พาณิชย์เร่งเครื่อง FTA รับโลกผันผวน ใช้สิทธิแตะ 81.41% ดัน SMEs เจาะตลาดใหม่

กรมการค้าต่างประเทศชี้ผู้ประกอบการไทยใช้สิทธิประโยชน์ FTA เดือนเมษายน 2569 มูลค่า 31,772.29 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 1.06 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 10.19% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน สัดส่วนการใช้สิทธิสูงถึง 81.41% สะท้อนบทบาทของ FTA ที่ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือลดภาษี แต่กำลังกลายเป็นกลไกสำคัญในการกระจายความเสี่ยงทางการค้า ท่ามกลางความผันผวนของเศรษฐกิจโลก

กระทรวงพาณิชย์เดินหน้าขยายการใช้ประโยชน์จาก FTA ไปยังผู้ประกอบการ SMEs เพื่อเพิ่มแต้มต่อการแข่งขัน ขยายตลาดใหม่ และเชื่อมผู้ประกอบการไทยเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานโลก โดยปีงบประมาณ 2569 พัฒนาผู้ประกอบการแล้วกว่า 1,400 ราย พร้อมเร่งโครงการ “Boost Up SMEs สู่ตลาด FTA” เจาะ 3 ตลาดศักยภาพ ได้แก่ สวิตเซอร์แลนด์ นอร์เวย์ และอินเดีย

ใช้สิทธิ FTA โต 10.19%

นางอารดา เฟื่องทอง อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ เปิดเผยว่า มูลค่าการใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้าภายใต้ความตกลงการค้าเสรี หรือ FTA ในเดือนเมษายน 2569 อยู่ที่ 31,772.29 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 10.19% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน

สัดส่วนการใช้สิทธิอยู่ที่ 81.41% ของมูลค่าสินค้าส่งออกที่ได้รับสิทธิพิเศษภายใต้ FTA สะท้อนว่าผู้ประกอบการไทยสามารถใช้ประโยชน์จากข้อตกลงการค้าเสรีได้ในระดับสูง

FTA ที่มีมูลค่าการใช้สิทธิสูงสุดอันดับหนึ่ง คือ ความตกลงการค้าสินค้าของอาเซียน หรือ ATIGA มูลค่า 10,622.76 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สัดส่วนการใช้สิทธิ 69.01%

อันดับสอง คือ ความตกลงการค้าเสรีอาเซียน-จีน หรือ ACFTA มูลค่า 8,509.29 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สัดส่วนการใช้สิทธิ 93.03%

อันดับสาม คือ ความตกลงการค้าเสรีอาเซียน-อินเดีย หรือ AIFTA มูลค่า 5,007.53 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สัดส่วนการใช้สิทธิ 82.16%

อันดับสี่ คือ ความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจไทย-ญี่ปุ่น หรือ JTEPA มูลค่า 2,387.33 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สัดส่วนการใช้สิทธิ 84.10%

อันดับห้า คือ ความตกลงการค้าเสรีไทย-ออสเตรเลีย หรือ TAFTA มูลค่า 1,984.12 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สัดส่วนการใช้สิทธิ 58.44%

อุตสาหกรรมใช้สิทธิ 75.92%

สำหรับสินค้าที่มีการใช้สิทธิ FTA สูงสุด 5 อันดับแรกในเดือนเมษายน 2569 ได้แก่ ยานยนต์สำหรับขนส่งของอื่น ๆ ทุเรียนสด เครื่องเพชรพลอยและรูปพรรณทำด้วยโลหะมีค่าอื่น ๆ เครื่องทอง เครื่องเงิน และส่วนประกอบที่ทำด้วยโลหะมีค่าอื่น ๆ และยางสังเคราะห์ผสมยางธรรมชาติ

เมื่อแยกตามกลุ่มสินค้า พบว่า สินค้าอุตสาหกรรมยังเป็นกลุ่มหลักในการใช้สิทธิ FTA โดยสินค้าอุตสาหกรรมที่ใช้สิทธิสูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่ ยานยนต์สำหรับขนส่งของอื่น ๆ เครื่องเพชรพลอยและรูปพรรณทำด้วยโลหะมีค่าอื่น ๆ เครื่องทอง เครื่องเงิน และส่วนประกอบที่ทำด้วยโลหะมีค่าอื่น ๆ ยางสังเคราะห์ผสมยางธรรมชาติ และเศษและของที่ใช้ไม่ได้ที่เป็นทองแดง

กลุ่มสินค้าอุตสาหกรรมมีมูลค่าการใช้สิทธิรวม 24,121.32 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นสัดส่วน 75.92% ของมูลค่าการใช้สิทธิทั้งหมด

ขณะที่สินค้าเกษตรและเกษตรแปรรูปที่ใช้สิทธิสูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่ ทุเรียนสด เนื้อไก่ปรุงแต่ง น้ำตาลที่ได้จากอ้อยอื่น ๆ ชิ้นเนื้อและส่วนอื่นของไก่แช่เย็นจนแข็ง และเงาะ ลำไย ทับทิมสด

