สั่งแบน WeChat ได้ไม่คุ้มเสีย ?

Tech Time

มัชฌิมา จันทร์สว่างภูวนะ

คำสั่งแบน WeChat ของโดนัลด์ ทรัมป์ นอกจากจะทำให้ชาวอเมริกันเชื้อสายจีนรวมถึงชาวจีนที่อพยพไปอยู่อเมริกาหลายล้านคนไม่สามารถติดต่อญาติมิตรในเมืองจีนแล้วยังเป็นคุกคามความอยู่รอดของบริษัทอเมริกันที่ทำธุรกิจในจีนด้วย

คำสั่งฉบับนี้ถือเป็นระเบิดลูกล่าสุดจากสงครามการค้าระหว่างอเมริกากับจีน หลังจากมีคำสั่งแบน TikTok และ Huawei ไปแล้วก่อนหน้าโดยทรัมป์ยังคงใช้ข้อกล่าวหาเดิมที่ใช้ในการแบน TikTok กับ Huawei นั่นคือ WeChat เป็นภัยต่อความมั่นคงของอเมริกา โดยอ้างว่าพรรคคอมมิวนิสต์จีนสามารถเข้าถึงข้อมูลของผู้ใช้งานบนแอป WeChat ได้

ถึงจะเป็นที่เข้าใจว่าคำสั่งนี้มีผลเฉพาะในอเมริกา แต่ด้วยการใช้ภาษาที่ไม่ชัดเจนทำให้หอการค้าอเมริกันในจีนไม่สบายใจ เพราะมันสามารถตีความให้ครอบคลุมการใช้งานในประเทศอื่น ๆ รวมทั้งจีนด้วย

ประธานหอการค้าอเมริกันในเซี่ยงไฮ้ เคอร์ กิบบส์ บอก CNN ว่า หากเป็นเช่นนั้นจริงจะส่งผลต่อธุรกิจของเอกชนอเมริกันในจีนอย่างใหญ่หลวง เพราะ WeChat เป็นแอปที่มีอิทธิพลต่อการใช้ชีวิตประจำวันของชาวจีนกว่า 1 พันล้านคน

นอกจากเป็นแอปสารพัดประโยชน์ที่เอาไว้แชต ช็อปปิ้ง เรียกรถ จองโรงแรม สั่งอาหาร อ่านข่าว ดูคลิปแล้ว WeChat ยังเป็นช่องทางในการทำธุรกรรมการเงินหลักของผู้บริโภคชาวจีนด้วย ดังนั้น แบรนด์น้อยใหญ่ต่างต้องพึ่งพา WeChat ในการเข้าถึงตัวผู้บริโภคและเป็นช่องทางเก็บเงินค่าสินค้าบริการต่าง ๆ ทำให้หากเอกชนอเมริกันถูกแบนไม่ให้ใช้ WeChat ย่อมส่งผลต่อรายได้และการทำธุรกิจในจีนอย่างแน่นอน

เช่น Walmart ที่เคยประกาศว่ากว่า 30% ของรายได้ในจีนปีที่แล้วมาจาก “Scan and Go” ซึ่งเป็นแอปจ่ายเงินบน WeChat และ Nike ที่ซีอีโอเคยประกาศเมื่อปลายปีก่อนว่าบริษัทใช้ดิจิทัล แพลตฟอร์มอย่าง WeChat เป็นเครื่องมือหลักในการสร้างความสัมพันธ์กับผู้บริโภคในจีน จึงไม่แปลกที่เอกชนโดยเฉพาะ Apple Disney Ford และ Walmart ต่างตบเท้าเข้าหารือกับรัฐบาลทันทีที่ได้ข่าวว่ามีการประกาศคำสั่งนี้ออกมา

ล่าสุด รายงานจาก Bloomberg อ้างแหล่งข่าวว่า มีความพยายามล็อบบี้ให้เอกชนอเมริกันยังใช้ WeChat ต่อไปได้ แต่กิบบส์ในฐานะประธานหอการค้าอเมริกันที่มีสมาชิกกว่า 1,500 บริษัทยังคงรู้สึกไม่สบายใจ เพราะไม่เคยได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการจากภาครัฐ

หากมีการห้ามไม่ให้ใช้ WeChat ในจีนขึ้นมาจริง ๆ บริษัทอเมริกันเองที่จะไม่รอด เพราะการซื้อขายเกือบทุกอย่างในจีนทำผ่านดิจิทัล แพลตฟอร์ม WeChat กับ AliPay ทั้งสิ้นและยังมีความเป็นไปได้ว่าคำสั่งนี้จะมีผลบังคับให้ Apple ต้องเอา WeChat ออกจาก app store ในจีน

ซึ่ง พอล ทริโอโล นักวิเคราะห์จาก Eurasia Group เตือนว่าอาจก่อให้เกิดความวินาศสันตะโรครั้งมโหฬารทั้งต่อตัว Apple ที่ต้องสูญรายได้มหาศาลจากการขายไอโฟนในจีน เพราะหากไม่มี WeChat คนจีนก็ไม่รู้จะมีไอโฟนไว้ทำไม หมดโอกาสเก็บเปอร์เซ็นต์จากการซื้อขายผ่านแอป ปีที่แล้ว Apple มีรายได้จากจีนเกือบ 4.4 หมื่นล้านเหรียญ คำสั่งนี้ยังส่งผลต่อผู้คนอย่างน้อย 19 ล้านคนที่พึ่งพา WeChat ติดต่อกับญาติมิตรหรือพันธมิตรธุรกิจทุกวันด้วย

ความสำคัญของ WeChat ต่อชาวอเมริกันเชื้อสายจีนและชาวจีนอพยพในอเมริกามีมากถึงขั้นมีการเปรียบ WeChat ว่าเป็นแหล่ง “ออกซิเจน” ที่ทำให้ชาวจีนอพยพหายใจได้เต็มปอดด้วยรู้ว่าถึงตัวจะไกลแต่อย่างน้อยยังมีช่องทางในการติดต่อกับคนที่บ้านเกิดได้ตลอดเวลา (Facebook Whatsapp รวมทั้งแอปสื่อสารยอดนิยมตัวอื่นไม่สามารถใช้ในจีนได้) ความกังวลว่าจะถูกตัดขาดจากครอบครัวทำให้เกิดการรวมตัวตั้งกลุ่มคนใช้ WeChat ในอเมริกาเพื่อฟ้องรัฐบาลอเมริกันว่าลิดรอนสิทธิเสรีภาพของประชาชนตามรัฐธรรมนูญ โดยยื่นฟ้องไปแล้วเมื่อปลายสัปดาห์ก่อน

เสียงสะท้อนเหล่านี้จะเข้าหูรัฐบาลหรือไม่คงได้รู้กันในเดือนหน้า แต่ไป ๆมา ๆ ทรัมป์อาจชนะใจคนอเมริกัน
ชาตินิยมบางส่วนในการเลือกตั้งที่กำลังจะมีขึ้น แต่คุ้มกับความเสียหายและผลกระทบที่จะตามมาหรือไม่นั้น
ชาวอเมริกันคงต้องลองตรองดู