จับตาญี่ปุ่นทุ่ม 1 ล้านล้านเยน ดัน “อาหารใหม่” ตลาด 3 ล้านล้านเยน ชี้โอกาสทองธุรกิจไทย

สนค.จับตาญี่ปุ่นยกระดับ “อาหารใหม่” หรือ New Foods เป็นอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ภายใต้แผนลงทุนระยะยาวถึงปี 2040 เตรียมลงทุนราว 1 ล้านล้านเยน ผลักดันตลาดแตะ 3 ล้านล้านเยน เน้นโปรตีนทางเลือก อาหารฟังก์ชัน เทคโนโลยีการหมัก และนวัตกรรมสูตรอาหาร ชี้เป็นโอกาสสำคัญของไทยในการต่อยอดความหลากหลายทางชีวภาพและทักษะการแปรรูป สู่ส่วนผสมอาหารมูลค่าสูง พร้อมเชื่อมเงินทุนและเทคโนโลยีจากญี่ปุ่น

นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) เปิดเผยว่า สนค.กำลังติดตามความเคลื่อนไหวของญี่ปุ่นอย่างใกล้ชิด หลังรัฐบาลญี่ปุ่นประกาศร่างแผนการลงทุนภาครัฐและเอกชนระยะยาวถึงปี ค.ศ. 2040 หรือ Public-Private Investment Roadmap โดยยกระดับอุตสาหกรรม “อาหารใหม่” หรือ New Foods ให้เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ของประเทศ

เป้าหมายสำคัญคือสร้างความมั่นคงทางอาหาร และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลก ซึ่งถือเป็นแนวโน้มที่ผู้ประกอบการไทยควรติดตามอย่างใกล้ชิด

ญี่ปุ่นตั้งเป้าดึงลงทุน 370 ล้านล้านเยน

แผนการลงทุนระดับชาติของญี่ปุ่นตั้งเป้าดึงดูดเม็ดเงินรวมกว่า 370 ล้านล้านเยน ภายในปี ค.ศ. 2040 ครอบคลุม 17 สาขายุทธศาสตร์ และ 62 ผลิตภัณฑ์กับเทคโนโลยีสำคัญ

สาขาที่ได้รับการผลักดันมีตั้งแต่ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI เซมิคอนดักเตอร์ เทคโนโลยีควอนตัม เทคโนโลยีชีวภาพ พลังงานสะอาด ไปจนถึง Food Tech

สำหรับ Food Tech ครอบคลุมเทคโนโลยีและผลิตภัณฑ์อย่างโรงงานผลิตพืช หรือ Plant Factory การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำบนบก เครื่องจักรอาหาร และอาหารรูปแบบใหม่

รัฐบาลญี่ปุ่นยังเตรียมตั้งหมวดงบประมาณใหม่ชื่อ “Strong and Prosperous Japan” ซึ่งไม่มีเพดานวงเงินและสามารถวางแผนงบระยะยาว เพื่อให้การลงทุนเดินหน้าได้อย่างต่อเนื่อง

ทุ่ม 1 ล้านล้านเยน ดันตลาดอาหารใหม่แตะ 3 ล้านล้าน

นายนันทพงษ์กล่าวว่า สำหรับอุตสาหกรรมอาหารใหม่ ญี่ปุ่นมุ่งเน้น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่ โปรตีนทางเลือก หรือ Alternative Proteins และอาหารฟังก์ชันเพื่อโภชนาการ หรือ Functional and Nutritional Foods

โดยเตรียมจัดสรรเงินลงทุนราว 1 ล้านล้านเยน เพื่อผลักดันมูลค่าตลาดให้เติบโตแตะ 3 ล้านล้านเยนภายในปี ค.ศ. 2040

ปัจจุบัน ตลาดโปรตีนที่ไม่ได้มาจากสัตว์มีมูลค่าราว 300,000 ล้านเยน ขณะที่ตลาดอาหารฟังก์ชันมีมูลค่า 15,000 ล้านเยน

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าญี่ปุ่นต้องการใช้อุตสาหกรรมอาหารเป็นอีกหนึ่งกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจในระยะยาว

ชู Fermentation มากกว่าเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง

ยุทธศาสตร์ของญี่ปุ่นเลือกต่อยอดจากจุดแข็งเดิม โดยให้น้ำหนักกับเทคโนโลยีการหมัก หรือ Fermentation อาหารฟังก์ชัน และนวัตกรรมสูตรอาหาร มากกว่าการลงทุนในเทคโนโลยีเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง ซึ่งยังมีความไม่แน่นอนสูงในเชิงพาณิชย์

