กำหนด ‘กติกาใหม่’ เปิดรับทุนต่างชาติ

บทบรรณาธิการ

รัฐบาลกำลังเดินหน้าเต็มกำลังเพื่อทำให้ประเทศไทยเป็น “หมุดหมายการลงทุน” ของโลก ไม่ว่าจะเป็นดาต้าเซ็นเตอร์ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) หรืออุตสาหกรรมเทคโนโลยีแห่งอนาคต โดยใช้แพ็กเกจส่งเสริมการลงทุนของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) และมาตรการจูงใจด้านภาษีอย่างเข้มข้น เพื่อแข่งขันกับประเทศเพื่อนบ้านที่ต่างเร่งแย่งชิงเม็ดเงินลงทุน

ไม่ปฏิเสธประเทศไทยจำเป็นต้องมีเงินทุนใหม่เพื่อยกระดับศักยภาพเศรษฐกิจที่โตต่ำมานาน แต่สิ่งที่น่ากังวลคือ เมื่อรัฐบาลยกเว้นภาษี ให้สิทธิถือครองที่ดิน อำนวยความสะดวกด้านวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน รวมถึงสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐาน เรียกว่าใช้ทรัพยากรของประเทศเพื่อแลกกับ “ตัวเลขมูลค่าการลงทุน” แต่คำถามสำคัญกว่าคือ ประเทศไทยได้อะไรจากการให้สิทธิประโยชน์จำนวนมหาศาล

โดยเฉพาะการลงทุนในดาต้าเซ็นเตอร์และ AI ที่เม็ดเงินลงทุนมหาศาล แต่เป็นเพียงการนำเข้าอุปกรณ์ นำเข้าผู้เชี่ยวชาญ แต่การจ้างงานคนไทยน้อยมาก ขณะที่มูลค่าเพิ่ม เทคโนโลยี และกำไรส่วนใหญ่ไหลกลับไปยังบริษัทแม่ 

อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และเซมิคอนดักเตอร์ก็เช่นเดียวกัน หากไม่มีการเชื่อมโยงกับผู้ผลิตชิ้นส่วนไทย ไม่มีการพัฒนาซัพพลายเชนในประเทศ และไม่มีการถ่ายทอดองค์ความรู้ การลงทุนจะเป็นเพียง “โรงงานต่างชาติที่ตั้งอยู่ในไทย” มากกว่าจะเป็นฐานพัฒนาอุตสาหกรรมไทย ดังเช่นที่อุตฯ ชิ้นส่วนยานยนต์ไทยกำลังเผชิญปัญหา จากที่ยักษ์ EV จีนเข้ามาลงทุน แต่ผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยมีโอกาสน้อยมากในการเข้าไปอยู่ในซัพพลายเชน EV

รัฐบาลต้องปรับแนวทางการ “ให้สิทธิประโยชน์” ไปพร้อมกับการกำหนด “เงื่อนไขตอบแทนประเทศ” อย่างชัดเจนและตรวจสอบได้ ไม่ใช่การขอความร่วมมือ แต่ต้องกำหนดการสร้างคุณค่าให้เศรษฐกิจไทยอย่างเป็นรูปธรรม การจ้างงานคนไทยในทุกระดับ การพัฒนาทักษะ การถ่ายทอดเทคโนโลยี การลงทุนด้านวิจัยและพัฒนา อีกประเด็นสำคัญคือการใช้ Local Content พร้อมกับยกระดับผู้ประกอบการไทยเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่อุปทาน

หลายประเทศใช้มาตรการลักษณะนี้อย่างจริงจัง ไม่ว่าจะเป็นการกำหนดสัดส่วนการใช้ชิ้นส่วนในประเทศ การสร้างคลัสเตอร์อุตสาหกรรม หรือการบังคับให้มีแผนพัฒนาซัพพลายเออร์ท้องถิ่น เพื่อให้การลงทุนต่างชาติกลายเป็นฐานการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ ไม่ใช่เพียงฐานการผลิตของบริษัทข้ามชาติ 

รัฐบาลควรใช้จังหวะที่นักลงทุนทั่วโลกยังมองเห็นศักยภาพของไทย วางกติกาใหม่ให้การส่งเสริมการลงทุนทุกโครงการมีเงื่อนไขตอบแทนประเทศที่ชัดเจน เพราะสิ่งที่ประเทศไทยต้องการไม่ใช่เพียงตัวเลขลงทุน แต่เป็นการสร้างงาน สร้างเทคโนโลยี สร้างผู้ประกอบการไทย และสร้างความสามารถในการแข่งขันที่ยั่งยืน