องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน สงสัยผู้ชนะประมูลตึก สตง.ถล่ม ไม่มีในชื่อผู้เสนอราคา

ACT ชี้ข้อสงสัยผู้ชนะประมูลก่อสร้างตึก สตง.ถล่มไม่มีในชื่อผู้เสนอราคา พร้อมเสนอ 3 มาตรการ ดันรัฐปฏิรูปความโปร่งใส ให้ประชาชนมีส่วนร่วม หยุดซ้ำรอย “ตึกถล่ม”

นายมานะ นิมิตรมงคล ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) หรือ ACT กล่าวว่า พบข้อสงสัยจากข้อมูลที่เปิดเผยบนเว็บไซต์โครงการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ (e-GP) เกี่ยวกับโครงการก่อสร้างอาคาร สตง.แห่งใหม่ ที่พังถล่มจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวจนเกิดความสูญเสียใหญ่ว่า “รายชื่อผู้เสนอราคารับเหมาก่อสร้างอาคาร สตง.มี 6 บริษัท

ในขณะที่บริษัท ITD-EREC ที่เป็นผู้ชนะประมูลปรากฏอยู่ในรายชื่อขอรับซื้อเอกสารประกวดราคา แต่กลับไม่ปรากฏชื่อในหน้ายื่นเอกสารร่วมประมูล และหน้ารายชื่อบริษัทที่ผ่านการพิจารณาคุณสมบัติและเทคนิค แต่สุดท้ายกลับมีชื่อในประกาศเป็นผู้ชนะการประมูล อย่างไรก็ตาม ข้อมูลนี้อาจเกิดจากความผิดพลาดในการบันทึกข้อมูลก็ได้ ขอให้ผู้เกี่ยวข้องชี้แจง”

นอกจากนี้ จากการรับฟังความคิดเห็นของประชาชน รวมถึงเครือข่ายองค์กรที่ทำงานด้านข้อมูลเปิดและการต่อต้านคอร์รัปชัน พบว่าข้อมูลที่เปิดเผยผ่านเว็บไซต์โครงการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ (e-GP) ยังมีลักษณะที่ทำให้การสืบค้นและทำความเข้าใจของประชาชนทั่วไปเป็นไปได้ยาก ขาดความสมบูรณ์ โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกับรายชื่อผู้เสนอราคาและผู้ชนะการประมูล ซึ่งบางครั้งไม่ปรากฏในตารางข้อมูล หรือไม่มีการแสดงอย่างครบถ้วน

กรณีอาคาร สตง.ถล่มนี้ สร้างความตื่นตัวให้ประชาชนและสื่อมวลชนเข้าไปสืบค้นข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว จนนำไปสู่การขยายผลตรวจสอบในมิติต่าง ๆ โดยค้นหาข้อมูลในระบบ ACT Ai ซึ่งคือระบบฐานข้อมูลจับโกงจัดซื้อจัดจ้าง (actai.co) ที่ ACT ได้พัฒนาขึ้น เพื่อรวบรวมจัดเก็บข้อมูลโครงการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐและเชื่อมโยงข้อมูลนิติบุคคลให้สอดคล้องกับมาตรฐานการเปิดเผยข้อมูลระดับสากล

ปัจจุบันมีข้อมูลโครงการจัดซื้อจัดจ้างในระบบจำนวนกว่า 42 ล้านโครงการ ข้อมูลผู้ค้าที่เกี่ยวข้องกับโครงการจัดซื้อจัดจ้างจำนวนกว่า 1.5 ล้านราย ซึ่งที่ผ่านมา ACT Ai ได้ช่วยค้นหาความจริงและจับโกงได้หลายกรณี ตัวอย่างเช่น คดีกำนันนกที่ได้รับสัญญาจัดซื้อจัดจ้างจำนวนมาก ตรวจสอบมูลค่าเสาไฟกินรี ตรวจสอบโครงการประเภท “คิด ทำ ทิ้ง” ทั่วประเทศ เช่น เครื่องกรองน้ำและโซลาร์เซลล์ ลานออกกำลังกายชุมชน เครื่องผลิตน้ำประปา สะท้อนให้เห็นประโยชน์ของการเปิดเผยข้อมูลให้ประชาชนเข้าถึงตรวจสอบได้

