เว็บไซต์นี้ใช้คุ้กกี้เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีมีประสิทธิภาพยิ่งขี้น อ่านเพิ่มเติมคลิก (Privacy Policy) และ (Cookies Policy)
Skip to content
เกาหลีใต้ เข้มแว่นตาผู้เข้าสอบ หลังท็อปบัญชีใช้กล้องจิ๋วช่วยโกง
News เกาหลีใต้ เข้มแว่นตาผู้เข้าสอบ หลังท็อปบัญชีใช้กล้องจิ๋วช่วยโกง
TFG รุกตั้งบริษัทย่อยอินโดนีเซีย ต่อยอดปศุสัตว์ โชว์กำไร 2 พันล้าน
Biz Movement TFG รุกตั้งบริษัทย่อยอินโดนีเซีย ต่อยอดปศุสัตว์ โชว์กำไร 2 พันล้าน
เอกนิติ เชื่อมั่นธนาคารกลางต้องอิสระ ยันไม่แทรกแซงกลไกแบงก์ชาติ
Finance เอกนิติ เชื่อมั่นธนาคารกลางต้องอิสระ ยันไม่แทรกแซงกลไกแบงก์ชาติ
เอกนิติ นำทัพเอกชนบินญี่ปุ่นหารือ 3 ธุรกิจ สร้าง Made with Thailand อุ้ม SMEs ไทย
Finance เอกนิติ นำทัพเอกชนบินญี่ปุ่นหารือ 3 ธุรกิจ สร้าง Made with Thailand อุ้ม SMEs ไทย
เปิดตัว ‘OMODA C5 EV ULTRA’ ราคาพิเศษ 719,900 บาท แบตใหญ่  วิ่งไกล 505 กม.  
EV เปิดตัว ‘OMODA C5 EV ULTRA’ ราคาพิเศษ 719,900 บาท แบตใหญ่  วิ่งไกล 505 กม.  
กรมฝนหลวงฯ จัดพิธีวางพานพุ่มวัน”พระบิดาแห่งฝนหลวง” พร้อมเปิดนิทรรศการ”มรดกแห่งสายฝนจากฟ้าฯ”
Biz Movement กรมฝนหลวงฯ จัดพิธีวางพานพุ่มวัน”พระบิดาแห่งฝนหลวง” พร้อมเปิดนิทรรศการ”มรดกแห่งสายฝนจากฟ้าฯ”
TISA รอคลังเคาะ ก.ล.ต.ยันลดหย่อนภาษีปี’70 แน่ เร่งเตรียมระบบหุ้น-หุ้นกู้
Finance TISA รอคลังเคาะ ก.ล.ต.ยันลดหย่อนภาษีปี’70 แน่ เร่งเตรียมระบบหุ้น-หุ้นกู้
ธนาคารกลางจีนปรับขึ้นสำรองเงินตราต่างประเทศในรอบ 5 ปี
World ธนาคารกลางจีนปรับขึ้นสำรองเงินตราต่างประเทศในรอบ 5 ปี
เปิดภาพล่าสุด ‘แลนด์มาร์กหัวหิน’ วันนี้กลายเป็นอดีตไปแล้ว
Real Estate เปิดภาพล่าสุด ‘แลนด์มาร์กหัวหิน’ วันนี้กลายเป็นอดีตไปแล้ว
เอกนิติ มองคลังเดินถูกทาง ทำจีดีพีพุ่ง 2.9% เน้นการลงทุนต่อเนื่อง ช่วย K ขาล่าง
Finance เอกนิติ มองคลังเดินถูกทาง ทำจีดีพีพุ่ง 2.9% เน้นการลงทุนต่อเนื่อง ช่วย K ขาล่าง
ดูทั้งหมด

จีน: ผู้ชนะ หรือ ผู้แพ้ ในเกมน้ำมัน

09 เม.ย. 2569 | 17:15น.

