ดึงแบงก์รัฐปล่อยกู้ช่วย Vendor แก้เกมทิ้งโซลาร์ล้านครัวเรือน

โครงการโซลาร์ประชาชนล้านครัวเรือนวุ่นตั้งแต่เริ่ม เผยเงื่อนไขเข้ม วางหลักประกัน 50,000 บาท แถมต้องดูแลหลังการขายยาว 7 ปี ทำรายเล็กไปไม่ไหว กฟภ.ยันดูแลผู้บริโภค ป้องกันทิ้งงานเร่งอนุมัติคืนเงินไม่เกิน 30 วัน “เอกนิติ” แก้ปัญหาทันควัน ดึงแบงก์รัฐให้กู้-บสย.ร่วมค้ำ คิดค่าธรรมเนียมไม่เกิน 1% ต่อปี หรือแค่ 500 บาทเท่านั้น

โครงการโซลาร์ประชาชน 1 ล้านหลังคาเรือน โดยรัฐบาลมีนโยบายสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านพลังงาน กำหนดให้ประชาชนติดตั้งระบบโซลาร์รูฟท็อป ได้รับเงินอุดหนุน 50,000 บาทต่อหลัง ซึ่งเริ่มคิกออฟให้ประชาชนลงทะเบียนเข้าร่วมตั้งแต่วันที่ 27 ตุลาคม 2569 แต่ปรากฏว่าเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ถึงหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่กำหนดให้ผู้ประกอบการรับเหมาติดตั้ง (Vendor) จะต้องวางหลักประกันในวงเงิน 50,000 บาทต่อหลัง และจะได้รับคืนเมื่อได้รับอนุมัติเชื่อมต่อระบบไฟฟ้าสำเร็จ นอกจากนี้ ยังมีเงื่อนไขหลักประกันจากลูกค้าอีก 10,000 บาท โดยผู้รับเหมาต้องรับผิดชอบดูแลระบบเป็นเวลา 7 ปี ล้างแผงฟรี 7 ครั้ง และทำประกันอัคคีภัยตลอดระยะเวลา 7 ปี จึงจะได้รับเงินหลักประกันคืน  

จากหลักเกณฑ์ดังกล่าวทำให้ผู้ประกอบการรายย่อยไม่สามารถจัดหาสภาพคล่องเงินสดเพียงพอ ขณะที่ระยะเวลาการอนุมัติอาจใช้เวลาตั้งแต่ 3-4 เดือน บางกรณี 7 เดือน หรือมากกว่า 1 ปี ส่งผลให้ผู้ประกอบการต้องแบกรับภาระเงินทุนหมุนเวียนระหว่างรอคืนหลักประกัน เช่น หากรับติดตั้งเดือนละ 60 หลัง จะต้องวางหลักประกันระหว่างติดตั้งถึง 3 ล้านบาท และหากรับงานต่อเนื่องในเดือนถัดไปก็ต้องวางเงินเพิ่มอีก 3 ล้านบาท ทำให้เงินที่ต้องสำรองสะสมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อรวมกับต้นทุนการจัดซื้ออุปกรณ์และการดำเนินงานอาจมีภาระเงินลงทุนเกือบ 100,000 บาทต่อหลัง ขณะที่ภาระการดูแลระบบ 7 ปีอาจทำให้ผู้รับเหมาบางรายไม่สามารถรับผิดชอบได้ และเสี่ยงเกิดปัญหาทิ้งงานในอนาคต จึงมีการวิพากษ์วิจารณ์ว่า เหมือนเป็นการเอื้อให้ผู้ประกอบการรายใหญ่ที่มีเงินทุนสูงมากกว่ารายกลางและรายเล็ก

