ผลสำรวจ Edelman ชี้แนวโน้ม “ปิดกั้นความคิด” เพิ่มขึ้น กระทบความร่วมมือในสังคม ขณะที่องค์กรและนายจ้างยังเป็นสถาบันที่ประชาชนเชื่อมั่นสูงสุด และถูกคาดหวังให้เชื่อมความต่าง
เอเดลแมน (Edelman) บริษัทที่ปรึกษาด้านการสื่อสารและผู้เชี่ยวชาญด้านการวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภคระดับโลก เปิดเผยผลวิจัยประจำปี Edelman Trust Barometer 2026 ซึ่งครอบคลุมกว่า 28 ประเทศทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย สะท้อนแนวโน้มสำคัญที่กำลังส่งผลต่อสังคม เศรษฐกิจ และบทบาทของภาคองค์กรอย่างมีนัยสำคัญ โดยงานวิจัยฉบับนี้จัดทำต่อเนื่องเป็นปีที่ 26 เก็บข้อมูลจากผู้ตอบแบบสอบถามกว่า 33,900 คนทั่วโลก และ 1,200 คนในประเทศไทย
ผลวิจัยปีนี้ชี้ให้เห็นชัดว่าทั่วโลกกำลังเผชิญภาวะ “Insularity” หรือภาวะปิดกั้นทางความคิด สร้างความลังเลและไม่พร้อมเปิดใจต่อคนที่ “แตกต่างจากตนเอง” เพิ่มขึ้นในหลายภาคส่วน ส่งผลให้ “Trust Brokering” หรือตัวกลางเชื่อมความไว้วางใจ กลายเป็นบทบาทใหม่และกุญแจสำคัญในการกอบกู้วิกฤตศรัทธา ฟื้นฟูความเข้าใจระหว่างผู้คน และรักษาความเชื่อมั่นในสังคมที่กำลังเผชิญแรงปะทะจากการปิดกั้นทางความคิดที่หลากหลายอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน
คนไทย 2 ใน 3 มีมุมมองแบบ Insular
ประชากรไทย 2 ใน 3 คน หรือ 65% มีแนวโน้มไม่พร้อมเชื่อใจบุคคลที่มีค่านิยม ความเชื่อ ข้อมูลหรือวัฒนธรรมที่แตกต่างจากตนเอง ซึ่งถือเป็นตัวแปรสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อความร่วมมือและการเติบโตของสังคมและองค์กรโดยรวม อีกทั้งสถิติของประเทศไทยยังสูงใกล้เคียงค่าเฉลี่ยโลกที่ 70% นำมาสู่แนวโน้มด้านความเชื่อมั่นของคนไทยในหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็น
ความไม่พร้อมที่จะเชื่อใจผู้ที่มีความเห็นต่าง ซึ่งเกิดขึ้นอย่างกว้างขวางในทุกกลุ่มประชากร ไม่ว่าจะเป็นเพศ อายุ หรือระดับรายได้สูงถึงต่ำ โดยความรู้สึกนี้มักเกิดขึ้นเมื่อผู้คนมีความแตกต่างกันในเรื่องค่านิยม ความเชื่อ แหล่งข้อมูล หรือแนวทางในการมองและแก้ไขปัญหาสังคม รวมถึงภูมิหลังและวิถีชีวิต
การเอนเอียงกลับไปให้ความเชื่อมั่นประเทศของตนเอง โดยคนไทย 50% เผยว่าพวกเขาสนับสนุนการลดจำนวนบริษัทหรือองค์กรต่างชาติ แม้ว่าจะต้องแลกกับต้นทุนที่สูงขึ้นก็ตาม
การปิดกั้นในที่ทำงานอาจมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยพนักงานไทย 59% ยอมรับว่า พวกเขามีความคิดที่จะ “ย้ายแผนก” หากหัวหน้าที่ขึ้นตรงด้วยมีมุมมองที่แตกต่างจากตน ยิ่งไปกว่านั้น 48% ยอมรับว่า หากหัวหน้ามีความเชื่อทางการเมืองต่างจากตน พวกเขาจะมีความ “ทุ่มเทน้อยลง” ในการทำงานร่วมกัน