กลุ่มสินค้าเกษตรและเกษตรแปรรูปมีมูลค่าการใช้สิทธิรวม 7,650.97 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นสัดส่วน 24.08% ของมูลค่าการใช้สิทธิทั้งหมด

FTA จากลดภาษี สู่เครื่องมือรับความเสี่ยงโลก

นางอารดากล่าวว่า ภาพรวมการค้าโลกกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง ทั้งจากความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ มาตรการกีดกันทางการค้า และกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดมากขึ้น

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้ผู้ประกอบการต้องเร่งปรับตัว ขณะที่ FTA ก้าวจากการเป็นเครื่องมือลดอุปสรรคด้านภาษี ไปสู่การเป็นกลไกสร้างความมั่นคงทางการค้า และเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทานโลก

กรมการค้าต่างประเทศจึงเร่งขับเคลื่อนนโยบายเชิงรุก เพื่อส่งเสริมให้ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ SMEs ใช้ประโยชน์จาก FTA ได้เต็มศักยภาพ

เป้าหมายคือช่วยกระจายความเสี่ยง ขยายตลาดไปยังประเทศคู่ค้าใหม่ สนับสนุนการยกระดับมาตรฐานการผลิต และพัฒนาห่วงโซ่อุปทานสีเขียว เพื่อเสริมขีดความสามารถการแข่งขันของไทยในระยะยาว

ปั้น SMEs ใช้ FTA แล้วกว่า 1,400 ราย

นางอารดาระบุว่า กรมฯ เดินหน้าทำงานเชิงรุกต่อเนื่อง ผ่านการจัดสัมมนาและอบรมเชิงปฏิบัติการทั่วประเทศ เพื่อให้ผู้ประกอบการไทยนำองค์ความรู้ด้านการใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้าไปปรับใช้ในการดำเนินธุรกิจ

ในปีงบประมาณ 2569 กรมฯ สามารถพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการ โดยเฉพาะกลุ่ม SMEs ได้แล้วมากกว่า 1,400 ราย

ล่าสุด วันที่ 6-7 กรกฎาคม 2569 กรมฯ ลงพื้นที่จังหวัดชลบุรี จัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการ “FTA GO! ขับเคลื่อนการค้า เพิ่มศักยภาพผู้ประกอบการไทย” เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ด้าน FTA ให้คำปรึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับการใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้า และการปฏิบัติตามกฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า

ประเด็นกฎถิ่นกำเนิดสินค้าถือเป็นหัวใจสำคัญของการใช้สิทธิ FTA เพราะเป็นเงื่อนไขที่ผู้ประกอบการต้องปฏิบัติให้ถูกต้อง เพื่อให้สินค้าไทยได้รับสิทธิพิเศษทางภาษีตามความตกลง

เจาะ 3 ตลาด สวิตเซอร์แลนด์-นอร์เวย์-อินเดีย

นอกจากการอบรมและให้คำปรึกษา กรมการค้าต่างประเทศยังเร่งขยายโอกาสทางการค้าผ่านโครงการ “Boost Up SMEs สู่ตลาด FTA”

โครงการดังกล่าวมุ่งเจาะตลาด FTA ศักยภาพ 3 ตลาด ได้แก่ สวิตเซอร์แลนด์ นอร์เวย์ และอินเดีย

ทั้ง 3 ตลาดถูกมองเป็นตลาดส่งออกเชิงยุทธศาสตร์ที่มีศักยภาพสูง และสามารถต่อยอดการใช้ประโยชน์จาก FTA เพื่อเพิ่มมูลค่าการส่งออกของไทย

อินเดียเป็นตลาดขนาดใหญ่ที่มีโอกาสขยายสินค้าไทยหลายกลุ่ม ขณะที่สวิตเซอร์แลนด์และนอร์เวย์เป็นตลาดที่มีกำลังซื้อสูง และให้ความสำคัญกับคุณภาพ มาตรฐาน และความยั่งยืนของสินค้า

ใช้ FTA เพิ่มแต้มต่อส่งออกไทย

ภาพรวมการใช้สิทธิ FTA ที่ขยายตัว 10.19% และมีอัตราการใช้สิทธิ 81.41% สะท้อนว่า ผู้ประกอบการไทยเริ่มใช้เครื่องมือทางการค้าได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายหลังจากนี้คือการทำให้ SMEs เข้าถึง FTA ได้มากขึ้น เพราะผู้ประกอบการรายเล็กยังมีข้อจำกัดด้านความรู้ เอกสาร กฎถิ่นกำเนิดสินค้า และมาตรฐานตลาดปลายทาง

การเร่งเติมความรู้และให้คำปรึกษาเชิงลึกจึงเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยให้ SMEs ลดต้นทุนภาษี เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน และขยายตลาดไปยังประเทศคู่ค้าใหม่

ท่ามกลางเศรษฐกิจโลกที่ผันผวน FTA จึงไม่ใช่เพียงข้อตกลงทางภาษี แต่เป็นเครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์ของไทยในการรักษาตลาดเดิม เปิดตลาดใหม่ และสร้างความมั่นคงทางการค้าในระยะยาว