สหรัฐ-ยูเครน ‘ลงนามข้อตกลงแร่’ แบ่งกำไรล้างหนี้สงคราม

สหรัฐ-ยูเครนลงนามข้อตกลงสำคัญ เปิดทางให้สหรัฐเข้าถึงแร่หายากและทรัพยากรธรรมชาติในยูเครน รวมถึงการตั้งกองทุนร่วมเพื่อการลงทุนฟื้นฟูยูเครนจากสงคราม

มติชน รายงานว่า เมื่อวันที่ 30 เมษายน ยูเครนและสหรัฐอเมริกาได้ลงนามในข้อตกลงที่ได้รับการผลักดันอย่างหนักจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ซึ่งจะเปิดทางให้สหรัฐเข้าถึงแร่หายากของยูเครน รวมถึงการตั้งกองทุนร่วมเพื่อการลงทุนฟื้นฟูยูเครนจากสงคราม

ทั้งสองประเทศได้ลงนามข้อตกลงดังกล่าวในกรุงวอชิงตัน หลังการเจรจาที่ตึงเครียดเป็นเวลานานหลายเดือน โดยมีรายงานว่าเกิดความไม่แน่นอนขึ้นจนถึงวินาทีสุดท้ายจากปัญหาต่าง ๆ ก่อนที่จะมีการลงนามกันได้ในที่สุด ขณะที่ทรัมป์พยายามผลักดันข้อตกลงสันติภาพในสงครามยูเครน-รัสเซีย ที่กินเวลายาวนานถึง 3 ปีแล้ว

สำหรับรัฐบาลยูเครน ข้อตกลงนี้ถือเป็นก้าวสำคัญในการซ่อมแซมความสัมพันธ์ที่ตึงเครียดกับทำเนียบขาวภายใต้รัฐบาลทรัมป์ ซึ่งความสัมพันธ์ของทั้งสองประเทศสั่นคลอนหลังจากที่ทรัมป์เข้ารับตำแหน่งเมื่อเดือนมกราคม โดยยูเครนหวังว่าข้อตกลงนี้จะช่วยให้สหรัฐยังคงให้การสนับสนุนด้านความมั่นคงต่อยูเครนในการป้องกันประเทศจากรัสเซียต่อไป

กระทรวงการคลังสหรัฐโพสต์ภาพบนแพลตฟอร์ม X ที่ สก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐ และยูเลีย สวรีเดนโก รองนายกรัฐมนตรียูเครน ลงนามในข้อตกลง พร้อมคำบรรยายว่า “ข้อตกลงนี้แสดงถึงความมุ่งมั่นของรัฐบาลทรัมป์ในการสนับสนุนยูเครนที่เป็นเสรี อธิปไตย และรุ่งเรือง”

สวรีเดนโกโพสต์ใน X ว่า ข้อตกลงนี้เปิดทางให้สหรัฐสนับสนุนทางการเงินเข้าสู่กองทุนดังกล่าว โดยนอกเหนือจากการสนับสนุนทางการเงินโดยตรงแล้ว ยังอาจมีความช่วยเหลือใหม่ ๆ เช่น ระบบป้องกันภัยทางอากาศสำหรับยูเครนด้วย แม้ว่าฝ่ายสหรัฐจะยังไม่ตอบสนองอย่างชัดเจนต่อประเด็นดังกล่าว

สวรีเดนโพสต์บน X ว่า “ที่สำคัญ ข้อตกลงนี้ส่งสัญญาณถึงพันธมิตรทั่วโลกว่า ความร่วมมือระยะยาวกับยูเครนในระดับหลายสิบปี ไม่เพียงแต่เป็นไปได้ แต่ยังเชื่อถือได้อีกด้วย”

ตามข้อมูลจากสถาบันเศรษฐกิจโลกคีลในเยอรมนี สหรัฐเป็นผู้บริจาคความช่วยเหลือทางทหารรายใหญ่ที่สุดของยูเครน นับตั้งแต่รัสเซียรุกรานในปี 2022 ด้วยยอดรวมกว่า 7.2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ

ก่อนที่จะมีการลงนามดังกล่าว ทรัมป์กล่าวย้ำว่าสหรัฐควรได้รับผลประโยชน์บางอย่างตอบแทนจากการช่วยเหลือยูเครน และนั่นคือที่มาของความพยายามในการเจรจาเข้าถึงแหล่งแร่ธาตุหายากของยูเครน

ระหว่างประกาศการลงนามข้อตกลง กระทรวงการคลังสหรัฐระบุว่า ความร่วมมือนี้ยอมรับถึงการสนับสนุนทางการเงินและวัตถุต่าง ๆ ที่ประชาชนชาวอเมริกันได้มอบให้ยูเครนเพื่อการป้องกันประเทศนับตั้งแต่การรุกรานของรัสเซีย

สวรีเดนกาย้ำว่า ยูเครนยังคงควบคุมสิทธิในการทำเหมือง โดยข้อตกลงนี้ให้สิทธิยูเครนในการกำหนดว่าจะขุดอะไร ที่ไหน และทรัพยากรใต้ดินทั้งหมดยังคงเป็นของยูเครน และไม่ถือว่ายูเครนมีภาระหนี้ใด ๆ ต่อสหรัฐ ภายใต้ข้อตกลงนี้ ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่ใช้เวลาเจรจานาน พร้อมย้ำว่าข้อตกลงยังสอดคล้องกับรัฐธรรมนูญของยูเครน และเป้าหมายในการเข้าร่วมเป็นสมาชิกของสหภาพยุโรป ซึ่งเป็นจุดยืนสำคัญของยูเครนในการเจรจาด้วย

ทั้งนี้ ยูเครนเป็นประเทศที่อุดมด้วยแร่ธาตุ เช่น แร่หายากที่จำเป็นต่ออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ รถยนต์ไฟฟ้า และการทหาร ทั้งยังมีทรัพยากรธรรมชาติขนาดใหญ่อื่น ๆ เช่น เหล็ก ยูเรเนียม และก๊าซธรรมชาติ ขณะที่ปัจจุบันจีนเป็นผู้ครองตลาดแร่หายากของโลก ท่ามกลางภาวะสงครามการค้ากับสหรัฐที่กำลังสร้างความตึงเครียดไปทั่วโลก