อายุน้อยก็เสี่ยงได้ สังเกตสัญญาณโรคหลอดเลือดสมองในวัยหนุ่ม-สาว
อายุน้อยก็เสี่ยงได้ แพทย์แนะวิธีสังเกตสัญญาณโรคหลอดเลือดสมองในวัยหนุ่ม-สาว (stroke in the Young) ปัจจุบันเริ่มพบได้ในผู้ที่มีอายุน้อยลง ในจำนวนที่เพิ่มขึ้น
วันที่ 29 เมษายน 2567 ปัจจุบันผู้ป่วยที่เป็น “โรคหลอดเลือดสมอง” (STROKE) เริ่มพบได้ในผู้ที่มีอายุน้อยลงในจำนวนที่มากขึ้น โดยเกิดกับผู้ที่อายุต่ำกว่า 45 ปี และจากสถิติของกระทรวงสาธารณสุขระบุว่า ในแต่ละปีจะมีผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเพิ่มมากขึ้น
โดยในปี 2566 ประเทศไทยพบผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองมากถึง 349,126 ราย เสียชีวิต 36,214 ราย ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่มีอายุน้อยกว่า 70 ปี ซึ่งปกติแล้วโรคนี้มักจะเกิดขึ้นได้กับผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป
แต่ในปัจจุบันพบได้มากกับผู้ที่มีอายุ 18-50 ปี ในประมาณร้อยละ 5 ของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งเป็นจำนวนผู้ป่วยที่มากขึ้นกว่าเมื่อก่อน เรียกว่า “โรคหลอดเลือดสมองในคนอายุน้อย” (Stroke in the Young) โดยมีสาเหตุการเกิดโรคหลอดเลือดในสมองมากกว่าคนอายุมาก
“พญ.จิรัชญา ดีสุวรรณ” อายุรแพทย์ระบบประสาทและสมอง ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลพญาไท 2 เผยถึงสาเหตุของการเกิดโรคหลอดเลือดสมองในคนอายุน้อย มักมาจากผู้ที่มีโรคประจำตัวอยู่แล้วได้แก่ โรคหัวใจ เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง ผู้ที่สูบบุหรี่ ขาดการออกกำลังกาย มีภาวะเครียด และโรคอ้วน
3 ปัจจัยอาจก่อให้เกิดโรคสมองในคนอายุน้อย
1. หัวใจผิดปกติ สามารถแบ่งย่อยได้เป็น
- โครงสร้างของหัวใจผิดปกติ ที่พบบ่อยคือมีรูรั่วที่ผนังกั้นห้องหัวใจแต่กำเนิด (Patent Foramen Ovale)
- หัวใจเต้นผิดจังหวะ เช่น Atrial Fibrillation, Atrial Flutter, Heart Block เป็นต้น
2. สาเหตุจากหลอดเลือดผิดปกติสามารถแบ่งย่อยเป็น
- โครงสร้างหลอดเลือดสมองผิดปกติ (Vasculopathy) เช่น โรคโมยาโมยา, ภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง
- หลอดเลือดอักเสบ (Vasculitis) มักเป็นผลมาจากโรคทางภูมิคุ้มกันผิดปกติ (Autoimmune Disease) เช่น SLE โรคแพ้ภูมิตัวเอง เป็นโรคที่ระบบภูมิคุ้มกันร่างกายทำงานผิดปกติ ทำให้เกิดการอักเสบและอาการผิดปกติในอวัยวะต่าง ๆ ของร่างกาย
3. สาเหตุจากการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ (Hypercoagulable State) โดยมักสัมพันธ์กับโรคทางภูมิคุ้มกันผิดปกติ (Autoimmune Disease) หรือโรคมะเร็ง เป็นต้น
สังเกตสัญญาณเตือน
BEFAST สัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมอง
- B = Balance คือ เดินเซ เวียนศีรษะ บ้านหมุนฉับพลัน
- E = Eyes คือ ตาพร่ามัว มองไม่เห็น เห็นภาพซ้อนฉับพลัน
- F = Face Dropping คือ ใบหน้าชาหรืออ่อนแรง ยิ้มแล้วมุมปากตก
- A = Arm Weakness คือ แขนขาอ่อนแรงข้างใดข้างหนึ่ง กำมือไม่ได้
- S = Speech Difficulty คือ ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด พูดลำบาก พูดไม่ได้ พูดไม่ออก
- T =Time to call คือ รีบโทรศัพท์แจ้งเจ้าหน้าที่และนำส่งโรงพยาบาลทันที
วิธีการป้องกันไม่ให้เกิดโรคสมองในวัยทำงาน
- ตรวจวัดความดันเลือดอย่างสม่ำเสมอ และควบคุมให้อยู่ในระดับปกติ
- ควบคุมน้ำหนักให้อยู่เกณฑ์ปกติ ลดน้ำหนักเมื่อเริ่มสูงเกินเกณฑ์
- ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
- เลือกรับประทานอาหาร โดยลดอาหารที่มีคอเลสเตอรอลและไขมันอิ่มตัวสูง และทานผักผลไม้ให้มากขึ้น
- ลดการดื่มแอลกอฮอล์
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ และการใช้สารเสพติด
- ตรวจสุขภาพเป็นประจำปีทุกปี
สำหรับการรักษานั้นแตกต่างไปตามสาเหตุการเกิด และความรุนแรงของโรค ดังนั้น ส่วนสำคัญในการรักษาโรคหลอดเลือดสมองในคนอายุน้อย (Stroke in the Young) คือการหาสาเหตุโดยละเอียด อย่างรวดเร็ว และครอบคลุมโดยทีมแพทย์เฉพาะทาง ก็จะช่วยลดโอกาสที่จะพิการหรือเสียชีวิตได้ลดลงมากเท่านั้น