งบซอฟต์พาวเวอร์ไทยปี 2567–2569 ใช้จริงเท่าไร เปิดข้อมูลจาก THACCA

THACCA ชี้แจงข้อเท็จจริง “งบซอฟต์พาวเวอร์” ปี 2567-2568 ยันใช้งบจริงน้อยกว่าที่ถูกกล่าวอ้าง เดินหน้าผลักดันวัฒนธรรมสร้างสรรค์ไทยสู่เวทีโลก

สำนักงานส่งเสริมวัฒนธรรมสร้างสรรค์ หรือ THACCA (Thailand Creative Culture Agency) ชี้แจงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับงบประมาณซอฟต์พาวเวอร์ ปี 2567–2568 พร้อมย้ำบทบาทการขับเคลื่อนเชิงยุทธศาสตร์ในแนวทาง “เอกชนนำ รัฐบาลสนับสนุน” เพื่อยกระดับอุตสาหกรรมวัฒนธรรมสร้างสรรค์ไทยอย่างเป็นระบบ

THACCA ทำหน้าที่อะไร

1. ชื่อ “THACCA” หรือออกเสียงว่า “ทักก้า” ย่อมาจากคำว่า Thailand Creative Culture Agency หรือในชื่อภาษาไทยอย่างเป็นทางการคือ “สำนักงานส่งเสริมวัฒนธรรมสร้างสรรค์” ซึ่งเราได้ศึกษาโมเดลจาก “KOCCA” ออกเสียงว่า “ค็อกก้า” Korea Creative Content Agency ของเกาหลีใต้ และ “ TAICCA” ออกเสียงว่า “ไทก้า” Taiwan Creative Content Agency ของไต้หวัน

2. การดำเนินงานของ THACCA ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมานั้น ดำเนินงานภายใต้คณะกรรมการยุทธศาสตร์ซอฟต์พาวเวอร์แห่งชาติ และขับเคลื่อนนโยบายโดยคณะกรรมการพัฒนาซอฟต์พาวเวอร์แห่งชาติ ซึ่งประกอบด้วยคณะอนุกรรมการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมด้านต่างๆ รวม 14 สาขา

เป็นคณะอนุกรรมการที่แต่งตั้งขึ้นตามคำสั่งแต่งตั้งของนายกรัฐมนตรี โดยประกอบด้วยบุคลากรจากภาครัฐ และภาคเอกชน ที่มีความรู้ ความเข้าใจในความต้องการของคนในอุตสาหกรรม ภายใต้แนวคิด “เอกชนนำ รัฐบาลสนับสนุน” เพื่อตอบโจทย์ความต้องการและแก้ไขปัญหาได้อย่างตรงจุด

ไขความจริง งบซอฟต์พาวเวอร์ 5,000 ล้าน

หน่วยงานไหนก็เสนองบ “ซอฟต์พาวเวอร์” เองได้ แต่ไม่ใช่ทุกงบที่เป็นแผนงานของ THACCA

1. งบประมาณซอฟต์พาวเวอร์ ปี 2567 ที่พบว่ามีมากถึง 2,188.96 ล้านบาทนั้น เป็นโครงการซอฟต์พาวเวอร์ที่หน่วยงานต่างๆ เขียนขึ้นมาภายใต้นโยบายซอฟต์พาวเวอร์ของรัฐบาลก่อน หรือที่เรารู้จักกันในชื่อ ซอฟต์พาวเวอร์ 5F (Food, Film, Fashion, Fighting, Festival) ดังนั้น งบฯ ส่วนนี้จึงไม่ใช่งบประมาณโดย THACCA ที่ผ่านการคิดและนำเสนอโดยคณะอนุกรรมการฯ