กฟภ.ยันคืนเงินไม่เกิน 30 วัน

นายประดิษฐ์ เฟื่องฟู รองผู้ว่าการยุทธศาสตร์ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) กล่าวว่า ปัจจุบันมีผู้ประกอบการ (Vendor) ลงทะเบียนเข้าร่วมโครงการแล้วประมาณ 900 ราย จากผู้ประกอบการในพื้นที่รับผิดชอบของ กฟภ. ซึ่งมีอยู่ประมาณ 1,000 กว่าราย ถือเป็นสัดส่วนที่น่าพอใจ โดยประชาชนสามารถตรวจสอบรายชื่อผู้ประกอบการที่ลงทะเบียนกับ กฟภ. เพื่อเลือกบริษัทหรือผู้รับเหมาที่มีความน่าเชื่อถือและติดต่อใช้บริการได้ สำหรับหลักเกณฑ์ที่กำหนดขึ้นมีวัตถุประสงค์เพื่อดูแลผู้บริโภคและป้องกันปัญหาผู้ประกอบการรับงานแล้วทิ้งงาน ไม่ได้มีเจตนาเอื้อประโยชน์ให้ผู้ประกอบการรายใหญ่เป็นการเฉพาะ  อย่างไรก็ตาม กฟภ.ยอมรับว่าระยะเวลาการชี้แจงหลักเกณฑ์มีค่อนข้างจำกัด อาจทำให้ผู้ประกอบการและประชาชนเกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อน 

“ตอนนี้ยังไม่มีใครที่ขอถอนตัว แต่ก็ยอมรับว่าผู้ประกอบการอาจเลือกใช้วิธีปฏิเสธการรับงานกับลูกค้า แต่ตรงนี้เราก็จะต้องมีระบบตรวจสอบว่ารายไหนรับไม่รับงาน จะได้เลือกบริษัทที่มีความพร้อมจริง ๆ แต่ในเงื่อนไขที่เรากำหนดแท้จริงเป็นการปกป้องผู้บริโภค อย่างเรื่องเงินประกันปกติใช้เวลาติด 2-3 วันก็เสร็จ เขาก็ได้เงินคืนเลย ไม่ได้รอนานขนาดนั้น เพราะเราก็ปรับระบบการอนุมัติคืนเงินให้เร็วขึ้น ไม่เกิน 30 วัน จากเดิมต้องรอเป็นเดือน” 

สำหรับข้อกังวลเกี่ยวกับหลักประกันและเงื่อนไขต่าง ๆ เหล่านี้ กฟภ. เปิดช่องให้ผู้ประกอบการยื่นหนังสือทักท้วงได้ โดย กฟภ.จะรวบรวมประเด็นเสนอหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและรัฐบาลพิจารณา เนื่องจากการทบทวนหรือปรับเปลี่ยนหลักเกณฑ์ไม่สามารถดำเนินการโดย กฟภ.เพียงหน่วยงานเดียว อย่างไรก็ตาม ยังคงย้ำว่าจะติดตามผู้รับเหมาที่ถอนตัวหรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไข เพื่อดูแลประชาชน และป้องกันปัญหาการทิ้งงานระหว่างดำเนินโครงการ

ดึงแบงก์ช่วยออกหนังสือค้ำประกัน

นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า รัฐบาลไม่ได้นิ่งนอนใจและประสานงานไปยังสถาบันการเงินของรัฐ ทั้งธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.), ธนาคารออมสิน และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ร่วมกับบรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม (บสย.) ในการออกระบบหนังสือค้ำประกันธนาคาร ระยะเวลา 6 เดือน ให้กับผู้ประกอบการในโครงการโซลาร์ประชาชน โดยระบบค้ำประกันดังกล่าวจะคิดอัตราค่าธรรมเนียมในระดับต่ำ ไม่เกินร้อยละ 1 ต่อปี หรือคิดเป็นเงินประมาณ 500 บาท/ปีเท่านั้น เพื่อใช้เป็นวงเงินสร้างหลักประกันให้แก่ผู้รับเหมา ลดภาระเงินจมในการวางเงินสด และสร้างความมั่นใจให้แก่ประชาชนว่าจะได้รับอุปกรณ์ที่มีคุณภาพ ปลอดภัย สามารถติดตั้งเพื่อผลิตและขายไฟฟ้าได้จริง รวมถึงเป็นการป้องกันปัญหาผู้รับเหมาทิ้งงานอย่างเด็ดขาด นอกจากนี้ ยังมอบหมายให้ ธอส. จัดเตรียมวงเงินสินเชื่อเงื่อนไขพิเศษดอกเบี้ยต่ำ เพื่อให้ผู้ประกอบการและผู้รับเหมาย่อยนำไปใช้เป็นเงินหมุนเวียนในการจัดหาอุปกรณ์และวัสดุสำหรับติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์ต่อไป

สมาคมหนุนโซลาร์ ปชช.

นายชัพมนต์ จันทรพงศ์พันธุ์ นายกสมาคมอุตสาหกรรมเซลล์แสงอาทิตย์ไทย (TPVA) เปิดเผย “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า สมาคมสนับสนุนมาตรการโซลาร์ประชาชนเนื่องจากเป็นโครงการที่มีศักยภาพกระตุ้นตลาดได้มาก โดยเฉพาะการช่วยลดอุปสรรคสำคัญของครัวเรือน คือ เงินลงทุนเริ่มต้น ทั้งเงินสนับสนุน 50,000 บาท และสินเชื่อ จะช่วยให้ประชาชนที่สนใจอยู่แล้วตัดสินใจติดตั้งได้ง่ายขึ้น รวมถึงเปิดโอกาสให้ครัวเรือนกลุ่มใหม่เข้าถึงพลังงานสะอาดมากขึ้น หากโครงการขยายผลได้ครบ 1 ล้านหลังคาเรือน และมีขนาดติดตั้งเฉลี่ยหลังละ 5 กิโลวัตต์ จะเกิดกำลังการผลิตไฟฟ้ารวม 5,000 เมกะวัตต์ ถือเป็นตลาดขนาดใหญ่ที่สร้างงานได้ตลอดห่วงโซ่อุตสาหกรรม 

“ต้องแยกระหว่างความสนใจกับยอดติดตั้งจริง ในมุมของสมาคมสิ่งสำคัญคือ ผู้ประกอบการที่เข้าร่วมแต่ละรายรับงานได้จริงเท่าไร มีทีมช่างและผู้รับผิดชอบงานเพียงพอหรือไม่ รวมถึงดูแลลูกค้าหลังติดตั้งได้อย่างไร เราต้องการให้ตลาดเติบโตพร้อมกับคุณภาพ ไม่ให้เกิดการรับงานเกินกำลังจนประชาชนต้องรอหรือได้รับงานที่ไม่ได้มาตรฐาน”

ชี้มาตรฐานอุปกรณ์สำคัญกว่า

 ทั้งนี้ สมาคมต้องการให้ภาครัฐทบทวนคือ ภาระหลักประกัน 50,000 บาทระหว่างติดตั้ง รวมถึงภาระหลังส่งมอบงาน ทั้งประกันภัย การดูแลระบบต่อเนื่อง 7 ปี และหลักประกันอีก 10,000 บาท ซึ่งควรพิจารณาร่วมกันให้เหมาะสมกับมูลค่างานและความเสี่ยง เนื่องจากกระทบต่อสภาพคล่องของผู้รับเหมาทุกขนาด แม้หลักประกันระหว่างติดตั้งจะสามารถขอคืนได้เมื่อดำเนินการครบตามเงื่อนไขก็ตาม ทั้งนี้ การกำหนดมาตรฐานอุปกรณ์และผู้ติดตั้งเป็นเรื่องจำเป็น เพราะเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของประชาชน แต่เงื่อนไขทางการเงินควรมีความสมดุล ไม่สร้างภาระเกินความจำเป็นจนผู้ประกอบการที่มีศักยภาพต้องถอนตัวออกจากโครงการ โดยเฉพาะผู้ประกอบการรายเล็กที่มีทีมงานและให้บริการในพื้นที่ ซึ่งยังเป็นกำลังสำคัญของตลาดโซลาร์ไทย

ปัจจุบันตลาดโซลาร์ไทยมีศักยภาพ โดยข้อมูลอ้างอิงจากทีทีบีเคยประเมินตลาด Solar Rooftop ในปี 2568 ไว้ประมาณ 67,000 ล้านบาท ปัจจุบันผู้ประกอบการไทยครอบคลุมทั้งการผลิต นำเข้า จำหน่าย พัฒนาโครงการ ออกแบบ ติดตั้ง และบำรุงรักษา จุดแข็งของไทยอยู่ที่งานวิศวกรรม การติดตั้งและบริการ รวมถึงการผลิตอุปกรณ์และวัสดุบางส่วน แต่ยังต้องพึ่งพาวัตถุดิบและเทคโนโลยีจากต่างประเทศ สำหรับการตอบรับของประชาชนคาดว่าจะได้รับความสนใจ เพราะช่วยลดเงินลงทุนเริ่มต้นได้มาก แต่ยอดติดตั้งจริงจะขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของบ้าน พฤติกรรมการใช้ไฟฟ้าในช่วงกลางวัน การอนุมัติสินเชื่อ และความรวดเร็วในการเชื่อมต่อระบบ จึงควรทำให้ประชาชนเห็นทั้งเงินที่ประหยัดได้ ค่างวดที่ต้องจ่าย และเงื่อนไขบริการอย่างชัดเจนก่อนตัดสินใจ

