ท้ารบตุลาการ เดิมพันคดีอาญา ฮั้ว สว.ลาก กกต.เดินในดงกระสุน
คอลัมน์ : คอลัมน์ : Politics policy people forum
ต้องจับตาการเดิมพันทางการเมืองครั้งใหญ่ ของ 2 องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ คือ คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และศาลรัฐธรรมนูญ
เมื่อ กกต. มีมติเสียงข้างมาก 5 ต่อ 2 ใช้ช่องทางของรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 (2) ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญตีความอำนาจของ กกต.ที่เกี่ยวพันไปถึง “อำนาจ” ของศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง ภายหลังศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้งรับคำร้องการตรวจสอบคุณสมบัติผู้สมัครสมาชิกวุฒิสภา 5 คน ที่ถูกกล่าวหาว่าสมัครผิดกลุ่ม และเชื่อมโยงกับเครือข่ายสีน้ำเงิน
คำขอของ กกต. มี 2 คำขอ
ส่วนที่หนึ่ง กรณีผู้อำนวยการการเลือกระดับอำเภอ จังหวัด และประเทศ มีคำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัครที่มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามแล้ว คำสั่งและประกาศดังกล่าวเป็นที่สุด ไม่อาจถูกตรวจสอบอีกหรือไม่ เว้นแต่กรณีตามมาตรา 63 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561
ส่วนที่สอง เป็นกรณี กกต.มีคำวินิจฉัยตามมาตรา 60 วรรคสอง และมาตรา 62 ของกฎหมายฉบับเดียวกันแล้ว คำวินิจฉัยดังกล่าวเป็นที่สุด และจะมีผู้ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อขอตรวจสอบหรือทบทวนคำวินิจฉัยได้หรือไม่
กกต.ใช้เวลา 1 สัปดาห์เศษหลังจากมีมติ ให้เจ้าหน้าที่นำคำร้องจำนวน 2 ลังไปยื่นประกอบคำร้อง เพื่อให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณา
ท่ามกลางข้อสงสัยการใช้อำนาจตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 (2) ว่า สามารถยื่นศาลรัฐธรรมนูญให้ตีความอำนาจของศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้งได้หรือไม่ และศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจ “รับคำร้อง” ของ กกต.ได้หรือไม่
เนื่องจากถ้อยคำในรัฐธรรมนูญ 210 (2) ระบุว่า ศาลรัฐธรรมนูญมีหน้าที่และอำนาจพิจารณาวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของสภาผู้แทนราษฎร วุฒิสภา รัฐสภา คณะรัฐมนตรี หรือองค์กรอิสระ
แต่ไม่ปรากฏว่าศาลรัฐธรรมนูญมีหน้าที่และอำนาจพิจารณาอำนาจของศาลฎีกา
“แสวง บุญมี” เลขาธิการ กกต. ชี้แจงว่า กกต.เคยยื่นให้ศาลรัฐธรรมนูญตีความในแบบเดียวกันมาแล้วหลายครั้ง
“ขณะนี้ประชาชนเข้าใจผิดเกี่ยวกับมติ กกต.ที่ส่งศาลรัฐธรรมนูญ โดยที่ผ่านมา กกต.ใช้กลไกตามรัฐธรรมนูญมาตรา 210 (2) มาแล้วหลายครั้ง และครั้งนี้ก็เป็นลักษณะทำนองเดียวกัน” แสวงกล่าว
อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาคำร้องของ กกต. 2 ข้อดังกล่าว พบว่า กกต.ใช้การ “พลิกมุมกฎหมาย” โดยยื่นให้ศาลรัฐธรรมนูญตีความอำนาจเฉพาะของ กกต. ว่า ในการรับสมัครหรือไม่รับสมัคร สว.ให้เป็นที่สุดตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกสมาชิกวุฒิสภา 2561 ไม่อาจถูกตรวจสอบ (โดยองค์กรอื่นได้) อีกหรือไม่ และคำวินิจฉัยของ กกต.ถือเป็นที่สุด จะมีผู้ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อขอตรวจสอบหรือทบทวนคำวินิจฉัยได้หรือไม่
แม้ไม่ได้เป็นการตีความอำนาจของศาลฎีกาโดยตรง แต่อาจส่งผลสะเทือนต่ออำนาจศาล
ด้วยเหตุนี้การที่ กกต.ยื่นศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อตีความอำนาจจึงถูกมองว่าเป็นการ “ท้าชน” กับระบอบตุลาการ
หลังเครือข่ายสีน้ำเงินพยายามเข้าไปบริหารอำนาจในตุลาการแต่ไม่สำเร็จเหมือนองค์กรอื่น การยื่นศาลรัฐธรรมนูญตีความอำนาจ กกต.เพื่อกระทบชิ่งเบรกอำนาจศาลฎีกา กลับยิ่งส่งแรงกระเพื่อมไปทั้งกระดานการเมือง
ในจังหวะการเมืองที่แหลมคม “สมชัย ศรีสุทธิยากร” อดีต กกต.อ่านใจศาลรัฐธรรมนูญว่าจะรับคำร้อง-ไม่รับคำร้องของ กกต.ว่า ขึ้นกับว่าศาลรัฐธรรมนูญมองว่าเรื่องดังกล่าวอยู่ในอำนาจหน้าที่ของศาลรัฐธรรมนูญหรือไม่ หากดูบทบัญญัติรัฐธรรมนูญหน้าที่และอำนาจของศาลรัฐธรรมนูญไม่ได้เกี่ยวข้องกับองค์กรอื่นนอกเหนือจากที่ระบุไว้ในกฎหมาย มาตรา 210 (2)
“สมชัย” ตีความไว้ 2 ทางว่า ทางที่หนึ่งศาลรัฐธรรมนูญไม่รับคำร้อง ซึ่งเรื่องก็จะจบไป
แต่ทางที่สองหากศาลรัฐธรรมนูญรับคำร้อง ก็อาจยังไม่ได้บ่งชี้อะไรมากนัก เพราะต้องดูคำวินิจฉัยอีกครั้ง
แต่คำร้องเป็นการตีกรอบบทบาทหน้าที่ของ กกต. “ฝ่ายเดียว” จึงมีความเป็นไปได้ที่จะรับคำร้อง เพราะไม่ได้ผิดอะไร เป็นการตีกรอบเฉพาะส่วนของ กกต.
