KPI ขอไปที-

CSR Talk
สุรีพันธุ์ เสนานุช สถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ

ปัจจุบันรายงานความยั่งยืนที่องค์กรธุรกิจขนาดใหญ่จำเป็นต้องทำ มีส่วนสำคัญที่ทำให้ดัชนีชี้วัดของงาน CSR นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงได้จริง

แต่กระนั้นยังมีอีกหลายองค์กร โดยเฉพาะภาครัฐและสถาบันเครือข่ายที่ยังกำหนดตัวชี้วัดหรือ KPI แบบขอไปที ทั้ง ๆ ที่มีพันธกิจโดยตรงต่อประเทศชาติและสังคมชัดเจน และยังวางตัวเป็นผู้ชี้นำนโยบายด้านสังคมอีกด้วย

KPI แบบขอไปที ได้แก่ จำนวนชั่วโมงของพนักงานที่เข้าร่วมกิจกรรม CSR จำนวนพนักงานที่เข้าร่วม จำนวนกิจกรรมที่จัดขึ้น ซึ่งมักจะ
คละเคล้ากับกิจกรรมตามใจชอบ เช่น ไปปลูกป่าชายเลน, บริจาคของ, ร่วมทำ
ยางยืดออกกำลังกาย ฯลฯ กิจกรรมเหล่านี้ไม่ใช่ว่าไม่มีประโยชน์ เพียงแต่
ไม่ได้สร้างการเปลี่ยนแปลง ซึ่งเป็น
ความคาดหวังของการทำ CSR ใน
ปัจจุบัน

ตัวชี้วัดดังกล่าวบ่งชี้ถึงความ
ไม่เข้าใจใน CSR และความไม่ใส่ใจของผู้บริหารอย่างแท้จริง แต่เนื่องจากองค์กรจำเป็นต้องแสดงตนในฐานะพลเมืองดี CSR จึงเป็นเสมือนกิจกรรมบังคับพื้นฐานที่องค์กรมี ผู้บริหารเหล่านี้จึงต้องกำหนด KPI ให้ง่ายที่สุดสำหรับการสอบผ่านการบริหารจัดการองค์กรของตน

KPI เหล่านี้จึงไม่ได้มาจากเป้าหมายใด ๆ แต่สำหรับองค์กรที่มีความชัดเจนในการดำเนินการ และต้องการเห็นการเปลี่ยนแปลงจะระบุเป้าหมายเพื่อให้สามารถวัดผลการดำเนินการได้ ด้วยการกำหนดตัวชี้วัดให้นำไปสู่เป้าหมาย เช่น ในรายงานความยั่งยืนของ SCG ตั้งเป้าหมายในการจัดการวัตถุดิบ
และของเสียอุตสาหกรรมไว้ว่า ตั้งแต่
ปี 2555 การนำของเสียจากกระบวน
การผลิตไปฝังกลบเป็นศูนย์ ภายใน
ปี 2563 ลดปริมาณของเสียที่ต้องกำจัดลง 20% ของปริมาณของเสียที่กำจัด
ต่อตันการผลิต และในปี 2557 นำ
ของเสียกลับมาใช้ใหม่ให้เกิดมูลค่าเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

จะเห็นได้ว่าการตั้งเป้าหมาย หรือการกำหนดตัวชี้วัดจะต้องจับต้องได้ วัดได้จริง แม้ว่าบางกิจกรรมจะมีวัตถุประสงค์ไปทางด้านทัศนคติ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม หรือแนวคิดต้องหาวิธีวัดที่จับต้องได้ เช่น จิตสำนึกสาธารณะที่เพิ่มขึ้น ความเป็นผู้นำวัดไม่ได้ จึงต้องวัดจากพฤติกรรมที่แสดงออกมา เช่น การมีจิตสาธารณะ วัดได้จากการ
เข้าร่วมกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ ความเป็นผู้นำวัดจากการริเริ่มรวมกลุ่มแก้ปัญหาในชุมชน เป็นต้น

อีกตัวอย่างหนึ่งที่มีการวัดผลที่
จับต้องได้คือ โครงการพัฒนาระบบ
ส่งน้ำของ ปตท.ที่หมู่บ้านขนุนคลี่ ตำบลท่าขนุน อ.ทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี
 ซึ่งเป็นหนึ่งในชุมชนพื้นที่แนวท่อส่งก๊าซธรรมชาติตะวันตก (ไทย-เมียน
มา) 
เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำอุปโภคของชุมชนในพื้นที่สูง ซึ่งได้มีการ
ถอดบทเรียนมาขยายผล และพัฒนาต่อยอดเป็นโมเดลการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ที่มีลักษณะสภาพภูมิประเทศต่าง ๆ กัน

โดยปี 2560 ปตท.ขยายผลการดำเนินโครงการไปยังพื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศไทย รวมทั้งสิ้น 14 แห่ง ทำให้ชุมชนและหน่วยงานต่าง ๆ สามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากน้ำสะอาดได้ปีละกว่า 190,431 ลูกบาศก์เมตร ทั้งในภาคครัวเรือน การเกษตร และการป้องกันไฟป่า

การกำหนด KPI ในลักษณะนี้จึงต้องมีการดำเนินการอย่างมีกลยุทธ์ มีแผนงาน มีกระบวนการ ซึ่งผู้บริหารระดับสูงต้องให้ความสำคัญ ด้วยบทบาทของผู้นำทางความคิด การติดตามประเมินผล การสนับสนุนทรัพยากร การให้เวลากับการดำเนินการในกิจกรรมที่สำคัญ สิ่งเหล่านี้คือการวัดใจผู้บริหารเช่นกันว่ามีความจริงใจสำหรับความรับผิดชอบต่อสังคม
หรือไม่เพียงใด

เช่นเดียวกัน สิ่งที่เรียกว่าวุฒิภาวะขององค์กรหรือ maturity level ก็วัดได้จากการกำหนด KPI เช่นกัน องค์กรธุรกิจ การแข่งขัน ความอยู่รอดเป็นตัวบังคับให้ผู้บริหารต้องนำพาองค์กรไปอยู่แถวหน้าเสมอ การไปให้ถึงความยั่งยืน CSR เป็นปัจจัยหนึ่งที่มีผลอย่างยิ่ง ไม่ใช่สิ่งที่ทำก็ดี ไม่ทำก็ได้อีกต่อไป แต่สำหรับองค์กรภาครัฐหรือสถาบันเครือข่ายยังมองไม่เห็นบทบาทที่ชัดเจนของตนเอง ทำให้การกำหนด KPI เป็นแค่การเอาตัวรอดของผู้บริหารเท่านั้น

คำว่า “ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ” ของโครงการต่าง ๆ ที่ผ่านมา ส่วนหนึ่ง
มาจากการกำหนด KPI แบบขอไปที
เช่นกัน หากมีการทบทวน วัดผลจะเห็นได้ว่าประเทศชาติมีการสูญเสียอย่างมหาศาล

อันที่จริงแล้ว หน่วยงานภาครัฐ
ทั้งหลายมีพันธกิจในการแก้ไขปัญหา และสร้างการเปลี่ยนแปลงโดยตรง
อยู่แล้ว หากกำหนดตัวชี้วัดให้สะท้อนผลสำเร็จอย่างจริงจังต่อกลุ่มเป้าหมาย ไม่ใช่เพื่อความสำเร็จของตนเอง สังคมไทย
คงจะเดินไปข้างหน้าอย่างสง่างาม

รับข่าวสาร ผ่านแฟนเพจเฟซบุ๊ก ประชาชาติธุรกิจออนไลน์ อย่าลืมกดติดตาม
และกดปุ่ม See first (เห็นโพสต์ก่อน)
www.facebook.com/PrachachatOnline
ทวิตเตอร์ @prachachat

ติดตามอ่านข่าวสารจากประชาชาติออนไลน์ ทันสมัย-ทันใจ
ดาวน์โหลดผ่านแอปพลิเคชั่น >> Prachachat << ได้แล้ววันนี้
ทั้งระบบ ios และ android

อ่านประชาชาติธุรกิจ ทั้งฉบับผ่าน e-Newspaper
ได้ที่แอปพลิเคชั่น Ookbee เลือก “ประชาชาติ”