กลไกเศรษฐกิจจีนขับเคลื่อนด้วยน้ำมันจากผู้ค้ารายใหญ่สุดรัสเซีย ตามมาด้วยซาอุดีอาระเบีย อิรัก และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์  ขณะที่มหาอำนาจอีกขั้วกำลังทำสงครามในอิหร่านผู้ถือครองเส้นเเลือดใหญ่ ‘ช่องแคบฮอร์มุซ’ ช่องแคบหลักทางผ่านเรือส่งออกน้ำมันและก๊าซที่ไม่ได้มีเจ้าของหรืออธิปไตยตายตัว แต่มีประเทศตะวันออกกลางอย่างอิรักร่วมใช้สอย แม้สงครามครั้งนี้เป็นไฟแดงระหว่างอิสราเอล-อิหร่าน-สหรัฐ แต่ไฟลามทุ่งมายังอิรัก สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ แล้ว ‘จีน’ เป็นใครในสมการนี้ ประชาชาติธุรกิจรวบรวมบทวิเคราะห์จากนักเศรษฐศาสตร์จาก Bloomberg และ The Economist มาชี้ว่า: จีนจะเป็นผู้ร่วมโดยสารฟรีที่กำลังตกขบวน หรือนักเดินลวดที่ชาญฉลาดที่สุดในศตวรรษที่ 21 ?

ภาพจาก Center on Global Energy Policy at Columbia SIPA

มีวลีหนึ่งที่ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน มักจะหยิบยกมาใช้บ่อยครั้ง คือ “โลกกำลังเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ ชนิดที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในรอบหนึ่งร้อยปี”

บทวิเคราะห์จาก Bloomberg Original ระบุไว้ว่า ในวันนี้ความเปลี่ยนแปลงเหล่านั้นดูเหมือนจะมาถึงแล้วจริง ๆ เพียงแต่ผู้ที่ส่งมอบความเปลี่ยนแปลงนี้กลับเป็นชื่อที่คาดคิดไว้อยู่แล้ว อย่าง โดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump)

เสียงขานรับอื้ออึงต้นเหตุฉนวนความขัดแย้งและสงคราม ทำท่าทีของมหาอำนาจอีกขั้วหนึ่งอย่างจีนส่งสัญญาณบางอย่างมา

ขณะที่สหรัฐอเมริกาแสดงละครให้โลกเห็นว่าตนเองมีแสนยานุภาพขนาดไหน สถานการณ์นี้กลับกลายเป็นโอกาสทองที่ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง และสาธารณรัฐประชาชนจีน จะนำเสนอภาพลักษณ์ของตนเองในฐานะ “ผู้เป็นใหญ่ในห้องโถง” (The Adults in the Room) ที่มีความสุขุมและมั่นคงมากกว่า

กลับกันจีนยินดีที่ได้เห็นสหรัฐอเมริกาติดหล่มอยู่ในตะวันออกกลาง จีนมองว่าระเบียบโลกที่มีอยู่นั้นถูกครอบงำโดยสหรัฐมากเกินไปมานานแล้ว ดังนั้นการที่ทรัมป์ลุกขึ้นมาท้าทายระเบียบโลกเก่าจึงเป็นโอกาสที่ดีมากสำหรับสี จิ้นผิง และคำถามก็คือ สีพร้อมจะคว้าโอกาสนี้ไว้แล้วสร้างระเบียบโลกใหม่หรือไม่

สงครามการค้าครั้งแรกของทรัมป์ทำจีนตระหนักว่าการพึ่งพาสหรัฐมีแต่จะสร้างความเสี่ยงให้ประเทศ การส่งออกของจีนไปสหรัฐลดลงประมาณ 20% เมื่อปี 2025 แต่ในท้ายที่สุดจีนกลับเกินดุลการค้าสูงสุดเป็นประวัติการณ์ถึง 1.2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ เนื่องจากจีนพยายามอย่างตั้งใจกระจายความเสี่ยงออกจากสหรัฐในฐานะฐานผู้บริโภคหลัก ดังนั้นการกระทำของทรัมป์ทำให้จีนต้องเผชิญกับความเสี่ยงที่ควบคุมไม่ได้ หรือช่วยให้จีนแข็งแกร่งขึ้นกันแน่ ?

ทรัมป์ vs สี

ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐ และจีน คือความสัมพันธ์ทวิภาคีที่สำคัญที่สุดในโลก และจะเป็นตัวกำหนดทิศทางของศตวรรษนี้ แต่มันกลับตกอยู่ในมือของผู้นำสองคนที่มีแนวทางการบริหารต่างกันอย่างสิ้นเชิง

โดนัลด์ ทรัมป์: เป็นคนโผงผาง มุทะลุ และมักจะประกาศกร้าวใส่คู่สนทนาว่า “คุณไม่มีไพ่ในมือหรอกในตอนนี้”

สี จิ้นผิง: เป็นคนระแวดระวัง มีระเบียบแบบแผน และเป็นนักเล่นเกมระยะยาว ไม่ใช่นักเล่นเกมบนโซเชี่ยลมีเดียอย่างทรัมป์