“ผมคิดว่าถึงแม้ศาลรัฐธรรมนูญรับคำร้อง คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญก็จะกล่าวเฉพาะส่วนของ กกต. โดยไม่มีส่วนใดพูดถึงองค์กรอื่นหรือศาลฎีกา นี่คือสถานการณ์ที่เป็นไปได้มากที่สุด และไปได้ไกลที่สุดเพียงเท่านี้ คือเป็นเรื่องของ กกต. ไม่ได้เกี่ยวข้องกับการชี้ว่าศาลฎีกาไม่มีอำนาจ ศาลฎีกาก็เดินหน้าคดีของตนต่อไป”
แต่อีกด้านในฐานะที่ “สมชัย” ถูกอ้างเป็น “พยาน” ในคดีการตรวจสอบฮั้ว สว.หลายคดี โดยเฉพาะที่กรณี “พงศกรณ์ ตั้งกิตติ์ตระกูล” สว. สำรอง ฟ้อง กกต. 7 คน และเลขาธิการ กกต.รวม 8 คน ตกเป็นจำเลย ข้อหาปฏิบัติหน้าที่มิชอบเกี่ยวกับการลงมติคดีทุจริตเลือกตั้ง สว. ที่ศาลจังหวัดนนทบุรี นำมาสู่การที่ประธานศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าประชาชนสามารถยื่นฟ้อง กกต.ต่อศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ ได้โดยตรง
สมชัยมองความเชื่อมโยงระหว่างคดีที่ กกต.ถูกร้องในศาลจังหวัดนนทบุรี กับกรณีที่ กกต.ยื่นศาลรัฐธรรมนูญ ตีความอำนาจ กกต.และศาลฎีกาว่า
“เรื่องที่ กกต.ยื่นศาลรัฐธรรมนูญ มองว่าไปไกลสุดแค่ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยแค่อำนาจของ กกต.ไม่ได้วินิจฉัยอำนาจศาลฎีกา ไม่ไปไกลกว่านั้น”
“แต่ในส่วนของผู้ที่จะร้องศาลอาญาทุจริตเรื่อง กกต. ประพฤติมิชอบ จากนี้น่าจะมีเป็น 10 รายที่จะยื่นศาลอาญาทุจริตตรวจสอบ กกต.”
“ฉะนั้นจากนี้ไป กกต. ต้องเตรียมตัวขึ้นศาลจนกว่าคดีจะยุติ ผมคิดว่าการร้องต่อศาลอาญาทุจริตของทั้ง 10 รายเหมือนการยิงกระสุนกระจายไปทั่ว คงมีสักนัดที่โดน ต่อให้เก่งแค่ไหนก็โดน”
“จึงอาจมีสักกรณีหนึ่งหรือหลายกรณีที่ทำให้ กกต. ต้องได้รับโทษทางอาญา หากมีคำสั่งจำคุกและไม่สามารถประกันตัวได้ทันด้วยเหตุใดก็ตาม ก็พ้นจากตำแหน่งหน้าที่”
การเดิมพันของ กกต.ในคดีฮั้ว สว. มีราคาที่ต้องจ่ายสูงลิบ
ตั้งแต่การตัดสินใจส่งฟ้องผู้ถูกกล่าวหาคดีฮั้ว 77 คน ในจำนวนนี้มี สว.ปัจจุบัน 26 คน แต่ยกคำร้องแกนนำพรรคภูมิใจไทยทั้งหมด
การตัดสินใจยื่นศาลรัฐธรรมนูญตีความอำนาจของ กกต. ที่พันไปถึงอำนาจศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง ที่ปลายทางอาจย้อนกลับมาสู่คดีฮั้ว สว. เขย่าเครือข่ายน้ำเงิน
สถานะของ 7 เสือ กกต.จึงสุ่มเสี่ยงอันตราย