2. หากย้อนกลับไปดูงบประมาณซอฟต์พาวเวอร์ ในปี 2565 (ซอฟต์พาวเวอร์ 5F) ซึ่งเป็นนโยบายของรัฐบาลในขณะนั้น มีมากถึง 311 โครงการ รวมงบประมาณกว่า 7,313.48 ล้าน กระจายตามหน่วยงานต่างๆ แสดงให้เห็นว่าหน่วยงานต่างๆ สามารถตั้งงบประมาณขึ้นมาโดยใช้คำว่าซอฟต์พาวเวอร์ได้ตามแนวนโยบายของรัฐบาลเดิม ก่อนจะมีการจัดตั้ง THACCA ด้วยซ้ำ

ผลงานเด่นปี 2567

ตัวอย่างผลงานงบประมาณปี 2567 THACCA ส่งผลงานไทยสร้างชื่อระดับโลก

1. ตัวอย่างการดำเนินโครงการภายใต้งบประมาณ ปี 2567 ของ THACCA เช่น การส่งภาพยนตร์โดยฝีมือคนไทย ไปร่วมเทศกาลภาพยนตร์ต่างประเทศถึง 4 เทศกาลใหญ่ คือ โอซาก้า เบอร์ลิน รอตเตอร์ดัม และ นิวยอร์ก

2. ผลลัพธ์ คือ ในเทศกาลรอตเตอร์ดัม ภาพยนตร์เรื่อง “บัวบ้า” (Crazy Lotus) ได้รับรางวัล “Tiger Short Award” และในเทศกาลภาพยนตร์เอเชียแห่งนิวยอร์ก ครั้งที่ 23 (The 23rd New York Asian Film Festival) ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 12-18 กรกฎาคม 2567 เราได้นำภาพยนตร์ไทย 6 เรื่องเข้าร่วมฉาย เช่น ปิดเมืองล่า, เพื่อน (ไม่) สนิท, สมมติ, ช.พ.๑ สมรภูมิคืนชีพ, แดนสาป และ หลานม่า ซึ่งได้รับความสนใจจนบัตร SOLD OUT ในเทศกาล นอกจากนี้ ภาพยนตร์ หลานม่า และ ช.พ.๑ สมรภูมิคืนชีพ ถูกซื้อลิขสิทธิ์โดยบริษัท Well Go USA Entertainment ไปฉายทั่วสหรัฐอีกด้วย

งบปี 2568 และความสำเร็จ

1. ส่วนงบกลาง ปี 2568 ภายใต้โครงการของ THACCA “ได้รับอนุมัติจำนวน 566.18 ล้านบาท” ทั้งหมด 26 โครงการ ซึ่งมีความจำเป็นที่จะต้องขอรับงบประมาณในส่วนนี้เพิ่มเติมเพื่อขับเคลื่อนโครงการ

2. โดยหนึ่งในโครงการงบกลาง เช่น โครงการมหาสงกรานต์ ปี 2568 จัดขึ้น ณ ท้องสนามหลวง จำนวน 151.45 ล้านบาท เป็นความร่วมมือระหว่าง คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมด้านเฟสติวัล และ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) ซึ่งสามารถสร้างรายได้ในช่วงเทศกาลสูงถึง 4,097.17 ล้านบาท รัฐจัดเก็บภาษีได้ 678.9 ล้านบาท เท่ากับงานนี้รัฐได้กำไรมากถึง 4 เท่า

3. หนึ่งในตัวอย่างความสำเร็จของโครงการในปี 2568 คือ โครงการค่ายพัฒนาศักยภาพด้านการผลิตภาพยนตร์สำหรับนักเรียนมัธยมศึกษา “OFOS CINEBRIDGE” ที่มีนักเรียนระดับมัธยมฯ ผ่านการอบรมมากถึง 1,214 คน จาก 113 โรงเรียน ใน 12 ค่าย 12 จังหวัด สามารถผลิตภาพยนตร์สั้นด้วยฝีมือน้องๆ ได้มากถึง 121 เรื่อง

