รับมือภัยไซเบอร์ อย่าหยุดแค่สร้างความมั่นใจ

บทบรรณาธิการ

ปรากฏการณ์ภัยไซเบอร์ที่มีแฮกเกอร์เจาะเข้าระบบโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ โดยเฉพาะสถาบันการเงินของหลายประเทศเด่นชัดขึ้นในช่วงนี้ โดยเฉพาะในยุคปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI กลายมาเป็นเครื่องมือสำคัญพลิกโฉมภัยไซเบอร์ โดยช่วยให้การแฮกระบบทำได้ง่าย รวดเร็ว และต้นทุนต่ำ

หลังจากข่าวใหญ่ที่แฮกเกอร์เจาะระบบควบคุมความเย็นของซูเปอร์มาร์เก็ตในฝรั่งเศสราว 700 แห่ง และขยายผลไปสู่ประเทศอื่น ๆ โดยมีการสั่งปรับอุณหภูมิตู้แช่แข็งให้ร้อนขึ้นถึง 50 องศาเซลเซียส ทำให้อาหารสดจำนวนมากเสียหายกระทบต่อการใช้ชีวิตประชาชน ตามด้วยธนาคารรายใหญ่ในฝรั่งเศสที่มีลูกค้านับล้านราย ถูกแฮกเกอร์ใช้ธุรกรรมฉ้อโกงขโมยเงินไปกว่า 100 ล้านยูโร (ราว 3,700 ล้านบาท)

รวมถึงผู้ให้บริการมือถือรายใหญ่ของญี่ปุ่นตรวจพบการเข้าถึงระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต ส่งผลให้ข้อมูลลูกค้าเสี่ยงรั่วราว 300,000 รายการ ล่าสุด อินโดนีเซียก็รายงานพบการโจมตีภัยไซเบอร์พุ่งเป้าไปที่ภาคการเงินมากกว่า 350,000 ครั้งต่อวัน ขณะที่สภาความมั่นคงของประเทศไทยก็ยืนยันว่า ประเทศไทยเป็นหนึ่งในเป้าหมายสำคัญของการโจมตีทางไซเบอร์ และพบมีการโจมตีเข้ามาทุกวัน ไม่เฉพาะในภาคการเงินแต่รวมถึงระบบโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ

เมื่อการใช้ชีวิต การทำธุรกรรมการเงิน การให้บริการสาธารณูปโภค ตลอดจนระบบการผลิตและห่วงโซ่อุปทาน ล้วนพึ่งพาระบบดิจิทัลมากขึ้น การโจมตีทางไซเบอร์เพียงครั้งเดียวอาจสร้างความเสียหายเป็นวงกว้าง กระทบตั้งแต่ข้อมูลส่วนบุคคล เงินในบัญชี ไปจนถึงความต่อเนื่องในการดำเนินธุรกิจและความมั่นคงของประเทศ สิ่งที่น่ากังวลคือ ภัยไซเบอร์ในวันนี้มีความซับซ้อนและคาดเดาได้ยากขึ้น ความเสี่ยงไม่ได้อยู่แค่การถูกแฮก แต่รวมถึงการที่ระบบสำคัญหยุดชะงักจนไม่สามารถดำเนินชีวิตหรือทำธุรกิจได้ตามปกติ

โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่เพียงการสร้างความตระหนักรู้ หรือการออกมายืนยันว่าหน่วยงานมีมาตรการรักษาความปลอดภัยที่รัดกุม แต่ต้องตอบให้ได้ว่าหากเกิดเหตุขึ้นจริง ระบบมีความพร้อมแค่ไหน ใครเป็นผู้รับผิดชอบ มีแผนสำรองอย่างไร สามารถตรวจจับและควบคุมความเสียหายได้เร็วเพียงใด และจะฟื้นฟูระบบให้กลับมาทำงานได้เมื่อไร

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ ภาคการเงิน ภาคธุรกิจ และผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล ต้องมีแผนรับมือที่เชื่อมโยงกัน ไม่ใช่ต่างคนต่างทำ รวมถึงการซ้อมรับมือสถานการณ์จริง มาตรการป้องกันและกู้คืนระบบ รวมถึงช่องทางแจ้งเตือนประชาชนและผู้ประกอบการที่รวดเร็วและชัดเจน เพราะความเชื่อมั่นในยุคดิจิทัลไม่ได้เกิดจากการสื่อสารที่ดีหรือคำยืนยันว่าทุกอย่างปลอดภัย แต่เกิดจากระบบที่สามารถป้องกัน ตรวจจับ รับมือ และฟื้นตัวได้จริง เพราะสิ่งที่สังคมต้องการไม่ใช่คำอธิบายว่าเกิดอะไรขึ้น แต่คือคำตอบว่าระบบพร้อมรับมือแค่ไหน และจะทำให้ทุกอย่างกลับคืนสู่ภาวะปกติได้อย่างไร