นายมานะเปิดเผยต่อว่า แม้มาตรการป้องกันคอร์รัปชันอย่างข้อตกลงคุณธรรมจะช่วยประหยัดงบประมาณให้ชาติไปแล้วกว่า 77,000 ล้านบาท แต่ก็มีอุปสรรคขวางกั้นมากมาย เช่น โครงการที่รัฐเลือกเข้าร่วมข้อตกลงคุณธรรมกลับมีขนาดและความสำคัญลดน้อยลง จากมูลค่ารวมเฉลี่ยปีละ 4-5 แสนล้านบาท เหลือเพียง 5 หมื่นล้านบาท อีกทั้งหน่วยงานเจ้าของโครงการรวบรัดการดำเนินงานเพื่อหลีกเลี่ยงไม่เข้าร่วมข้อตกลงคุณธรรม หรือขอถอนโครงการออกจากข้อตกลงคุณธรรมด้วยการตีความกฎหมายเฉพาะ

นอกจากนี้ ยังพบว่าในโครงการลงทุนร่วมรัฐและเอกชน (PPP) และโครงการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ซึ่งมีการแยกออกไปใช้ข้อตกลงคุณธรรมในเวอร์ชั่นที่หน่วยงานกำหนดเอง โดยไม่ได้อยู่บนมาตรฐานสากลและแนวปฏิบัติตาม พ.ร.บ.จัดซื้อฯ เช่น กำหนดให้ผู้สังเกตการณ์เข้าได้เฉพาะขั้นตอนคัดเลือกเท่านั้น หรือเลือกกำหนดผู้สังเกตการณ์เองซึ่งผิดหลักสากล

ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชันกล่าวต่อไปว่า “ถึงเวลาแล้วที่จะปฏิรูปการทำงานของภาครัฐให้เปิดเผยโปร่งใสด้วยการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน จึงขอเสนอรัฐบาลยกระดับความโปร่งใส 3 มาตรการ ดังนี้

1.รัฐและผู้รับเหมาต้องเปิดเผยข้อมูลโครงการให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน ชัดเจน ครบถ้วน ตรวจสอบได้ รวดเร็วทันทีที่ร้องขอ จัดทำรูปแบบวิเคราะห์ที่เข้าใจง่าย สะดวกต่อการนำไปใช้ต่อ

2.รัฐต้องนำข้อตกลงคุณธรรมที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน ไปใช้กับทุกโครงการตาม พ.ร.บ.จัดซื้อฯ รวมทั้งโครงการลงทุนร่วมรัฐและเอกชน (PPP) และ โครงการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) โดยไม่ยกเว้น

3.รัฐต้องเพิ่มจำนวนโครงการเข้าร่วมข้อตกลงคุณธรรมอย่างน้อยเท่าตัว โดยเน้นคัดโครงการเมกะโปรเจ็กต์ที่ประชาชนสนใจ หรือมีผลกระทบต่อประชาชนมาก

“ท้ายที่สุดนี้องค์กรต่อต้านคอร์รัปชันฯ ขอเชิญชวนประชาชนเข้าร่วมเป็น Active Citizens ติดตามตรวจสอบกระบวนการจัดซื้อฯ ในโครงการเมกะโปรเจ็กต์ของภาครัฐ แม้เราจะไม่มีอำนาจจับกุมใคร แต่เราสามารถปราบคนโกงด้วยการเปิดเผยให้ความจริงปรากฏ เพื่อหยุดซ้ำรอย “ตึกถล่ม” นายมานะกล่าว