‘ฝนสุดขั้ว เมืองขยาย’ โจทย์ใหญ่น้ำท่วมกรุง ‘ชัชชาติ’ ย้ำต้องบูรณาการรับมืออนาคต

‘ฝนสุดขั้ว เมืองขยาย’ โจทย์ใหญ่น้ำท่วมกรุง ‘ชัชชาติ’ ผู้ว่าฯ กทม. ย้ำต้องบูรณาการรับมืออนาคต

นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร (กทม.) พร้อมด้วยนายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ร่วมเป็นวิทยากรเสวนาหัวข้อ “เมื่อรู้ความจริงแล้ว ประเทศไทยต้องเปลี่ยนอะไร” แลกเปลี่ยนมุมมองและแนวทางรับมือความท้าทายด้านการบริหารจัดการน้ำของประเทศ โดยมี ผศ.ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ เป็นผู้ดำเนินรายการ ณ ห้อง SX Grand Plenary Hall ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569

โดยนายชัชชาติกล่าวว่า การบริหารจัดการน้ำของกรุงเทพมหานคร ต้องเข้าใจลักษณะความเสี่ยงของพื้นที่ก่อน โดยกรุงเทพฯ มีน้ำจาก 3 แหล่ง ที่ต้องรับมือ ได้แก่ น้ำเหนือ น้ำทะเลหนุน และน้ำฝน มีจุดเสี่ยงน้ำท่วมรวม 737 แห่ง แบ่งเป็นจุดเสี่ยงน้ำเหนือ-น้ำหนุนริมแม่น้ำเจ้าพระยา 120 แห่ง และจุดเสี่ยงน้ำฝน 617 แห่ง โดยดำเนินการแก้ไขแล้วมากกว่า 70%

สำหรับน้ำเหนือและน้ำทะเลหนุน กทม. มีแนวเขื่อนริมแม่น้ำเจ้าพระยา คลองบางกอกน้อย และคลองมหาสวัสดิ์ รวมระยะทางประมาณ 80 กม. เป็นแนวป้องกันหลัก ขณะที่น้ำฝนเป็นความท้าทายสำคัญ เนื่องจากกรุงเทพฯ เป็นพื้นที่ลุ่มต่ำและมีแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งมีระดับน้ำสูงกว่าพื้นที่เมือง การระบายน้ำจึงต้องอาศัยระบบสูบน้ำ อุโมงค์ระบายน้ำ และโครงข่ายคลองเป็นหลัก

นายชัชชาติระบุว่า หัวใจในการรับมือน้ำฝน คือการนำน้ำออกจากกรุงเทพฯ ให้เร็วที่สุด ปัจจุบัน กทม. มีอุโมงค์ระบายน้ำ 5 แห่ง ระยะทางรวมราว 20 กม. และมีศักยภาพสูบน้ำรวม 1,296 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที อย่างไรก็ตาม เหตุฝนตกหนักในช่วงที่ผ่านมา ในวันที่ 26-28 กันยายน 2569 ซึ่งมีปริมาณฝนสะสมกว่า 300 ล้านลูกบาศก์เมตร สะท้อนให้เห็นถึงความรุนแรงของสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป และเป็นปริมาณที่สูงกว่าขีดความสามารถที่ระบบเดิมเคยออกแบบรองรับไว้

โดยความท้าทายในการบริหารจัดการน้ำของกรุงเทพฯ มี 5 ประเด็นสำคัญ ได้แก่ 1.สภาพอากาศที่แปรปรวนและฝนตกหนักเกินกว่าสถิติเดิม 2.การขยายตัวของเมือง โดยเฉพาะพื้นที่ฝั่งตะวันออกซึ่งเดิมเป็นพื้นที่เกษตรกรรมและพื้นที่รับน้ำ แต่ปัจจุบันกลายเป็นที่อยู่อาศัยและมีประชากรหนาแน่น ทำให้ประชาชนจำนวนมากต้องเผชิญความเสี่ยงจากน้ำท่วม

3.โครงสร้างพื้นฐานที่ยังไม่เพียงพอ ทั้งระบบระบายน้ำของภาครัฐและโครงการที่อยู่อาศัยของภาคเอกชน ซึ่งต้องปรับปรุงให้รองรับสภาพอากาศในอนาคต 4.การบริหารจัดการน้ำที่เกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน ทั้ง กทม. กรมชลประทาน และหน่วยงานในพื้นที่ รวมถึงการประสานความเข้าใจกับประชาชนและเกษตรกรที่อาจได้รับผลกระทบจากการระบายน้ำ และ 5.การลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานที่ยังมีข้อจำกัดด้านงบประมาณ

สำหรับแนวทางดำเนินงาน กทม. ต้องเร่งพัฒนาระบบระบายน้ำในพื้นที่ฝั่งตะวันออก ซึ่งยังมีข้อจำกัดด้านประสิทธิภาพของคลองและโครงข่ายอุโมงค์ระบายน้ำ ควบคู่กับการแก้ไขจุดเสี่ยงน้ำท่วมที่ยังเหลืออยู่ นอกจากนี้ ยังต้องพัฒนาแหล่งรองรับน้ำและระบบเชื่อมต่อระหว่างแหล่งรับน้ำกับทางระบาย เพื่อให้สามารถบริหารจัดการน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

“การแก้ไขปัญหาน้ำท่วมไม่สามารถดำเนินการโดย กทม. เพียงหน่วยงานเดียวได้ เนื่องจากคลองสายหลักหลายแห่งอยู่ในความรับผิดชอบของกรมชลประทาน ขณะที่การระบายน้ำยังเกี่ยวข้องกับพื้นที่จังหวัดข้างเคียงและผลกระทบต่อประชาชนหลายกลุ่ม จำเป็นต้องบูรณาการการทำงานร่วมกันในภาพรวม พร้อมปรับแนวคิดการลงทุน พิจารณาแหล่งเงินทุนและเครื่องมือทางการเงินที่เหมาะสม เช่น การออกพันธบัตรหรือการกู้เงิน นำมาพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นให้รวดเร็วยิ่งขึ้น แทนทยอยดำเนินการตามงบประมาณที่มีในแต่ละปี” นายชัชชาติกล่าว

ด้านนายดนุชากล่าวว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องลงทุนด้านการบริหารจัดการน้ำอย่างจริงจัง โดยเฉพาะระบบเตือนภัยและพยากรณ์ที่มีความแม่นยำ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อระบายน้ำและกักเก็บน้ำ รวมถึงเครื่องมือจำลองสถานการณ์เพื่อประเมินความเสียหายและเปรียบเทียบทางเลือกในการบริหารจัดการให้เกิดประโยชน์สูงสุด

ทั้งนี้ ประเทศมีแผนพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำอยู่แล้ว แต่ความท้าทายสำคัญคือการผลักดันให้เกิดขึ้นจริง โดยต้องจัดลำดับความสำคัญของโครงการ คำนึงถึงงบประมาณ ทรัพยากร และการสร้างความเข้าใจกับประชาชนในพื้นที่ เพื่อให้การลงทุนสามารถตอบโจทย์ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นในอนาคตได้อย่างเป็นรูปธรรม