จาก “แมคโดนัลด์” ถึง IKEA “รัสเซีย” ผุดเลียนแบบแบรนด์ดัง
การถอนตัวออกจาก “รัสเซีย” ของแบรนด์ดังระดับโลกจำนวนมาก ส่งผลให้มีการลอกเลียนแบบโลโก้ของแบรนด์ดังเหล่านั้นโดยที่เจ้าของแบรนด์ไม่สามารถควบคุมได้ และกลายเป็นส่วนหนึ่งของความกังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจในรัสเซียหลังจากนี้ แม้ว่าสถานการณ์สู้รบจะคลี่คลายลงไป
นิกเคอิ เอเชีย รายงานว่า ธุรกิจรัสเซียหลายรายได้ยื่นขอสิทธิการใช้ชื่อหรือเครื่องหมายการค้าที่มีความคล้ายคลึงกับแบรนด์ดังของโลกอย่างมากหลังจากที่แบรนด์ดังเหล่านั้นประกาศยุติการดำเนินกิจการในรัสเซียเป็นการชั่วคราวเพื่อตอบโต้ต่อกรณีการรุกรานยูเครน
โดยเมื่อ 12 มี.ค. 2022 บริษัทอาหารของรัสเซียได้ยื่นขอจดทะเบียนโลโก้สำหรับธุรกิจแฟรนไชส์ฟาสต์ฟู้ด “อังเคิลวาเนีย” (Uncle Vanya) โดยโลโก้มีลักษณะเป็นรูปอักษร B ตามการเขียนคำว่า “วาเนีย” ในภาษารัสเซีย
แต่รูปลักษณ์ของตัว B กลับคล้ายคลึงกันอย่างมากกับตัวอักษร M ในโลโก้ของ “แมคโดนัลด์” (McDonald’s) ทั้งส่วนโค้งและสีสันเพียงแต่พลิกด้านเท่านั้น
เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นไม่นานหลังจากที่แมคโดนัลด์ประกาศระงับการให้บริการชั่วคราวในร้านค้า 850 แห่งทั่วรัสเซีย ซึ่ง “วยาเชสลาฟ โวโลดิน” ประธานสภาดูม่ารัสเซียได้ออกมาสนับสนุนการเปิดตัวอังเคิลวาเนีย พร้อมระบุว่า “ในวันพรุ่งนี้พื้นที่เหล่านั้นอาจไม่มีแมคโดนัลด์ แต่เรามีอังเคิลวาเนีย”
ไม่เพียงแต่อังเคิลวาเนียเท่านั้น ในวันที่ 21 มี.ค. บริษัทเฟอร์นิเจอร์รายหนึ่งของรัสเซียก็ได้ยื่นขอจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า “ไอเดีย” (IDEA) ด้วยจำนวนตัวอักษร
และสีน้ำเงินเหลืองในโลโก้ ทำให้ไม่ต่างไปจากเครื่องหมายการค้าของ “อิเกีย” (IKEA) ผู้ค้าปลีกเฟอร์นิเจอร์รายใหญ่ระดับโลกจากสวีเดน
เช่นเดียวกับ แมคโดนัลด์ การเลียนแบบโลโก้ของอิเกียเกิดขึ้นหลังจากที่บริษัทแม่ประกาศหยุดดำเนินการของร้านสาขาในรัสเซียไปก่อนหน้านั้น โดยผู้ออกแบบโลโก้ของไอเดียระบุว่า บริษัทจะสามารถตอบสนองความต้องการของตลาดผู้บริโภครัสเซียได้อย่างเต็มที่หลังจากที่อิเกียถอนตัวออกไป
ขณะที่ในวันที่ 28 มี.ค.รัสเซียยังมีการเปิดตัวแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย “รอสส์แกรม” (Rossgram) ที่ไม่เพียงแต่ชื่อจะคล้ายกันกับ “อินสตาแกรม” (Instagram) ของสหรัฐแล้ว
โลโก้หน้าตาของแพลตฟอร์มและฟังก์ชั่นการใช้งานก็เรียกได้ว่าไม่ต่างไปจากอินสตาแกรม โดยสร้างขึ้นเพื่อรองรับผู้ใช้งานชาวรัสเซียที่ไม่สามารถเข้าถึงแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียของโลกตะวันตกได้
การเปิดตัวรอสส์สตาแกรมเป็นการโต้ตอบต่อนโยบายของ “เมตา” (Meta) บริษัทแม่ของอินสตาแกรมที่อนุญาตให้มีการโพสต์เนื้อหาที่มีความรุนแรง เพื่อสะท้อนสถานการณ์ในยูเครนได้ ส่งผลให้หน่วยงานกำกับดูแลของรัสเซียได้ปิดกั้นการเข้าถึงอินสตาแกรมภายในประเทศตั้งแต่ 14 มี.ค.เป็นต้นมา
การลอกเลียนแบบแบรนด์ดังเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามยึดทรัพย์สินธุรกิจที่ถอนตัวออกจากรัสเซียตามที่ “วลาดิมีร์ ปูติน” ประธานาธิบดีรัสเซีย ส่งสัญญาณว่ารัฐบาลรัสเซียจะผลักดันการส่งมอบธุรกิจเหล่านี้ไปให้ผู้ที่ต้องการทำงานจริง ๆ
ขณะที่บิสซิเนสอินไซเดอร์รายงานว่า ก่อนหน้านี้รัฐบาลรัสเซียยังประกาศอนุญาตให้บุคคลหรือธุรกิจยื่นขอสิทธิการใช้งานเครื่องหมายการค้าของธุรกิจจาก “ประเทศที่ไม่เป็นมิตร” ได้โดยไม่ต้องได้รับการอนุญาตจากเจ้าของแบรนด์
“คิโยชิ คุริฮาระ” นักกฎหมายและที่ปรึกษาด้านทรัพย์สินทางปัญญาในญี่ปุ่นระบุว่า “เป็นไปได้ยาก กรณีบริษัทที่ถอนตัวออกจากรัสเซียจะฟ้องร้องเกี่ยวกับการละเมิดเครื่องหมายการค้าในรัสเซียในเวลานี้”
ด้วยเหตุนี้จึงยังเห็นแบรนด์ดังหลายรายอย่าง “ปาปา จอห์นส์” (Papa John’s) และ “เบอร์เกอร์คิง”(Burger King) ที่ยังคงดำเนินการในรัสเซียต่อไป ส่วนหนึ่งก็เพื่อรักษาแบรนด์จากการถูกลอกเลียนแบบ รวมถึงผลประโยชน์ทางธุรกิจมหาศาลในรัสเซีย