เหล่านักกำหนดนโยบายของจีนมองทรัมป์ว่าเป็นคนที่เน้นผลประโยชน์ และเป็นนักปฏิบัติ ที่ชอบการทำข้อตกลง แต่ในขณะเดียวกันเขาก็คาดเดาได้ยากมาก ทรัมป์อาจจะขู่มากมาย แต่สุดท้ายตลาดโลกก็เรียนรู้ได้ว่า “เขาไม่ได้ทำตามคำขู่ทุกอย่าง” เพราะหลาย ๆ คำที่ทรัมป์ขู่ถูกฝังกลบหายไปอย่างเงียบ ๆ

ชาวเน็ตจีนตั้งฉายาให้สถานการณ์นี้ว่า “TACO” ย่อมาจาก “Trump Always Chickens Out” (ทรัมป์ขี้ขลาด/ถอยจากไปเองเสมอ) ซึ่งเป็นคำที่ได้รับความนิยมอย่างมากบนโซเชี่ยลมีเดียของจีน

นอกจากนี้ทรัมป์ยังมีอีกฉายาที่จีนนิยมยกมาเสียดสี คือ “Chuan Jian Guo” (ชวนเจี้ยนกั๋ว) ซึ่งแปลว่า “ทรัมป์ผู้สร้างชาติ” แต่ชาติในที่นี้ไม่ใช่สหรัฐ คนจีนมองว่านโยบายของทรัมป์ต่างหากที่กำลังช่วยส่งเสริม สร้างให้ “จีนกลายเป็นชาติมหาอำนาจ” แทนที่สหรัฐ

ชัยชนะในตลาดโลก

ขณะที่สี จิ้นผิง นั่งรอดูผลประโยชน์ที่เกิดขึ้น เราเริ่มเห็นผู้นำจากโลกตะวันตกตบเท้าเข้าสู่กรุงปักกิ่งอย่างต่อเนื่อง เช่น มาร์ก คาร์นีย์ นายกแคนาดา ที่เข้าพบสี จิ้นผิง เพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนและแน่นแฟ้นขึ้น พวกเขารู้ดีว่าจีนจะทำเพื่อผลประโยชน์ของตนเอง แต่สิ่งที่ผู้นำเหล่านี้แสวงหาคือ “การป้องกันความเสี่ยง” (Hedge) จากสหรัฐ ซึ่งตอนนี้ถูกมองว่าเป็นพันธมิตรที่ไม่น่าเชื่อถืออีกต่อไป

จีนเรียนรู้เรื่องนี้ผ่านความเจ็บปวด เพราะสงครามการค้าครั้งแรกของทรัมป์เกิดขึ้นเพียงไม่กี่เดือนหลังจากที่ทรัมป์ไปเยือนจีนและได้รับการต้อนรับอย่างหรูหรา จีนจึงใช้คติประจำใจที่ว่า “การเรียนรู้เหมือนการพายเรือทวนน้ำ หากหยุดนิ่งก็จะถูกซัดถอยหลัง” มาเป็นตัวขับเคลื่อนกลยุทธ์ในสงครามการค้าครั้งที่สอง

เมื่อทรัมป์พยายามจะน็อกจีนด้วยหมัดฮุก สิ่งที่สหรัฐไม่คาดคิดคือ “จีนโต้กลับ” ด้วยการไม่ยอมหมอบแต่ขู่กลับจะตั้งกำแพงภาษีถึง 125% จีนเรียนรู้วิธีการเล่นเกมนี้แล้ว และทรัมป์ก็รู้ดี แม้จะมีความพยายามสกัดกั้นผ่านกระบวนการทางกฎหมายหรือการสอบสวนภาษีรอบใหม่ แต่ผลกระทบคือ:

  • การส่งออกของจีนไปสหรัฐลดลง 20%
  • แต่การส่งออกไปอินเดียของจีน พุ่งสูงขึ้น 12.8%
  • การส่งออกของจีนไปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ASEAN) เพิ่มขึ้น 13.5%
  • การส่งออกของจีนไปสหภาพยุโรป (EU) เพิ่มขึ้น 8.4%

รายงานตัวเลขข้างต้นมาจากกรมศุลกากรจีน ซึ่งสรุปผลกระทบในช่วงครึ่งไตรมาสแรกของปี 2025 และภาพรวมปี 2024:

Rare Earth: ไพ่ตายจีน

อาวุธที่ร้ายแรงที่สุดของจีนในสมรภูมินี้คือ การควบคุมการส่งออกแร่หายาก (Rare Earth) จีนได้ประกาศจำกัดการส่งออกแร่หายาก 7 ชนิด รวมถึงแม่เหล็กที่ผลิตจากแร่เหล่านี้ ส่งผลกระทบโดยตรงต่อฐานการผลิตของสหรัฐตั้งแต่ iPhone, รถยนต์ไฟฟ้า (EV) ไปจนถึงอาวุธยุทโธปกรณ์ขั้นสูงอย่างเครื่องบินขับไล่และขีปนาวุธ

แม้ประเทศอื่น ๆ จะพยายามลดการพึ่งพาจีน แต่มันต้องใช้เวลา เพราะจีนครองส่วนแบ่งการทำเหมืองแร่หายากกว่า 60% ของโลก และครองส่วนแบ่งการกลั่นสูงถึง 90% จีนได้เปรียบทั้งเรื่องต้นทุนแรงงานที่ต่ำ มาตรฐานสิ่งแวดล้อมที่ยืดหยุ่น และมีระบบอุตสาหกรรมที่ครบวงจรที่สุดในโลก ซึ่งประเทศอื่นแทบจะถอดใจในการแข่งขันไปแล้ว

อย่างไรก็ตามท่ามกลางชัยชนะทางการค้าจีนก็มีปัญหาภายในที่อุตสาหกรรมไม่สามารถแก้ไขได้ ปักกิ่งตั้งเป้าการเติบโตของ GDP ไว้ที่ 4.5%-5% ซึ่งถือว่าต่ำที่สุดนับตั้งแต่ปี 1991

เศรษฐกิจจีนมีปัญหาเชิงโครงสร้าง:

  • หนี้สินท่วมตัว: รัฐบาลท้องถิ่นและผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์กู้เงินมาสร้างโครงการที่เกินความจำเป็น
  • โครงการที่ไร้ประโยชน์: เกิด “สะพานที่สร้างไปไม่ถึงไหน” (Bridges to nowhere), โรงงานเหล็กที่ผลิตมากเกินความต้องการ และเมืองผี (Ghost towns) ที่ไม่มีคนอยู่อาศัย
  • ภาวะเงินฝืด (Deflation): เมื่อการบริโภคในประเทศต่ำจีนจึงต้องแก้ปัญหาด้วยการส่งออกภาวะเงินฝืดไปต่างประเทศ ผ่านการระบายสินค้าในราคาถูกไปยังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ละตินอเมริกา และยุโรป

แรงงานชาวจีนกำลังเผชิญกับการถูกตัดค่าจ้างหรือถูกเลิกจ้าง หลายคนต้องหันเข้าสู่เศรษฐกิจกิก (Gig Economy) ที่ไร้ความมั่นคง ซึ่งสิ่งเหล่านี้คือระเบิดเวลาที่รออยู่

‘ช่องแคบฮอร์มุซ’

แม้จีนจะพยายามแผ่ขยายอิทธิพลทางเศรษฐกิจ แต่จีนยืนยันชัดเจนว่าจะ “ไม่เข้าไปพัวพันกับความขัดแย้งทางทหาร” ในต่างแดน จีนไม่เคยให้สัญญากับเวเนซุเอลาหรืออิหร่านว่าจะส่งกองกำลังไปช่วยรบ เพราะสำหรับจีนแล้ว ประเทศเหล่านี้คือพันธมิตรทางเศรษฐกิจ แต่ไม่ใช่ปัจจัยชี้เป็นชี้ตาย (อิหร่านส่งออกน้ำมันให้จีนเพียง 13-14%, เวเนซุเอลา 4%)

แต่สิ่งที่จีนกลัวที่สุดคือ “ช่องแคบฮอร์มุซ” (Strait of Hormuz) หากอิหร่านปิดช่องแคบนี้จีนจะสูญเสียแหล่งนำเข้าน้ำมันไปเกือบครึ่งหนึ่ง ซึ่งจะนำไปสู่วิกฤตเงินเฟ้อและภาวะเศรษฐกิจถดถอยทั่วโลก หากสงครามขยายตัวผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของจีนจะถูกทำลายทันที

อีกหนึ่งบทวิเคราะห์จาก The economist พูดถึงประเด็นสงครามในอิหร่าน ว่าสิ่งที่น่าสังเกตคือการที่ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ให้ความสำคัญกับสิ่งที่เรียกว่า “จุดบีบคั้น” (Chokeholds) เห็นได้จากเขามุ่งเน้นไปที่แร่หายาก (Rare Earths) จีนมีความมุ่งมั่นอย่างมากที่จะสร้างเครื่องมือไว้ต่อรองกับการจัดเก็บภาษีของสหรัฐเมื่อปีที่ผ่านมา

สงครามในอิหร่านได้แสดงให้เห็นว่าอิหร่านเองก็เข้าใจเรื่องจุดบีบคั้นนี้เช่นกัน และได้ใช้ความได้เปรียบทางภูมิศาสตร์เหนือช่องแคบฮอร์มุซได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ตรรกะนี้จะทำให้จีนยังคงยึดถือแนวคิดเรื่องการสร้างจุดบีบคั้นต่อไปในอนาคต แต่อีกด้านหนึ่งจีนก็ต้องคิดอย่างหนักว่าอเมริกานั้นล้ำหน้าไปไกลแค่ไหนในด้านนี้ ดังนั้นจีนไม่มัวแต่ดีใจกับสิ่งที่เกิดขึ้น แต่กำลังเฝ้าดูอย่างระมัดระวัง

ทรัมป์ในสายตาจีน

ความกังวลประการหนึ่งคือการที่ โดนัลด์ ทรัมป์ ใช้จุดบีบคั้นในรูปแบบน้ำมันและเชื้อเพลิงฟอสซิล ซึ่งเป็นสิ่งที่เคยสร้างอำนาจในยุค 1980 แต่จีนกำลังมองหา “จุดบีบคั้นถัดไป” เช่น สารตั้งต้นทางเภสัชกรรมหรือเคมีภัณฑ์ จีนแสวงหาแต้มต่ออยู่ตลอดเวลา

จากการติดตามท่าทีของจีนที่มีต่อทรัมป์ตั้งแต่สมัยแรกจนถึงสมัยที่สอง จีนมองว่าทรัมป์เป็นคนที่คาดเดายากและจัดการได้ยาก แต่ในขณะเดียวกันก็เป็น “โอกาสที่ยิ่งใหญ่” จีนมองว่าทรัมป์เป็นคนที่มีท่าทีสายเหยี่ยว (Hawkish) น้อยที่สุดในวอชิงตัน มีแนวโน้มที่จะยอมให้จีนซื้อชิปไฮเอนด์จากอเมริกาหรือยอมให้จีนเข้ามาลงทุนในสหรัฐได้มากกว่า สัญชาตญาณที่เน้นการแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ (Transactional) และการยึดถือตัวเองเป็นที่หนึ่งของทรัมป์จึงเป็นโอกาสของจีน

สิ่งที่น่าสนใจคือ จีนมองว่าหากสงครามอิหร่านทำให้ทรัมป์อ่อนแอเกินไปในวอชิงตันจะส่งผลเสียต่อจีน เพราะจะเปิดทางให้กลุ่มสายเหยี่ยว (เช่น มาร์โก รูบิโอ) ก้าวขึ้นมามีอำนาจแทน ซึ่งนั่นคือฝันร้ายของจีน

เมื่อพิจารณาถึงผลกระทบระยะยาวต่อสถานะของสหรัฐพบข้อมูลที่น่าตกใจจากผลสำรวจความคิดเห็นใน 42 ประเทศ ความนิยมของสหรัฐตกลงอย่างรวดเร็ว ในขณะที่ความนิยมของจีนค่อย ๆ เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะหลังเดือนพฤศจิกายน 2024 (ช่วงเลือกตั้งสหรัฐ) เกิดวิกฤตในเวเนซุเอลาและอิหร่าน

ภาพลักษณ์ของสหรัฐทำลายระเบียบโลกที่ตนเองเคยดูแลอยู่ ในทางกลับกัน จีนถูกมองว่าเป็นประเทศที่คาดเดาได้ แม้ประเทศใหญ่จะมองว่าจีนเป็นนักเลงในภูมิภาค แต่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เริ่มมองว่าการทำงานร่วมกับจีนมีความสมเหตุสมผลมากขึ้น เช่น กรณีฟิลิปปินส์ที่ตกลงสำรวจน้ำมันและก๊าซร่วมกับจีนในทะเลจีนใต้เพื่อรักษาสัมพันธไมตรี

แท็กที่เกี่ยวข้อง

จีน น้ำมัน อิหร่าน