ด้านตลาด ญี่ปุ่นวางกลยุทธ์ขยายไปสหรัฐอเมริกาและยุโรปก่อนเข้าสู่ตลาดเอเชีย

สนค.มองว่า การที่ญี่ปุ่นเดินหน้าลงทุนในช่วงที่ภาคเอกชนทั่วโลกชะลอการลงทุนด้านโปรตีนทางเลือก สะท้อนการใช้นโยบายภาครัฐระยะยาวเพื่อสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันในอนาคต

ญี่ปุ่นมีแต้มต่อระบบนิเวศนวัตกรรมอาหาร

นายนันทพงษ์กล่าวว่า ญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในผู้นำด้านนวัตกรรมอาหารของโลกอยู่แล้ว เนื่องจากมีระบบนิเวศตั้งแต่งานวิจัยพื้นฐาน การรับรองผลิตภัณฑ์ ไปจนถึงการเชื่อมโยงระหว่างมหาวิทยาลัยกับภาคเอกชน

รวมถึงมีบริษัทขนาดใหญ่ด้านส่วนผสมอาหารและเทคโนโลยีการหมักที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล

ปัจจัยเหล่านี้ทำให้ญี่ปุ่นสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ตอบโจทย์ทั้งเทรนด์สุขภาพ สังคมผู้สูงวัย และความยั่งยืน

ญี่ปุ่นตลาดเกษตรไทยอันดับ 3

สำหรับประเทศไทย ญี่ปุ่นยังเป็นตลาดส่งออกสินค้าเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมเกษตรสำคัญ โดยในปี 2568 เป็นตลาดส่งออกอันดับ 3 ของไทย มีมูลค่า 5,081.94 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 166,781 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม มูลค่าดังกล่าวลดลง 2.1% จากปีก่อนหน้า จากผลของเศรษฐกิจญี่ปุ่นที่ชะลอตัว เงินเยนอ่อนค่า การแข่งขันที่เพิ่มขึ้น และมาตรฐานอาหารที่เข้มงวด

สินค้าส่งออกหลักของไทยไปญี่ปุ่นยังคงเป็นไก่แปรรูป ไก่สดแช่เย็นและแช่แข็ง อาหารทะเลกระป๋อง รวมถึงยางพาราและผลิตภัณฑ์ยางพารา

โอกาสไทยจาก “วัตถุดิบ” สู่ “อาหารมูลค่าสูง”

นายนันทพงษ์กล่าวว่า ญี่ปุ่นไม่ได้เป็นเพียงตลาดรับซื้อ แต่ยังเป็นแหล่งเงินทุนและนวัตกรรมสำคัญของไทย โดยความร่วมมือระหว่างสองประเทศครอบคลุมตั้งแต่การผลิตวัตถุดิบ การแปรรูป ไปจนถึงการส่งออกสู่ตลาดโลก

การที่ญี่ปุ่นเร่งลงทุนในอุตสาหกรรมอาหารใหม่จึงเป็น “โอกาสทอง” ให้ผู้ประกอบการไทยยกระดับตัวเอง โดยใช้จุดแข็งด้านความหลากหลายทางชีวภาพและทักษะการแปรรูป มาต่อยอดเป็นส่วนผสมอาหารเชิงหน้าที่ โปรตีนทางเลือก และอาหารมูลค่าสูง

พร้อมขยายความร่วมมือกับญี่ปุ่นเพื่อรับการถ่ายทอดเทคโนโลยี และต่อยอดความร่วมมือด้านการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์

เร่งวิจัย-มาตรฐาน-ระบบนิเวศลงทุน

สนค.มองว่า ก้าวต่อไปของไทยควรเร่งพัฒนางานวิจัยและนวัตกรรม ยกระดับมาตรฐานการผลิตให้เป็นสากล และสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการลงทุนในอุตสาหกรรมอาหารแห่งอนาคต

เป้าหมายคือยกระดับไทยจาก “ผู้ส่งออกวัตถุดิบ” ไปสู่ “ผู้พัฒนาเทคโนโลยีและผู้ผลิตส่วนผสมอาหารมูลค่าสูง” เพื่อเพิ่มมูลค่าในห่วงโซ่อาหารโลก และสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยแข่งขันได้ในเศรษฐกิจยุคใหม่.