“ไอออน” ยังยืนยันร่วมโครงการ

นายพีรกานต์ มานะกิจ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ไอออน เอนเนอร์ยี่ คอร์ปอเรชั่น จำกัด หรือ ION Energy กล่าวว่า  หากภาครัฐมีการกำหนดกรอบระยะเวลาที่ชัดเจนในการอนุมัติเชื่อมต่อระบบ จะช่วยลดความกังวลจากการวาง Bank Guarantee และเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการรายกลางและรายย่อยกลับมาเข้าร่วมโครงการได้มากขึ้น นอกจากนี้ เนื่องจากโครงการโซลาร์ภาคประชาชนไม่สามารถใช้ร่วมกับสิทธิลดหย่อนภาษีจากการติดตั้งโซลาร์ได้ ผู้บริโภคจึงสามารถเลือกสิทธิที่เหมาะกับตนเองมากที่สุด โดยผู้ที่มีเงินได้สุทธิไม่เกิน 1 ล้านบาทต่อปี จะได้ประโยชน์จากโครงการสนับสนุน 50,000 บาทมากกว่า ขณะที่ผู้มีเงินได้สุทธิเกิน 2 ล้านบาทต่อปีอาจได้ประโยชน์จากสิทธิลดหย่อนภาษีสูงสุด 200,000 บาทมากกว่า ส่วนราคากลาง 140,000 บาทสำหรับชุดมาตรฐานขนาด 5 กิโลวัตต์ เป็นราคาอ้างอิง ไม่ใช่เพดานราคา ผู้บริโภคที่ต้องการอุปกรณ์แบรนด์ระดับ Tier 1 ซึ่งอาจมีราคาสูงกว่านั้น 

“ที่ผ่านมามีผู้ประกอบการรายกลางและรายเล็กบางส่วนตัดสินใจถอนตัวจากโครงการ อย่างไรก็ตาม ION Energy ยังคงเดินหน้าเข้าร่วมและพร้อมสนับสนุนภาครัฐผลักดันให้โครงการประสบความสำเร็จ โดยเห็นว่าโครงการเป็นโอกาสสำคัญในการส่งเสริมและพัฒนาแรงงานช่างติดตั้งโซลาร์ในประเทศให้มีจำนวนและมาตรฐานเพียงพอต่อความต้องการที่เพิ่มขึ้น พร้อมรักษาสิทธิผู้บริโภคในการเลือกผลิตภัณฑ์และผู้ให้บริการที่ตรงกับความต้องการ เพื่อกระจายทั้งโอกาสเข้าถึงโซลาร์และโอกาสทางเศรษฐกิจให้แก่กลุ่ม SME”

แหล่งข่าวในวงการโซลาร์กล่าวว่า ขณะนี้มีหลายบริษัทอยู่ระหว่างหารือถึงทิศทางการดำเนินงานที่เกี่ยวข้องกับนโยบายดังกล่าว เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อลูกค้า โดยยังต้องติดตามรายละเอียดหลักเกณฑ์และผลการพิจารณาของภาครัฐว่าจะมีการปรับเงื่อนไขหรือไม่ เนื่องจากข้อกังวลเรื่องเงินค้ำประกันและภาระดูแลระบบระยะยาวอาจส่งผลต่อการตัดสินใจเข้าร่วมของผู้ประกอบการ โดยเฉพาะรายกลางและรายเล็ก ซึ่งหากมีการร้องเรียนและทักท้วงจากผู้ประกอบการเป็นจำนวนมาก ก็อาจทำให้แนวทางดำเนินโครงการต้องเปลี่ยนแปลงได้