รวมถึงอีกหลายโครงการที่จะเสร็จสิ้นภายในปีนี้ เช่น โครงการ Muay Thai for All ฝึกอบรมทั่วประเทศกว่า 100,000 คน โครงการ Talent Everywhere มีวงดนตรีเยาวชนเข้าร่วม 376 วง โครงการหนึ่งหมู่บ้าน หนึ่งเชฟอาหารไทย อบรมไปแล้ว 4,394 คน โดยมีเป้าหมายอบรมให้ได้ 17,000 คน ภายในปี 2568

บทเรียนจากงบปกติ ปี 2568 สู่ งบปกติปี 2569: THACCA ตั้งงบประมาณเชิงยุทธศาสตร์ ‘เอกชนนำ รัฐบาลสนับสนุน’ ป้องกันการของบ “ซอฟต์พาวเวอร์” ที่ไร้ประสิทธิภาพ

งบปี 2569: วางยุทธศาสตร์ใหม่

ส่วนงบประมาณในปี 2569 คณะกรรมการซอฟต์พาวเวอร์ได้รับจัดสรรงบฯ ทั้งสิ้น 3,927.40 ล้านบาท จำนวน 87 โครงการ โดยผ่านการพิจารณาจากทั้งสองสภา ซึ่งเป็นการตั้งงบประมาณเชิงยุทธศาสตร์ เพื่อรวบรวมงบประมาณที่ใช้ชื่อว่าซอฟต์พาวเวอร์ ที่กระจัดกระจายอยู่ตามหน่วยงานต่างๆ อยู่แล้วมาใช้อย่างมียุทธศาสตร์ และมีประสิทธิภาพมากขึ้น ตามเป้าหมายที่วางไว้โดยคณะกรรมการซอฟต์พาวเวอร์

ซึ่งประกอบด้วยคณะอนุกรรมการอุตสาหกรรมด้านต่างๆ จากภาคเอกชน ในฐานะผู้รู้ปัญหา และความต้องการของอุตสาหกรรมดีที่สุด การทำงานในรูปแบบนี้ของ THACCA ถือว่าเป็นการทำงานรูปแบบใหม่ คือ “เอกชนนำ รัฐบาลสนับสนุน”

กฎหมาย THACCA คืบหน้าอย่างไร

พ.ร.บ.THACCA 2 ปี ล่าช้าจากกระบวนการเปลี่ยนนายกฯ 2 รอบ : ร่าง พ.ร.บ.THACCA เตรียมส่งเข้าสภาภายใต้ “พรรคเพื่อไทย”

สำหรับสาเหตุที่ พ.ร.บ.THACCA ล่าช้า เนื่องจาก พ.ร.บ.ฉบับนี้ มีอำนาจหน้าที่ในการบริหารงานที่เกี่ยวข้องกับงานของหน่วยงานจำนวนมาก โดยเฉพาะมีข้อเสนอจัดตั้งกองทุนส่งเสริมวัฒนธรรมสร้างสรรค์ ซึ่งเป็นการจัดตั้งกองทุนใหม่ จึงจำเป็นต้องผ่านการพิจารณาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และการรับฟังความเห็นจากทุกภาคส่วนอย่างรอบด้าน

ซึ่งได้ข้อสรุปแล้วว่าจะไม่ตั้งกองทุนส่งเสริมวัฒนธรรมสร้างสรรค์ขึ้นมาใหม่ แต่จะเสนอของบประมาณผ่าน พ.ร.บ. งบประมาณประจำปีแทน

พ.ร.บ.THACCA ต้องเสนอเรื่องต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณา แต่เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ตั้งแต่กรณีอดีตนายกรัฐมนตรีเศรษฐา ทวีสิน และอดีตนายกรัฐมนตรีแพทองธาร ชินวัตร กระบวนการจึงหยุดชะงัก ในปัจจุบัน เมื่อมีการเปลี่ยนรัฐบาลใหม่ การจะเสนอเรื่องต่อคณะรัฐมนตรีจึงขึ้นอยู่กับนโยบายของรัฐบาล ซึ่งแนวทางหลังจากนี้ ร่าง พ.ร.บ. THACCA จะมีการเสนอร่างเข้าสภาฯ โดยพรรคเพื่อไทยต่อไป