“ทรงศักดิ์” ดัน 6 ชาติลุ่มน้ำโขงแก้มลพิษข้ามแดน จี้คุมต้นตอ-ตั้งระบบเตือนภัยน้ำปนเปื้อน
“ทรงศักดิ์” ยกปัญหาคุณภาพน้ำและมลพิษข้ามพรมแดนเป็นวาระเร่งด่วนบนเวทีรัฐมนตรีแม่น้ำโขง–ล้านช้าง ผลักดัน 6 ประเทศร่วมควบคุมมลพิษตั้งแต่แหล่งกำเนิด แลกเปลี่ยนข้อมูลคุณภาพน้ำและพัฒนาระบบแจ้งเตือนการปนเปื้อน พร้อมร่วมลงนาม MOU แลกเปลี่ยนข้อมูลอุทกวิทยา 24 สถานีทั่วลุ่มน้ำ รวมสถานีในไทย 6 แห่ง ยกระดับติดตามและคาดการณ์สถานการณ์น้ำ
นายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี เปิดเผยภายหลังเข้าร่วมการประชุมรัฐมนตรีด้านทรัพยากรน้ำภายใต้กรอบความร่วมมือแม่น้ำโขง–ล้านช้าง (Mekong–Lancang Cooperation : MLC) ครั้งที่ 2 ณ กรุงฮานอย ประเทศเวียดนาม ว่า ประเทศไทยได้ผลักดันให้ปัญหาคุณภาพน้ำและมลพิษข้ามพรมแดนเป็นประเด็นเร่งด่วนที่ประเทศสมาชิกทั้ง 6 ประเทศต้องร่วมกันแก้ไข โดยเฉพาะการควบคุมและลดการปล่อยมลพิษตั้งแต่แหล่งกำเนิด ควบคู่กับการยกระดับระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนความเสี่ยงจากการปนเปื้อนในแหล่งน้ำ
การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นภายใต้หัวข้อ “ยกระดับความร่วมมือทั้งลุ่มน้ำเพื่อบรรลุการพัฒนาทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืนในลุ่มน้ำล้านช้าง–แม่น้ำโขง” โดยมีผู้แทนจากประเทศสมาชิก ได้แก่ ไทย เวียดนาม สปป.ลาว เมียนมา กัมพูชา และจีน เข้าร่วม พร้อมด้วยนายชยันต์ เมืองสง เลขาธิการสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) ในฐานะหัวหน้าคณะทำงานร่วมฝ่ายไทย
นายทรงศักดิ์กล่าวว่า ปัญหาคุณภาพน้ำและมลพิษข้ามพรมแดนเป็นประเด็นที่จำเป็นต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน เนื่องจากส่งผลกระทบต่อการใช้น้ำเพื่ออุปโภคบริโภค การเกษตร การประมง ตลอดจนรายได้และวิถีชีวิตของประชาชนในชุมชนที่พึ่งพาทรัพยากรน้ำ
ประเทศไทยจึงเสนอให้ประเทศสมาชิกใช้กลไกความร่วมมือแม่น้ำโขง–ล้านช้างเป็นเครื่องมือในการยกระดับการบริหารจัดการคุณภาพน้ำร่วมกัน โดยให้ความสำคัญกับการป้องกันและลดมลพิษจากแหล่งกำเนิด การติดตามพื้นที่เสี่ยง และการแก้ไขปัญหาที่มีผลกระทบข้ามพรมแดนอย่างเป็นระบบ
แนวทางสำคัญคือการแลกเปลี่ยนข้อมูลคุณภาพน้ำระหว่างประเทศอย่างทันท่วงที การพัฒนามาตรฐานการตรวจวัดและประเมินสถานการณ์ร่วมกัน รวมถึงการตรวจสอบข้อเท็จจริงโดยอาศัยข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ เพื่อให้ประเทศสมาชิกสามารถนำข้อมูลไปใช้ประกอบการกำหนดมาตรการแก้ไขปัญหาได้อย่างเหมาะสม
ขณะเดียวกัน ไทยยังเสนอให้พัฒนาช่องทางแจ้งเตือนเมื่อพบความเสี่ยงจากการปนเปื้อนในแหล่งน้ำ เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและประชาชนในพื้นที่เสี่ยงสามารถเตรียมพร้อมรับมือได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะกรณีที่มลพิษอาจส่งผลกระทบต่อพื้นที่ปลายน้ำในประเทศเพื่อนบ้าน
นายทรงศักดิ์กล่าวว่า ประเทศไทยพร้อมแบ่งปันข้อมูลและประสบการณ์ด้านการติดตามเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ รวมถึงสนับสนุนการพัฒนาโครงการร่วมกับประเทศที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะลุ่มน้ำที่มีความเสี่ยงจากมลพิษข้ามพรมแดน ซึ่งสอดคล้องกับข้อเสนอโครงการด้านการติดตามเฝ้าระวังและบริหารจัดการความเสี่ยงที่ไทยได้เสนอไว้ในบัญชีโครงการภายใต้กรอบ MLC
นอกจากนี้ ไทยยังผลักดันให้การแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญของความร่วมมือระยะต่อไป ควบคู่กับการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติและการใช้ประโยชน์จากข้อมูลร่วมกัน โดยสนับสนุนให้สถาบันวิจัย มหาวิทยาลัย เยาวชน คนรุ่นใหม่ และภาคประชาสังคม เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาความร่วมมือด้านทรัพยากรน้ำ เพื่อสร้างความต่อเนื่องในการดำเนินงานระยะยาว
สำหรับผลการประชุมครั้งนี้ ประเทศสมาชิกได้ร่วมลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) ว่าด้วยการแลกเปลี่ยนข้อมูลอุทกวิทยาของลุ่มน้ำล้านช้าง–แม่น้ำโขง โดยนายชยันต์ เมืองสง เลขาธิการ สทนช. เป็นผู้ลงนามฝ่ายไทย และนายทรงศักดิ์ร่วมเป็นสักขีพยาน
บันทึกความเข้าใจดังกล่าวครอบคลุมการแลกเปลี่ยนข้อมูลจากสถานีหลัก 24 แห่งทั่วลุ่มน้ำ โดยเป็นสถานีที่ตั้งอยู่ในประเทศไทย 6 แห่ง ซึ่งจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการติดตามและคาดการณ์สถานการณ์น้ำ รวมถึงสร้างความเชื่อมั่นในการใช้ข้อมูลร่วมกันระหว่างประเทศสมาชิก
ความร่วมมือนี้ยังเป็นโอกาสในการต่อยอดการแลกเปลี่ยนข้อมูลเชิงพื้นที่ ข้อมูลคุณภาพน้ำ และข้อมูลระบบนิเวศที่เกี่ยวข้องในอนาคต เพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและรับมือความเสี่ยงที่อาจส่งผลกระทบข้ามพรมแดน
ทั้งนี้ ที่ประชุมได้ร่วมรับรองถ้อยแถลงร่วม เพื่อยืนยันเจตนารมณ์ในการยกระดับความร่วมมือด้านการอนุรักษ์ พัฒนา และบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน โดยมุ่งให้การดำเนินงานภายใต้กรอบแม่น้ำโขง–ล้านช้างเกิดประโยชน์ต่อคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชนในลุ่มน้ำ