Search Fund สายอาชีพใหม่ ยอดนิยมของเด็กจบ MBA

คอลัมน์ : มองข้ามชอต
ผู้เขียน : คณิน พีระวัฒนชาติ ผู้ก่อตั้ง Skydeck Partners

หลายสิบปีก่อนคงปฏิเสธไม่ได้ว่าคนจำนวนมากต้องการเข้าเรียนในหลักสูตรบริหารธุรกิจ หรือ MBA เพื่อแสวงหาทางเลือกหน้าที่การงานที่ให้ผลตอบแทนที่ดีขึ้น หรือไม่ก็เพื่อเปลี่ยนสายวิชาชีพ เช่น จบวิศวกรรมศาสตร์มาตอนปริญญาตรี แต่ต้องการกระโดดเข้าสู่เส้นทางผู้บริหารในองค์กร แน่นอนว่าอาชีพที่ปรึกษา การเงินการธนาคาร หรือผู้จัดการทั่วไป เป็นตัวเลือกลำดับแรก ๆ

อย่างไรก็ตาม การเลือกทำงานในองค์กรขนาดใหญ่ที่มีความมั่นคงสูงอาจจะไม่ใช่สิ่งสำคัญสำหรับคนส่วนมากในปัจจุบันอีกต่อไป โดยสัดส่วนของคนที่เข้าทำงานในบริษัทที่ปรึกษาหรือบริษัทการเงิน ลดลงจากกว่า 60% เมื่อสิบกว่าปีก่อน เหลือเพียงประมาณ 40%

แนวโน้มที่เปลี่ยนไปสู่การโหยหา Sense of Control

หนึ่งในข้อสังเกตที่น่าสนใจจากสถิติช่วงสิบปีที่ผ่านมา แนวโน้มที่เพิ่มขึ้นชัดเจน คือ สัดส่วนของคนที่เริ่มเป็นผู้ประกอบการ (Entrepreneur) ภายหลังจบการศึกษา ไม่ว่าจะเป็นการเริ่มทำธุรกิจด้วยตัวเอง เป็นรูปแบบ Startup หรือการเป็นผู้ประกอบการผ่านการซื้อกิจการ (Entrepreneurship Through Acquisition) หรืออีกชื่อหนึ่ง คือ Search Fund ซึ่งพูดง่าย ๆ ก็คือ การระดมทุนเพื่อไปค้นหา (Search) และซื้อกิจการมาพัฒนาต่อ แทนที่จะเริ่มจากศูนย์

โมเดลทางเลือกใหม่ในการเป็นผู้ประกอบการ

หลักการทำงานของ Search Fund อาจจะแบ่งออกได้เป็น 4 ส่วนหลัก ๆ 1) เริ่มจากการระดมทุนเพื่อค้นหาบริษัท ส่วนใหญ่ใช้สำหรับค่าเดินทาง และเงินเดือนของผู้ประกอบการ หรือในที่นี้จะเรียกว่า Searcher ซึ่งเงินก้อนดังกล่าวถึงจะแปลงสภาพเป็นส่วนของผู้ถือหุ้นในภายหลัง ขั้นตอนดังกล่าวใช้เวลาประมาณ 19 เดือนโดยเฉลี่ย

2) เมื่อ Searcher เจอธุรกิจเป้าหมายจึงระดมทุนอีกก้อนเพื่อซื้อกิจการ ส่วนหนึ่งจากนักลงทุนกลุ่มเดิมและบางส่วนอาจมาจากการขอสินเชื่อธนาคาร 3) หลังจากการโอนถ่ายกิจการ Searcher จะเข้าไปดูแลการบริหารงานของบริษัทแทนที่เจ้าของเดิม มองหาโอกาสการพัฒนาธุรกิจเพื่อเพิ่มมูลค่าของบริษัทอย่างต่อเนื่อง

จนกระทั่ง 4) Searcher สามารถนำกระแสเงินสดมาคืนให้แก่นักลงทุนของตน ก่อนที่จะแบ่งสัดส่วนหุ้นของกิจการตามการตกลง หรือในบางกรณีอาจพิจารณาขายกิจการต่อให้กับนักลงทุนรายอื่น ๆ ในจังหวะที่เหมาะสม

โมเดลดังกล่าวได้รับความสนใจอย่างมากในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะท่ามกลางโรงเรียนธุรกิจ Ivy League ในสหรัฐอเมริกา เช่น Harvard Business School มีนักเรียนที่เลือกสายอาชีพดังกล่าวมากถึง 4% ของชั้นเรียนในปี 2024 ซึ่งเพิ่มขึ้นกว่า 7 เท่าภายในระยะเวลาสิบกว่าปี ขณะที่โรงเรียนธุรกิจชั้นนำเกือบทุกโรงเรียนมีคอร์สและชมรม Entrepreneurship through Acquisition

