ธนาคารกลางญี่ปุ่นขึ้นดอกเบี้ย ตลาดมีคำถามสัญญาณเศรษฐกิจฟื้น หรือแค่พยุงเงินเยน ?

ธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) ปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบาย 0.25% ก่อนเวลาที่ตลาดคาดการณ์ ส่งสัญญาณว่ามีความเชื่อมั่นกับการฟื้นตัวของเศรษฐกิจญี่ปุ่น แต่เกิดคำถามในตลาดว่า มีสัญญาณเศรษฐกิจฟื้นจริง หรือแค่พยุงค่าเงินเยน ?

วันที่ 31 กรกฎาคม 2024 ธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) ประกาศขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบาย 0.25% จากอัตราปัจจุบัน 0-0.1% และประกาศแผนการลดซื้อพันธบัตรรัฐบาลตามที่เคยประกาศไว้ก่อนหน้านี้ว่าจะปรับลดการซื้อพันธบัตรลง 

นิกเคอิ เอเชีย (Nikkei Asia) รายงานว่า การปรับขึ้นดอกเบี้ยเป็นการเคลื่อนไหวเชิงรุกที่ส่งสัญญาณว่า BOJ มีความเชื่อมั่นมากขึ้นกับการฟื้นตัวของเศรษฐกิจญี่ปุ่น และมีความกังวลกับการที่เงินเยนอ่อนค่าลงอย่างรวดเร็วในช่วงที่ผ่านมา 

ในการประชุมคณะกรรมการนโยบายการเงินในวันที่ 30-31 กรกฎาคม ธนาคารกลางญี่ปุ่นกล่าวว่าจะปรับอัตราดอกเบี้ยนโยบายขึ้นเป็น 0.25% จากอัตราปัจจุบัน 0-0.1% ซึ่งเป็นการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยครั้งที่ 2 ของปีนี้ ต่อจากการปรับขึ้นครั้งแรกซึ่งเป็นการสิ้นสุดนโยบายอัตราดอกเบี้ยติดลบเมื่อวันที่ 19 มีนาคมที่ผ่านมา

นอกจากนั้น BOJ ประกาศแผนการลดซื้อพันธบัตรรัฐบาลญี่ปุ่นตามที่ประกาศไว้ก่อนหน้านี้ด้วยว่า การซื้อพันธบัตรรายเดือนจะลดลงเหลือ 3 ล้านล้านเยน ภายในไตรมาสแรกของปี 2026 จากปัจจุบันซื้อเดือนละ 6 ล้านล้านเยน โดยจำนวนเงินที่ซื้อจะลดลงไตรมาสละ 400,000 ล้านเยน

ธนาคารกลางญี่ปุ่นระบุในแถลงการณ์นโยบายการเงินแบบที่เหนือความคาดหมายของผู้เล่นส่วนใหญ่ในตลาดว่า “กิจกรรมทางเศรษฐกิจและราคาสินค้าของญี่ปุ่นมีพัฒนาการโดยทั่วไปเป็นไปในทิศทางเดียวกันกับที่ธนาคารกลางคาดการณ์ไว้” 

นอกจากนั้น BOJ ส่งสัญญาณว่าอาจขึ้นอัตราดอกเบี้ยอีกในอนาคต “[เนื่องจาก] อัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงอยู่ในระดับต่ำอย่างมีนัยสำคัญ” 

“หากแนวโน้มกิจกรรมทางเศรษฐกิจและราคาผู้บริโภคที่นำเสนอในรายงานแนวโน้มเศรษฐกิจเดือนกรกฎาคมเป็นจริง ธนาคารจะปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายต่อไปและปรับระดับการผ่อนคลายทางการเงิน” BOJ ระบุในแถลงการณ์นโยบายการเงิน 

ในรายงานแนวโน้มเศรษฐกิจที่ BOJ เผยแพร่แยกกันกับแถลงการณ์นโยบายการเงิน BOJ คาดการณ์ว่าอัตราเงินเฟ้อเฉลี่ยจะอยู่ที่ 2.1% ในปีงบประมาณ 2025 และ 1.9% ในปีงบประมาณ 2026 ซึ่งบ่งชี้ว่าอัตราเงินเฟ้ออยู่ในเส้นทางที่จะบรรลุเป้าหมาย 2% อย่างยั่งยืน 

ตามการรายงานของซีเอ็นบีซี (CNBC) ธนาคารกลางญี่ปุ่นกล่าวว่า การลงทุนในภาคธุรกิจมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในระดับปานกลาง และผลกำไรของบริษัทก็ปรับตัวดีขึ้น ขณะที่การบริโภคภาคเอกชนยังคงมีความอึด (resilience) แม้จะได้รับผลกระทบจากการปรับขึ้นราคาและปัจจัยอื่น ๆ ก็ตาม

อย่างไรก็ตาม BOJ ได้ปรับลดคาดการณ์การเติบโตของจีดีพีในปีงบฯ 2024 ลงเล็กน้อยเป็น 0.5-0.7% จากที่คาดการณ์ไว้เมื่อเดือนเมษายนว่าจะโต 0.7-1% ทั้งนี้ โดยเป็นผลมาจากการปรับลดตัวเลขจีดีพีของปี 2023 ซึ่งทำให้ตัวเลขฐานเปลี่ยนไป 

การปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยและมุมมองของธนาคารกลางญี่ปุ่นที่มีต่อเศรษฐกิจญี่ปุ่นนั้นเหนือความคาดหมายของตลาดและนักเศรษฐศาสตร์ 

ตามการรายงานของนิกเคอิ การสำรวจความเห็นนักลงทุนพันธบัตรจำนวน 181 ราย ที่ดำเนินการโดย ควิก (QUICK) ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของนิกเคอิ เมื่อวันที่ 23-25 ​​กรกฎาคม พบว่านักลงทุนเพียง 26% เท่านั้นที่คาดการณ์ว่าอัตราดอกเบี้ยจะเพิ่มขึ้นในการประชุมนโยบายการเงินของ BOJ ครั้งนี้ ขณะที่นักลงทุนส่วนใหญ่คาดว่าอัตราดอกเบี้ยจะถูกปรับขึ้นในเดือนกันยายนหรือตุลาคม 

ขณะที่นักเศรษฐศาสตร์ส่วนใหญ่คาดว่า BOJ จะชะลอการขึ้นอัตราดอกเบี้ยในเดือนกรกฎาคมนี้ โดยคาดว่า BOJ จะรอจนกว่าจะมั่นใจว่าการบริโภคภาคเอกชนและครัวเรือนจะฟื้นตัว

การใช้จ่ายส่วนบุคคลของญี่ปุ่นชะลอตัวลงเป็นเวลา 4 ไตรมาสติดต่อกัน เนื่องจากค่าจ้างเติบโตไม่ทันอัตราเงินเฟ้อ ซึ่งการบริโภคที่ซบเซาเป็นสาเหตุของการที่เศรษฐกิจญี่ปุ่นไม่สามารถฟื้นตัวได้อย่างทั่วถึง โดยจีดีพีญี่ปุ่นหดตัวลง 2 ไตรมาสใน 3 ไตรมาสล่าสุด 

นักเศรษฐศาสตร์คาดว่าค่าจ้างที่แท้จริงของญี่ปุ่นจะเปลี่ยนเป็นบวกได้ภายในราวเดือนสิงหาคมนี้ ซึ่งคาดว่าการปรับขึ้นค่าจ้างสูงสุดถึง 3.56% ตามที่ภาคธุรกิจและสหภาพแรงงานตกลงกันในเดือนมีนาคมที่ผ่านมาจะเห็นผล

อย่างไรก็ตาม ตลาดและนักเศรษฐศาสตร์มองว่าการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยเป็นการสนับสนุนเงินเยนที่อ่อนค่ามากกว่าที่จะสะท้อนถึงความมั่นใจว่าเศรษฐกิจญี่ปุ่นกำลังฟื้นตัว

ตามการรายงานของนิกเคอิ โทโมอากิ ชิชิโด (Tomoaki Shishido) นักกลยุทธ์ด้านอัตราดอกเบี้ยของโนมูระ (Nomura) เชื่อว่า การปรับขึ้นดอกเบี้ยของ BOJ มีจุดมุ่งหมายสนับสนุนค่าเงินเยนไม่มากก็น้อย 

ขณะที่บลูมเบิร์ก (Bloomberg) รายงานว่า สำหรับความสงสัยที่ว่าเหตุใด BOJ จึงตัดสินใจขึ้นอัตราดอกเบี้ย แม้ว่าจะมีสัญญาณบางอย่างที่บ่งชี้ถึงความอ่อนแอทางเศรษฐกิจ มีคำตอบจาก ทาคาฮิเดะ คิอุจิ (Takahide Kiuchi) อดีตคณะกรรมการของ BOJ ว่า เหตุผลก็คือ การอ่อนค่าของเงินเยน 

“การปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยครั้งล่าสุดอาจมีจุดมุ่งหมายหลักเพื่อหยุดยั้งการอ่อนค่าของเงินเยน … รัฐบาลมีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะเห็น BOJ แสดงจุดยืนต่อต้านการอ่อนค่าของเงินเยน” คิอุจิเขียนในรายงาน