ทำไม “ตึก สตง.” ถึงได้อันดับ 1 ด้านคุณธรรม-ความโปร่งใส ?

หาคำตอบเกณฑ์ ITA ประเมินตึกหน่วยงานในไทยมีคุณธรรมและโปร่งใสวัดจากอะไร

ท่ามกลางเสียงวิพากย์วิจารณ์อย่างล้มหลามสำหรับผลการประเมิน ITA ประจำปีงบประมาณ 2568 มีหน่วยงานภาครัฐเข้าร่วมทั้งสิ้น 8,317 หน่วยงาน และมีผู้ตอบแบบวัดการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมากกว่า 1.35 ล้านความคิดเห็น ปรากฏว่า ตึกสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ได้รับการจัดอันดับเป็นอาคารอันดับ 1 ด้านคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานในกลุ่มองค์กรอิสระ

“ประชาชาติธุรกิจ” พาไปหาคำตอบว่าอะไรอยู่เบื้องหลังความสำเร็จของ “ตึก สตง.” ที่ทำให้สามารถคว้าอันดับ 1 ได้รับความเชื่อมั่นจากทั้งภายในและภายนอกองค์กร

ภาพรวมผลการประเมินปี’68

สำหรับผลการประเมินในครั้งนี้ พบว่าภาพรวมระดับประเทศอยู่ที่ 93.82 คะแนน เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 0.77 คะแนน และสูงกว่าค่าเป้าหมายตามแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (21) ประเด็นการต่อต้านการทุจริตและประพฤติมิชอบ โดยมีหน่วยงานที่คะแนนผ่านเกณฑ์จำนวน 7,832 หน่วยงาน คิดเป็น 94.17% ของหน่วยงานทั้งหมดที่เข้ารับการประเมิน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปีก่อน 1.73%

ส่วนตึก สตง.ที่คว้าอันดับ 1 มาได้นั้น ได้คะแนนอยู่ที่ 94.64 คะแนน เพิ่มขึ้นมา 2.21 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ตามมาด้วยส่วนอันดับ 2 คือ สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง 93.47 คะแนน, 3.สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ 93.18 คะแนน 4.สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน 90.51 คะแนน และ 5.สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 90.27 คะแนน

ITA คืออะไร ?

ดัชนี ITA (Integrity and Transparency Assessment : ITA) หรือการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐประเมินคุณธรรมและความทุจริต และเป็นกลไกในการสร้างความตระหนักให้หน่วยงานภาครัฐมีการดำเนินงานอย่างโปร่งใสและมีคุณธรรม จัดทำโดยสำนักงาน ป.ป.ช. ซึ่งประกอบด้วย 10 ตัวชี้วัด ดังนี้

• การปฏิบัติหน้าที่
• การใช้งบประมาณ
• การใช้อำนาจ
• การใช้ทรัพย์สินของทางราชการ
• การแก้ไขปัญหาการทุจริต
• คุณภาพการดำเนินงาน
• ประสิทธิภาพการสื่อสาร
• การปรับปรุงระบบการทำงาน
• การเปิดเผยข้อมูล
• การป้องกันการทุจริต

3 เกณฑ์การประเมิน

ประกอบด้วย 3 เครื่องมือ โดยมีผลรวม 100 คะแนน ดังนี้

1.แบบวัดการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายใน (Internal Integrity and Transparency Assessment : IIT) เป็นแบบวัดที่ให้ผู้ตอบเลือกคำตอบตามการรับรู้ของตนเอง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเก็บข้อมูลจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายใน เป็นการประเมินระดับการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายในที่มีต่อหน่วยงานตนเอง โดยวัดการรับรู้ 5 ตัวชี้วัด โดยมีค่าน้ำหนักร้อยละ 30

2.แบบวัดการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอก (External Integrity and Transparency Assessment : EIT) เป็นแบบวัดที่ให้ผู้ตอบเลือกคำตอบตามการรับรู้ของตนเอง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเก็บข้อมูลจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอก เป็นการประเมินระดับการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอกที่มีต่อหน่วยงานที่ประเมิน โดยวัดการรับรู้ 3 ตัวชี้วัด โดยมีค่าน้ำหนักร้อยละ 30

3.แบบตรวจการเปิดเผยข้อมูลสาธารณะ (Open Data Integrity and Transparency Assessment : OIT) เป็นแบบวัดที่ให้ผู้ตอบเลือกตอบมีหรือไม่มีการเปิดเผยข้อมูล พร้อมทั้งระบุ URL เพื่อเชื่อมโยงไปสู่แหล่งที่อยู่ของการเปิดเผยข้อมูล โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเก็บข้อมูลจากเว็บไซต์ของหน่วยงาน เป็นการประเมินระดับการเปิดเผยข้อมูลสาธารณะของหน่วยงานเพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงเว็บไซต์หลักของหน่วยงานได้ ประกอบด้วย 2 ตัวชี้วัด โดยมีค่าน้ำหนักร้อยละ 40

สำหรับหน่วยงานที่มีผลการประเมินตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการ ป.ป.ช. ให้ความเห็นชอบ จะได้รับรางวัล ITA AWARDS 2025 ประกอบด้วย

• รางวัลระดับหน่วยงาน ได้แก่ รางวัลหน่วยงานที่มีผลการประเมินสูงสุดในแต่ละประเภท และหน่วยงานที่มีพัฒนาการสูงสุดในแต่ละประเภท
• รางวัลระดับจังหวัด ที่มีการขับเคลื่อน ITA บรรลุเป้าหมาย ตามแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติฯ ยอดเยี่ยม
• รางวัลระดับกระทรวง ที่มีการขับเคลื่อน ITA บรรลุเป้าหมายตามแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติฯ ยอดเยี่ยม
• รางวัลหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายให้กำกับติดตามฯ ตามมติคณะรัฐมนตรี ที่มีการขับเคลื่อน ITA บรรลุเป้าหมายตามแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติฯ ยอดเยี่ยม

ข้อมูลจาก สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน