โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ จะตั้งอยู่ที่ไหน ?

คอลัมน์ : สามัญสำนึก
ผู้เขียน : ถวัลย์ศักดิ์ สมรรคะบุตร

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ ได้กลับมาเป็นข้อถกเถียงอีกครั้ง หลังการเปิดให้แสดงความคิดเห็นในร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าฉบับใหม่ของประเทศไทย พ.ศ. 2567-2580 หรือ PDP 2024

ล่าสุดกำหนดให้มีโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ขนาด 600 เมกะวัตต์ (MW) ไว้ในช่วงปลายแผน จากการประมาณการความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นในช่วงปี 2580 จะสูงถึง 55,000-56,000 MW หรือเพิ่มขึ้นจากเดิมที่เคยประมาณการกันไว้ที่ตัวเลข 36,000 MW

โดยแผน PDP 2024 ฉบับนี้ได้ตั้งเป้าค่าไฟเฉลี่ยไว้ที่ตัวเลข 3.8704 บาท/หน่วย หรือไม่เกิน 4 บาท/หน่วย

ด้วยความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นในช่วงปลายแผน ประกอบกับโรงไฟฟ้าภายในประเทศส่วนใหญ่มีการกระจุกตัวจากการใช้เชื้อเพลิงจาก “ก๊าซธรรมชาติ” คิดเป็นสัดส่วนสูงถึงร้อยละ 66 ท่ามกลางความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ จนมีความเสี่ยงที่เชื้อเพลิงในโรงไฟฟ้า ไม่ว่าจะเป็นก๊าซธรรมชาติ LNG หรือน้ำมันเตา จะเกิดความผันผวนทางด้านราคา

ดังนั้น การรักษาค่าไฟเฉลี่ยในช่วงปลายแผน PDP 2024 ไว้ไม่ให้เกิน 4 บาท/หน่วย จึงมีผลทำให้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์กลายเป็นตัวเลือกแรก ๆ ที่ถูกปัดฝุ่นขึ้นมาอีก

อย่างไรก็ตาม การปรากฏขึ้นของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ ในครั้งนี้ไม่ใช่เป็นครั้งแรก เพราะในอดีตที่ผ่านมาประเทศไทยเคยมีโครงการโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์มาตั้งแต่ปี 2509 จากข้อเสนอของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ซึ่งได้มีการศึกษาถึงความเหมาะสมของโครงการ แต่ก็ถูกเลื่อนออกไปเนื่องจากการพบ “ก๊าซธรรมชาติ” ในอ่าวไทย ต่อมาในปี 2551 คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ได้อนุมัติแผน PDP 2007 : Revision 2 กำหนดให้มีโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ในปี พ.ศ. 2563 และ 2564 จำนวนปีละ 1,000 MW รวมจำนวน 2,000 WM

หลังจากนั้นโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ก็จะปรากฏตัวอยู่ในช่วงท้าย ๆ ของแผน PDP ฉบับปรับปรุงแก้ไขทุกฉบับ จนฉบับสุดท้ายในปี 2558 หรือแผน PDP 2015 ก็กำหนดให้มีโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ในระหว่างปี 2569-2579 จำนวน 2,000 MW อยู่ด้วย แต่ว่างเว้นไปเฉพาะแผน PDP 2018 ที่ไม่ปรากฏโครงการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์อยู่ในแผน แต่ “โครงการจัดตั้งเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์วิจัยเครื่องใหม่ เพื่อการแพทย์ เกษตรกรรมและอุตสาหกรรม” อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก ที่อยู่ภายใต้ “แผนปฏิบัติการของนโยบายและแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาด้านพลังงานนิวเคลียร์ของประเทศระยะ 5 ปี พ.ศ. 2560-2564” ซึ่งปัจจุบันก็ยังมีการดำเนินการอยู่ในขั้นตอนของการเปิดรับฟังความคิดเห็นในการที่จะย้ายเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์เครื่องใหม่ไปอยู่ที่ อ.องครักษ์ เนื่องจากถูกประชาชนในพื้นที่ต่อต้าน

แน่นอนว่าโรงไฟฟ้านิวเคลียร์จะทำให้ต้นทุนค่าเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้าต่ำลงกว่าเชื้อเพลิงประเภทอื่นหรือประมาณการไว้ที่ 2-3 บาท/หน่วย แต่ก็เกิดความกังวลจากประชาชนถึงสถานที่ตั้งโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ควรจะอยู่ที่ไหน ในประเด็นนี้ บริษัทเบิร์นแอนด์โรส์ เคยศึกษาพื้นที่เหมาะสมใน 6 จังหวัด รวม 14 จุด

ขณะที่ กฟผ.เองก็เคยรายงานการศึกษาสถานที่ตั้งโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ในปี 2553 โดยใช้เกณฑ์พิจารณา 3 ด้าน (วิศวกรรม-สิ่งแวดล้อม-เศรษฐศาสตร์) มีเป้าหมายหลัก 2 จุดที่จะตั้งคือ ที่ อ.สิรินธร จ.อุบลราชธานี กับ อ.ท่าตะโก จ.นครสวรรค์ จากพื้นที่ที่เหมาะกับการสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ 5 อันดับ ได้แก่ 1) อ.สิรินธร จ.อุบลราชธานี 2) ต.พนมรอก อ.ท่าตะโก จ.นครสวรรค์ 3) ต.ไม้รูด อ.คลองใหญ่ จ.ตราด 4) ต.คันธุลี อ.ท่าชนะ จ.สุราษฎร์ธานี และ 5) ปากน้ำละแม อ.ละแม จ.ชุมพร

และพลันที่สถานที่ตั้งโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ถูกเผยแพร่ออกมาสู่สาธารณะ การต่อต้านจากคนในพื้นที่ก็เกิดขึ้นต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน ด้วยเหตุที่ว่า แม้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์จะทำให้ค่าไฟฟ้าถูกลงกว่าครึ่งหนึ่งของอัตราค่าไฟฟ้าที่จัดเก็บอยู่ในปัจจุบัน

แต่ข้อเท็จจริงก็คือ ไม่มีใครอยากได้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์มาตั้งอยู่ใกล้บ้านตัวเองนั่นเอง