“องค์กร” Key Player สร้างความไว้วางใจในสังคม
ผลสำรวจระบุว่า 86% ของคนไทยเห็นด้วยว่า “องค์กรของฉัน” (My Employer) ยังเป็นสถาบันที่คนเชื่อมั่นมากที่สุด และกำลังก้าวขึ้นมาเป็นแรงผลักดันหลักในการสร้างความไว้วางใจท่ามกลางความเปราะบางของสังคมในปัจจุบัน ตามมาด้วยภาคธุรกิจ (Business) ที่ได้รับคะแนนถึง 70% ในขณะที่ภาครัฐ (Government) ได้รับความเชื่อมั่นอยู่ที่ “ระดับปานกลาง” หรือ 57%
โดยความเชื่อมั่นต่อนายจ้างและภาคธุรกิจทำให้บทบาทขององค์กรมีความสำคัญมากขึ้น โดยประชาชนคาดหวังให้องค์กรและผู้นำองค์กรทำหน้าที่เป็น “ตัวกลางเชื่อมความไว้วางใจ (Trust Broker)” เพื่อช่วยบรรเทาความขัดแย้งในสังคม
วรศิษย์ ตุรงค์สมบูรณ์ กรรมการผู้จัดการ เอเดลแมน ประเทศไทย กล่าวว่า ในช่วงเวลาที่สังคมไทยกำลังเผชิญภาวะปิดกั้นทางความคิดมากขึ้น เราเห็นชัดว่าคนไทยมององค์กรในฐานะผู้เล่นที่มีศักยภาพที่สุดในการทลายกำแพงความไม่ไว้วางใจระหว่างกลุ่มคนที่มีความแตกต่าง ทั้งด้านความคิด ประสบการณ์ และคุณค่าที่พวกเขายึดถือ
“ความไว้วางใจนี้ไม่ใช่เพียงความรู้สึกเชิงบวก แต่เป็นโอกาสสำคัญที่องค์กรสามารถใช้เพื่อสร้างวัฒนธรรมการทำงานที่เปิดรับความต่าง และลดแรงเสียดทานที่เกิดจากความเข้าใจคลาดเคลื่อน ซึ่งเป็นปัญหาที่ทวีความซับซ้อนขึ้นเรื่อย ๆ”
สร้างความไว้วางใจ ท่ามกลางความแตกต่าง
ผลสำรวจในประเทศไทยสะท้อนอย่างชัดเจนว่า คนไทยมีความคาดหวังสูงต่อบทบาทขององค์กรในฐานะ Trust Broker โดยเฉพาะการสร้างพื้นที่ปลอดภัยที่เปิดโอกาสให้ความเห็นต่างสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสร้างสรรค์
45% ของคนไทยเชื่อว่า “การสร้างความร่วมมือโดยไม่เลือกข้าง” คือวิธีที่มีพลังมากที่สุดในการเพิ่มความเชื่อมั่นต่อองค์กร โดยองค์กรไม่เพียงต้องเป็นกลาง แต่ต้องเป็นผู้สร้างบทสนทนาที่ทุกฝ่ายรู้สึกว่าถูกมองเห็นและได้ยิน
77% เห็นว่าองค์กรควรเปิดโอกาสให้พนักงานได้ทำงานร่วมกับผู้ที่มีประสบการณ์หรือความเชื่อต่างกัน สะท้อนความต้องการให้ที่ทำงานเป็นพื้นที่ที่ช่วยลดอคติ และสร้างความเข้าใจระหว่างกัน
70% สนับสนุนให้องค์กรร่วมมือกับองค์กรที่มีมุมมองแตกต่าง เพื่อสร้างเวทีสนทนาข้ามวัฒนธรรมและมุมมอง แสดงให้เห็นว่าคนไทยต้องการเห็นองค์กรขับเคลื่อน “สะพานเชื่อม” ระหว่างกลุ่มคนที่คิดต่าง
อย่างไรก็ตามผลสำรวจยังเผยให้เห็น “ช่องว่างระหว่างความคาดหวังและการรับรู้ของประชาชน” (Expectation vs Performance Gap) เพราะถึงแม้ว่าคนไทยส่วนใหญ่คาดหวังให้องค์กรทำหน้าที่เป็นผู้เชื่อมความไว้วางใจระหว่างกลุ่มที่มีความแตกต่าง แต่มีเพียงประมาณครึ่งหนึ่งเท่านั้นที่มองว่าองค์กรสามารถทำหน้าที่ดังกล่าวได้ดีพอ
