นับ 1 ศึกษาโมเดลค่าโดยสารรถไฟฟ้า คาดสรุปเบื้องต้น ปลายปี’69

กรมการขนส่งทางราง เปิดเวทีรับฟังความเห็น ศึกษาโมเดลค่าโดยสารรถไฟฟ้าแบบใหม่ 2 รูปแบบ ระบบแบ่งโซน-ระบบคิดตามระยะเวลาเดินทาง คาดสรุปผลเบื้องต้นภายในปลายปี 2569 ก่อนชงให้ ครม. พิจารณาต่อ

เมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2569 ที่โรงแรมอมารี กรุงเทพมหานคร นายพิเชฐ คุณาธรรมรักษ์ อธิบดีกรมการขนส่งทางราง เป็นประธานเปิดการประชุมกลุ่มย่อยเพื่อรับฟังความคิดเห็น ครั้งที่ 1 โครงการศึกษาการกำหนดอัตราค่าโดยสารขนส่งมวลชนระบบรางแบบเขตพื้นที่ (Zonal Fare) ตามเขตพื้นที่จัดเก็บค่าธรรมเนียมผ่านเข้าพื้นที่จราจรหนาแน่น

นายพิเชฐเปิดเผยว่า นโยบายของรัฐบาลมีเป้าหมายสำคัญในการลดภาระค่าครองชีพของประชาชน โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายด้านการเดินทาง ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลได้เริ่มดำเนินมาตรการค่าโดยสารรถไฟฟ้า 40 บาทตลอดวัน ในบางเส้นทาง เช่น รถไฟฟ้าสายสีแดง และรถไฟฟ้าสายสีม่วง ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2568 เป็นต้นมา

จากผลการดำเนินมาตรการดังกล่าว พบว่ามีผู้ใช้บริการรถไฟชานเมืองสายสีแดงเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 83% ขณะที่รถไฟฟ้าสายสีม่วงเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 22% ส่งผลให้ภาพรวมผู้โดยสารของทั้งสองเส้นทางเพิ่มขึ้นมากกว่า 37% อีกทั้งยังช่วยส่งเสริมการใช้บัตรโดยสารมาตรฐาน EMV Contactless เพิ่มขึ้นกว่า 113%

อย่างไรก็ตาม เพื่อให้ครอบคลุมโครงข่ายรถไฟฟ้าทั้ง 8 เส้นทางในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล กรมการขนส่งทางรางจึงเร่งศึกษารูปแบบการกำหนดค่าโดยสารใหม่ หนึ่งในแนวทางที่อยู่ระหว่างการศึกษา คือการกำหนดค่าโดยสารแบบโซน (Zone Fare) ซึ่งจะกำหนดพื้นที่การเดินทางเป็นช่วง ๆ เพื่อลดภาระการอุดหนุนของภาครัฐ โดยหากกำหนดอัตราเหมาจ่าย 40 บาทตลอดวันในทุกเส้นทาง อาจจำเป็นต้องใช้งบประมาณอุดหนุนจำนวนหนึ่ง ซึ่งหากใช้ระบบโซน อาจช่วยลดภาระงบประมาณของรัฐได้ในระดับหนึ่ง

นายพิเชฐกล่าวว่า ปัจจุบันมีการศึกษาทางเลือกอย่างน้อย 2 รูปแบบ ได้แก่

1.การกำหนดค่าโดยสารแบบโซนพื้นที่ (Area Zone) และ 2.การกำหนดค่าโดยสารตามระยะเวลาการเดินทาง (Time-Based Fare) โดยในระบบตามระยะเวลา จะกำหนดระยะเวลาการเดินทาง เช่น ภายในช่วงเวลาที่กำหนดอาจสามารถเดินทางได้ในอัตรา 40 บาท แต่หากใช้เวลานานกว่ากำหนดก็จะคิดค่าโดยสารเพิ่มตามช่วงเวลา ซึ่งถือเป็นแนวทางที่หลายประเทศในยุโรปใช้ เช่น อิตาลี

อย่างไรก็ตาม เงื่อนไขสำคัญที่จะทำให้โครงสร้างราคาใหม่นี้เกิดขึ้นได้จริง คือแผนการซื้อคืนสัญญาสัมปทานรถไฟฟ้า ซึ่งจะช่วยให้รัฐสามารถบริหารจัดการโครงสร้างราคาได้อย่างอิสระ หากยังไม่สามารถดำเนินการซื้อคืนได้ทั้งหมด รัฐอาจยังต้องรับภาระอุดหนุนส่วนต่างในบางส่วน

นายพิเชฐกล่าวว่า ขณะนี้แนวทางการศึกษาทั้งหมดยังอยู่ในขั้นตอนการรับฟังความคิดเห็นและวิเคราะห์ร่วมกับที่ปรึกษา เพื่อหาข้อสรุปว่าควรแบ่งโซนที่สถานีใด หรือกำหนดระยะเวลาเดินทางกี่นาที จึงจะเกิดความยุติธรรมต่อประชาชนสูงสุดและคุ้มค่าต่อการลงทุนของรัฐ โดยกรมตั้งเป้าจะสรุปผลการศึกษาเบื้องต้นให้ได้ภายในช่วงปลายปี 2569 นี้ ก่อนเสนอให้กระทรวงคมนาคมพิจารณาเพื่อกำหนดเป็นนโยบายต่อไป