กระแสความนิยมของโมเดลดังกล่าวอาจอธิบายได้ด้วยปัจจัยสองสามประการดังต่อไปนี้

ประการแรก คนรุ่นใหม่อยากเป็นผู้ประกอบการมากขึ้น การสำรวจของ Illuminate Ventures ในโรงเรียนธุรกิจ 500 แห่งในสหรัฐอเมริกา พบว่า 85% ของนักเรียน MBA อยากมีธุรกิจส่วนตัว ส่วนมากอยู่ในช่วงอายุ 30 ปี ผ่านการทำงานมาระยะหนึ่ง และมองเห็นโอกาสในการประสบความสำเร็จที่รวดเร็วกว่ายุคก่อน ๆ

ประการที่สอง คนยุค Baby Boomers หรือผู้ที่เกิดระหว่างปี 1946-1964 กำลังเข้าสู่วัยเกษียณและต้องการขายธุรกิจ โดย Legal Jobs ระบุว่า ในสหรัฐอเมริกามีคนเกษียณอายุประมาณ 10,000 คนต่อวัน ซึ่ง 19% ของประชากรกลุ่มดังกล่าวเป็นผู้ประกอบการ หรือคิดเป็นบริษัทกว่า 4 ล้านแห่ง นอกจากนี้ยังมีประมาณการว่า 83% ของธุรกิจเหล่านี้จะเปลี่ยนมือภายใน 5-10 ปี เทียบเท่ากับการไหลเวียนของสินทรัพย์กว่าล้านล้านบาท

ประการสุดท้าย การเป็นผู้ประกอบการผ่านการซื้อธุรกิจมีความเสี่ยงน้อยกว่าการเริ่มธุรกิจใหม่ Startup กว่า 90% ปิดตัวลงภายใน 10 ปี ส่วนบริษัทที่สามารถอยู่รอดได้โดยเฉลี่ยใช้เวลา 3-5 ปีจนกว่าจะมีกำไร

ขณะที่ Search Fund มีสมการที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง เพราะเป็นการหาธุรกิจที่มีกำไรอยู่แล้ว งานศึกษาของ Stanford ชี้ว่า มากกว่า 50% ของ Search Fund สามารถสร้างผลตอบแทนที่เป็นบวกได้ โดยใช้เวลาเฉลี่ย 5-6 ปี ตั้งแต่การค้นหาธุรกิจจนกระทั่งการขายธุรกิจ (Exit)

ไอเดียการลงทุนซื้อกิจการมาทำต่อ จริง ๆ แล้วไม่ใช่ไอเดียใหม่ เพราะไม่ว่าจะเป็น Howard Schult เจ้าของ Starbucks หรือ Bernard Arnault เจ้าของ LVMH ก็ล้วนซื้อธุรกิจของคนอื่นมาบริหารจนประสบความสำเร็จทั้งสิ้น

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ทำให้โมเดล Search Fund ต่างจากในอดีต คือ กลไกการระดมทุนเพื่อซื้อสินทรัพย์ที่ทำได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกาที่มีนักลงทุนใน Search Fund กว่า 2,500 กองทุน นักลงทุนรายบุคคลอีกจำนวนมาก รวมถึงเงินกู้ธนาคารอัตราดอกเบี้ยต่ำที่สนับสนุนโดยรัฐบาล

ทางออกใหม่สำหรับธุรกิจไร้ทายาทในไทยที่รอการปลดล็อก

จริง ๆ แล้วประเทศไทยก็มีปัจจัยหลายอย่างที่เอื้อต่อการเติบโตของโมเดล Search Fund โดยเฉพาะสัดส่วนของธุรกิจ SMEs ที่ใหญ่ ซึ่งกว่า 30% หรือกว่า 9 แสนแห่ง บริหารโดย Baby Boomer กำลังเข้าสู่วัยเกษียณและอยู่ในช่วงการเปลี่ยนผ่าน อย่างไรก็ดี การเข้าถึงข้อมูลของบริษัทในกลุ่มดังกล่าวยังทำได้อย่างจำกัด หากรัฐบาลสามารถพัฒนาระบบเชื่อมต่อเจ้าของกิจการและผู้ต้องการซื้อกิจการได้ คงจะสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจได้อีกมหาศาล

แน่นอนว่าหากย้อนไปเพียงไม่กี่ปี คอนเซ็ปต์การเป็นผู้ประกอบการที่ประสบความสำเร็จอาจหมายถึงการสร้าง Tech Startup ด้วยนวัตกรรมใหม่ ๆ ขึ้นมา Disrupt อุตสาหกรรมเดิม ๆ แต่การเกิดขึ้นของโมเดล Search Fund กำลังปรับภูมิทัศน์ของเส้นทางการเป็นผู้ประกอบการไปโดยสิ้นเชิง

เพราะการสร้างการเปลี่ยนแปลงอาจไม่จำเป็นต้องเกิดจาการสร้างสิ่งใหม่ แต่อาจมาจากการพัฒนาสิ่งเดิม ๆ ด้วยมุมมองใหม่ ๆ ให้เกิดเป็นมูลค่าได้จริง