ช่องว่างนี้ช่วยตอกย้ำถึงบทบาทสำคัญขององค์กรในการทำหน้าที่เป็น Trust Broker ตามหลักแนวคิด “รับฟังโดยไม่ตัดสิน แปลความต้องการของแต่ละฝ่าย และเชื่อมโยงจุดร่วมของทุกฝ่ายเข้าด้วยกัน” ซึ่งถือเป็นทักษะที่กำลังกลายเป็นหัวใจสำคัญของทุกสถาบันในยุคที่ภาวะ Insularity เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ไทยยังมีเสถียรภาพด้านความเชื่อมั่น แต่กังวลเศรษฐกิจ-อนาคตเพิ่มขึ้น
แม้ประเทศไทยจะยังคงรักษาระดับเสถียรภาพด้านความเชื่อมั่นไว้ได้ แต่สัญญาณความกังวลต่อเศรษฐกิจและอนาคตของประเทศกำลังเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ หนึ่งในแนวโน้มที่เห็นเด่นชัดคือ ความเชื่อมั่นที่เอนเอียงกลับไปสู่สิ่งที่ใกล้ตัวมากขึ้น
โดยคนไทยมีความเชื่อมั่นต่อ “องค์กรในประเทศมากกว่าต่างประเทศ” สูงกว่าถึง 14 ดัชนี ซึ่งสะท้อนความต้องการพึ่งพาภายในประเทศท่ามกลางความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์โลกที่รุนแรงขึ้น อีกด้านหนึ่งความวิตกกังวลต่ออนาคตเศรษฐกิจไทยก็พุ่งขึ้นแตะระดับสูงสุดในหลายปีที่ผ่านมา
โดยมากกว่า 70% ของพนักงานไทยระบุว่ากังวลอย่างมากต่อ ‘สงครามการค้า’ และ ‘ภาวะเศรษฐกิจถดถอย’ สะท้อนระดับแรงกดดันใหม่ที่กำลังส่งผลต่อความเชื่อมั่นของแรงงานและความมั่นคงทางเศรษฐกิจของครัวเรือน
ขณะเดียวกันความเชื่อว่าคนรุ่นถัดไปจะมีชีวิตที่ดีกว่ารุ่นปัจจุบันยังคงลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยปีนี้ลดลงอีก 10 ดัชนีจากปีก่อน สะท้อน “วิกฤตความหวัง” (Crisis of Optimism) ที่กำลังก่อตัวขึ้นในสังคมไทย ซึ่งเป็นสัญญาณสำคัญที่ทุกภาคส่วนต้องจับตาอย่างยิ่ง
ผลสำรวจในปีล่าสุดตอกย้ำความจำเป็นเร่งด่วนที่องค์กรต้องปรับตัวเพื่อรับมือความท้าทายด้านความไว้วางใจ โดยเฉพาะในยุคที่ผู้คนหันกลับไปพึ่งพากลุ่มใกล้ตัวมากขึ้น และความเชื่อมั่นต่อสถาบันหลักกำลังลดลง การเป็น “Trust Broker” จึงกลายเป็นทักษะสำคัญของผู้นำยุคใหม่ ที่ต้องสามารถเชื่อมโยงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่มีความคิดเห็นและพื้นฐานแตกต่างกัน เข้าหากันด้วยความเข้าใจและความโปร่งใส
ในฐานะผู้จัดทำรายงาน Edelman Trust Barometer มายาวนาน เอเดลแมนยังคงมุ่งมั่นนำเสนอข้อมูลเชิงลึกเพื่อช่วยให้องค์กรทั่วโลกเข้าใจพฤติกรรม ความคาดหวัง และทัศนคติของผู้คนในแต่ละประเทศอย่างแท้จริง ข้อมูลเหล่านี้เป็นพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้องค์กรสามารถออกแบบนโยบาย การสื่อสาร และกลยุทธ์ความยั่งยืนได้อย่างมีประสิทธิผล และสอดคล้องกับบริบททางสังคมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว