‘ภูมิใจไทย’ ถอดเขี้ยวฝ่ายค้าน แก้ข้อบังคับสภา โละ-รื้ออำนาจกรรมาธิการ

คอลัมน์ : Politics policy people forum

ฉากต่อสู้ระหว่างพรรคภูมิใจไทย ในฐานะแกนนำรัฐบาล กับหัวหอกแกนนำฝ่ายค้าน พรรคประชาชน หํ้าหั่นกันในเวทีสภาผู้แทนราษฎร ไม่ต้องรอให้ถึงฉากอภิปรายไม่ไว้วางใจที่เป็นเวทีใหญ่

แค่เวทีในคณะกรรมาธิการ (กมธ.) อันเป็น “กลไก” การตรวจสอบถ่วงดุลของฝ่ายนิติบัญญัติ ก็ดุเดือดเลือดพล่าน เปิดศึกแทบทุกสัปดาห์ 

โดยเฉพาะ 2 คณะกรรมธิการสำคัญของพรรคประชาชน เปิดศึกชวนวิวาทะ กับฝ่ายรัฐบาล คือ คณะกรรมาธิการศึกษาการจัดทำและติดตามการบริหารงบประมาณ สภาผู้แทนราษฎร ที่มี “รักชนก ศรีนอก” สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน เป็นประธาน และคณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรม และสิทธิมนุษยชน สภาผู้แทนราษฎร ที่มี “รังสิมันต์ โรม” เป็นประธาน 

กรรมาธิการทั้ง 2 คณะ เปิดศึกตั้งป้อมตรวจสอบชำแหละข้อมูลรัฐบาล ตั้งแต่ โครงการ TH:AI Passport ของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม โครงการทุจริตสอบข้าราชการท้องถิ่น จนมาถึงเว็บไซต์ shuffle.com 

ผลงานของคณะกรรมาธิการ 2 คณะ เคยทำให้ “อนุทิน ชาญวีรกูล” นายกรัฐมนตรี และ รมว.มหาดไทย ควันออกหู สั่งการเชิงขู่ ในที่ประชุม สส.พรรคภูมิใจไทย อย่าปล่อยให้พรรคประชาชนเล่นงานรัฐบาล หากปล่อยให้ฝ่ายค้านเล่นงานจะต้องมีการปลด ปรับ เปลี่ยน ตัวประธานกรรมาธิการ

จากนั้นพรรคภูมิใจไทยแก้เกม ด้วยการวางตัว “มือเก๋า” อย่าง ศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย คอยทำลายเกมฝ่ายค้านในกรรมาธิการ ตั้งแต่กดไมค์ประท้วง จนถึงยกทีมวอล์กเอาต์ 

น้ำเงินกระชับอำนาจ กมธ.

ก่อนหน้านี้ “โสภณ ซารัมย์” ประธานสภาผู้แทนราษฎร ได้เรียกประธานคณะกรรมาธิการ 35 คณะประชุม เพื่อไม่ให้เกิดการทำงานซ้ำซ้อนระหว่างกรรมาธิการ ในการเรียกข้าราชการมาชี้แจง จนกระทั่งไม่มีเวลาทำงาน แต่เบื้องหลังในห้องประชุม รวมถึงบทบาท-อำนาจประธานกรรมาธิการ จน “รักชนก ศรีนอก” แห่งพรรคประชาชน โวยว่าเป็นการเรียกมา “จำกัดอำนาจคณะกรรมาธิการ” 

ล่าสุด พรรคภูมิใจไทยเคลื่อนเกมกระชับอำนาจกรรมาธิการอีกครั้ง ด้วยการเตรียมยื่นร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร (ฉบับที่…) พ.ศ…อันเป็นการแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภา ปี 2562 

สาระสำคัญ ประการแรก คือ การแก้ไขข้อบังคับ ข้อ 90 จากปัจจุบันที่ กำหนดให้สภาตั้งคณะกรรมาธิการสามัญขึ้น 35 คณะ แก้เป็น

“เพื่อประโยชน์ในการควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน การกำหนดจำนวนคณะกรรมาธิการสามัญตามข้อ 90 อาจเพิ่มหรือลดจำนวนได้ตามความเหมาะสมกับเหตุการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป” 

ซึ่งอำนาจดังกล่าวให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการในระเบียบที่ประธานสภากำหนด เท่ากับว่าอำนาจจะเพิ่ม หรือลดจำนวนคณะกรรมาธิการ 35 คณะ อยู่ที่ประธานสภา 

ประการที่สอง แก้ไขข้อบังคับที่ 97 จากปัจจุบันในการเรียกเอกสารหรือเรียกบุคคลมาแถลงข้อเท็จจริง ให้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อประธานคณะกรรมาธิการ หรือรองประธานคณะกรรมาธิการผู้ปฏิบัติหน้าที่ แทนประธานคณะกรรมาธิการ

โดยแก้เป็น การเรียกเอกสารหรือเรียกบุคคลมาแถลงข้อเท็จจริงต้อง “ได้รับความเห็นชอบ” โดย “มติของที่ประชุมคณะกรรมาธิการ” และให้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อประธานคณะกรรมาธิการ หรือรองประธานคณะกรรมาธิการผู้ปฏิบัติหน้าที่แทนประธานคณะกรรมาธิการ

