้เลิกผลิตของเก่า อัดความรู้เรื่องของใหม่
ดีไหม
กระทรวงดีอี ถ้าว่างจากไล่จับเฟกนิวส์ จะเข้าไปส่งเสริมชาวบ้าน หรือชุมชน ให้ค้าขายออนไลน์เพิ่มขึ้น เก่งขึ้น สะดวกขึ้น และต้นทุนไม่สูง จะได้สู้โลก ทันโลกได้อย่างไร
กระทรวงกลาโหม เห็นชัดเจนหรือยังว่า ภัยคุกคามของโลกยุคใหม่ ไม่ได้อยู่ที่อำนาจการรบ
แต่อยู่ที่เทคโนโลยี และโลกาภิวัตน์
จะถือโอกาสลดปืน ลดคน กลับมาเป็นกองทัพที่ “จิ๋วแต่แจ๋ว”
เอาเงินที่เหลือไปทำอย่างอื่นที่เกิดประโยชน์โภชผลกว่า
ดีไหม
กระทรวงแรงงาน จะยุบโต๊ะการอนุมัติงานให้แรงงานต่างด้าวจาก 14 ขั้นตอน ให้กระชับ สั้น ง่าย และไม่ขูดเลือดขูดเนื้อ (ที่เป็นช่องทางของการทำมาหากิน)
มาทำงานอบรม ให้ความรู้ เพิ่มสวัสดิการทั้งแรงงานไทยและเทศให้ดีขึ้น
เวลาที่เกิดวิกฤตหนต่อไป จะได้ไม่มีสภาพมหาโกลาหลอย่างนี้อีก
หรือไหน ๆ ก็ไหน ๆ ทั้งวิกฤตและขาดทุนบักโกรกขนาดนี้แล้ว
รัฐบาล-กระทรวงคมนาคม จะเอาอย่างไรกับการบินไทย
ยอมล้มละลาย เข้าโครงการฟื้นฟูกิจการ
เพื่อจะรื้อสร้างใหม่กันดีไหม
จะได้ไม่เป็นภาระกับคนทั้งชาติในอนาคต
ฯลฯ
คิดและทำได้ทั้งนั้นละครับ ถ้าอยากทำจริง และกล้าจริง
มีคิด ไม่ทำ โดยเฉพาะในเวลาที่ควรจะทำอย่างที่สุดนี้เล่าที่น่าเสียดาย
ถ้าพ้นวิกฤตไปโดยเราไม่ได้เรียนรู้อะไร ไม่ได้ปรับปรุงอะไรขึ้นมาเลย
เดี๋ยววิกฤตใหม่ก็ถาโถมเข้ามา
แต่ถ้าพลิกวิกฤตเป็นโอกาสได้
วิกฤตหนต่อไป ก็จิ๊บ-จิ๊บ
…
ประชาชาติธุรกิจ นำเสนอซีรีส์ “รวมพลังสู้ โควิด-19” ภายใต้เนื้อหาที่มาจากประชาชน นักคิด นักเขียน ผู้รู้ นักธุรกิจ สตาร์ตอัพ ผู้ประกอบการทุกระดับ ที่นำเสนอแนวคิด ความรู้ และทางออกจากปัญหาไปด้วยกัน