เท่ากับว่า ต่อไปนี้ประธานคณะกรรมาธิการจะเรียกเอกสาร หรือบุคคลมาชี้แจงเองไม่ได้ ต้องได้รับการเห็นชอบจากมติของที่ประชุมเสียก่อน 

นอกจากนี้ การเรียกเอกสาร หรือ เจ้าหน้าที่รัฐมาแถลงข้อเท็จจริง ให้ประธานคณะกรรมาธิการแจ้งให้ “นายกรัฐมนตรี” หรือ “รัฐมนตรี” ซึ่งบังคับบัญชาบุคคลนั้นทราบ และให้เป็นหน้าที่ของนายกฯ หรือ รัฐมนตรี ที่รับผิดชอบ สั่งการให้บุคคลนั้นให้ข้อเท็จจริง ส่งเอกสาร หรือ แสดงความเห็นตามที่คณะกรรมาธิการเรียก

ประการที่สาม แก้ไขข้อบังคับที่ 98 แก้ไขเรื่องการประชุมคณะกรรมาธิการย่อมเป็นไปโดยเปิดเผย “เว้นแต่” นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี หรือกรรมาธิการมากกว่ากึ่งหนึ่งในห้องประชุมร้องขอให้ประชุมลับ ก็ให้ประชุมลับ 

เมื่อประชุมลับให้ประธานคณะกรรมาธิการสั่งห้ามบันทึกภาพ บันทึกเสียง หรือถ่ายทอดการประชุมสู่บุคคลภายนอกโดยไม่ได้รับอนุญาต  

แต่กรณีที่ถ่ายทอดสดการประชุม ก็จะต้องได้รับการเห็นชอบด้วยมติมากกว่ากึ่งหนึ่งของกรรมาธิการทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ในห้องประชุม 

เปิดหน้าที่กรรมาธิการ 

ทั้งนี้ ตามหลักประชาธิปไตยมีการ “ถ่วงดุล” แห่ง 3 อำนาจ นิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ ซึ่งในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขของไทยก็มีกลไก “ตรวจสอบถ่วงดุล” 

นิติบัญญัติ ตรวจสอบ-ถ่วงดุลฝ่ายบริหาร ซึ่งอำนาจดังกล่าวมีมาตั้งแต่รัฐธรรมนูญชั่วคราว ของคณะราษฎร ภายใต้ชื่อ  “พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475” โดยมาตรา 26 บัญญัติว่า 

“สภามีอำนาจตั้งอนุกรรมการเพื่อทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือให้สอบสวนพิจารณาทำความเห็นในเรื่องใดเรื่องหนึ่งขึ้นเสนอต่อที่ประชุมใหญ่เพื่อปรึกษาหารือตกลงอีกชั้น อนุกรรมการมีอำนาจเชิญบุคคลใด ๆ มาชี้แจงแสดงความเห็นได้ อนุกรรมการและผู้ที่เชิญมาได้รับสิทธิในการแสดงความคิดเห็น ผู้หนึ่งผู้ใดจะว่ากล่าวฟ้องร้องมิได้”

กระทั่งในปัจจุบัน รัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 128 มาตรา 129 ก็บัญญัติหน้าที่และอำนาจของกรรมาธิการว่า มีอำนาจพิจารณาสอบหาข้อเท็จจริงหรือศึกษาเรื่องใด ๆ และรายงานให้สภาทราบตามระยะเวลาที่สภากำหนด

มีอํานาจเรียกเอกสารจากบุคคลใด หรือเรียกบุคคลใดมาแถลงข้อเท็จจริงหรือแสดงความเห็นในกิจการที่กระทําหรือในเรื่องที่พิจารณาสอบหาข้อเท็จจริงหรือศึกษาอยู่นั้นได้ แต่ไม่ให้บังคับใช้กับผู้พิพากษา-ตุลาการ-กรรมการในองค์กรอิสระ

ซึ่งข้อบังคับการประชุมสภาได้เขียนล้อมาจากรัฐธรรมนูญ กำหนดให้มีคณะกรรมาธิการ 35 คณะ เพื่อทำหน้าที่ “สอบหาข้อเท็จจริง” ในด้านต่าง ๆ 

อย่างไรก็ตาม ร่างแก้ไขเพิ่มเติมข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร (ฉบับที่…) พ.ศ… ยังต้องเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร 

แต่ถ้าแผนการ “กระชับอำนาจ” กรรมาธิการครั้งนี้ผ่านด่านสภาไปได้ 

เท่ากับถอดเขี้ยวเล็บ-เด็ดปีกฝ่ายค้านที่เป็นกลไกตรวจสอบรัฐบาล

เมื่อถึงเวลานั้น สีน้ำเงินที่มีเสียงข้างมากในสภา มีประธานสภาที่มาจากพรรคภูมิใจไทย ยึดอำนาจการตรวจสอบถ่วงดุลเบ็ดเสร็จ