บัญชีกลาง ชี้ระเบียบจัดซื้อจัดจ้างใหม่ คุม “คุณภาพ” ผู้รับเหมาโปรเจ็กต์รัฐ กรณี “อุโมงค์รถไฟฟ้า” รฟม. ต้องพิจารณา

กรมบัญชีกลาง แจงปรับระเบียบจัดซื้อจัดจ้างคัดกรองผู้ประกอบการที่รับงานกับภาครัฐ ทั้งงานก่อสร้างทั่วไปมูลค่าตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไปของ 6 หน่วยงาน-งานสร้างอาคารสูง/อาคารขนาดใหญ่-งานก่อสร้างมูลค่า 1 พันล้านบาทขึ้นไป วางมาตรการลงโทษปรับลดระดับชั้นถึงขั้นถอนรายชื่อออกจากทะเบียน อธิบดียันบังคับใช้ครอบคลุมโครงการที่อยู่ระหว่างบริหารสัญญาด้วย ชี้สำหรับกรณีอุโมงค์รถไฟฟ้าวงเวียนใหญ่ทาง รฟม.ต้องพิจารณา

นางแพตริเซีย มงคลวนิช อธิบดีกรมบัญชีกลาง เปิดเผยว่า กระทรวงการคลังโดยกรมบัญชีกลางได้ออกระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2569 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้ประกอบการงานก่อสร้างที่เข้ารับงานกับภาครัฐให้มีคุณภาพและศักยภาพ

รวมทั้งกำหนดมาตรการลงโทษผู้ประกอบการงานก่อสร้างที่ละเลยการปฏิบัติตามสัญญาหรือตามหลักวิชาช่างในงานก่อสร้าง หรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง จนเป็นเหตุให้เกิดความเสียหายต่อชีวิตหรือทรัพย์สินของประชาชนและหน่วยงานของรัฐ

โดยมีสาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้

1.การใช้บังคับ

มีผลใช้บังคับกับงานก่อสร้างที่มีมูลค่าสัญญาตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไป ของ 6 หน่วยงาน ได้แก่ กรมชลประทาน กรมทางหลวง กรมทางหลวงชนบท กรมเจ้าท่า กรมทรัพยากรน้ำ และกรมโยธาธิการและผังเมือง งานอาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ หรืออาคารชุมนุมคน และงานก่อสร้างทุกประเภทที่มีมูลค่าสัญญาตั้งแต่ 1,000 ล้านบาทขึ้นไป ที่มีการเผยแพร่ประกาศและเอกสารเชิญชวน และลงนามในสัญญาตั้งแต่วันที่ 10 กรกฎาคม 2569 เป็นต้นไป

2.เกณฑ์การประเมินและคะแนนความเสียหาย

แบ่งเป็น 2 ช่วง ได้แก่ ช่วงระหว่างการปฏิบัติงานตามสัญญา และช่วงรับประกันความชำรุดบกพร่อง โดยกำหนดคะแนนความเสียหายในกรณีต่าง ๆ เช่น ถูกบอกเลิกสัญญาตามมาตรา 103 วรรคหนึ่ง (2) คะแนนความเสียหาย 60 คะแนน ปฏิบัติงานไม่เป็นไปตามมาตรฐานของหลักวิชาช่างในงานก่อสร้าง หรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง อันมีผลกระทบให้ถึงแก่ความตาย คะแนนความเสียหาย 60 คะแนน หรืออันตรายสาหัส คะแนนความเสียหาย 30 คะแนน เป็นต้น

3.การระงับการยื่นข้อเสนอและระงับการลงนามในสัญญา

คะแนนความเสียหายจะถูกสะสมเพื่อนำมาใช้ประเมินผู้ประกอบการ ซึ่งหากคะแนนความเสียหายสะสมอยู่ในเกณฑ์การระงับ ผู้ประกอบการรายนั้นจะถูกระงับการเข้ายื่นข้อเสนอหรือทำสัญญากับหน่วยงานของรัฐในโครงการถัดไป ซึ่งกำหนดโทษสูงสุด 720 วัน ทั้งนี้ กรณีที่ผู้ประกอบการเคยถูกระงับไปแล้วไม่เกิน 2 ปี และมีคะแนนความเสียหายเพิ่มขึ้น ให้นำจำนวนวันที่ถูกระงับไปแล้ว มาหักออกจากจำนวนวันที่ถูกระงับในครั้งใหม่

4.การอุทธรณ์โต้แย้งและการแก้ไขคะแนนความเสียหาย

ผู้ประกอบการสามารถอุทธรณ์โต้แย้งผลการประเมินไปยังหน่วยงานของรัฐได้ ภายใน 7 วันทำการ นับถัดจากวันที่ได้รับแจ้งผลคะแนนผ่านระบบ e-GP โดยกรมบัญชีกลางจะลบคะแนนความเสียหาย เมื่อครบระยะเวลา 2 ปี นับถัดจากวันที่ประกาศเผยแพร่คะแนน ทั้งนี้ หากศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดว่าไม่ใช่ความผิดของผู้ประกอบการ หน่วยงานของรัฐจะต้องลบคะแนนความเสียหายทันที

5.การปรับลดระดับชั้นผู้ประกอบการและการเพิกถอนรายชื่อออกจากทะเบียน

ผู้ประกอบการที่มีคะแนนความเสียหายตั้งแต่ 120 คะแนนขึ้นไป จะถูกปรับลดระดับชั้นลงครั้งละ 1 ระดับ ตามระยะเวลาที่กำหนด ซึ่งกำหนดโทษสูงสุด 1,440 วัน โดยเมื่อครบระยะเวลาปรับลดแล้ว สามารถยื่นคำขอกลับคืนระดับชั้นเดิมได้ แต่ต้องผ่านหลักเกณฑ์การขึ้นทะเบียนตามปกติ

สำหรับการเพิกถอนรายชื่อออกจากทะเบียน ผู้ประกอบการที่ถูกปรับลดระดับชั้นลง 1 ระดับแล้วอยู่ระดับต่ำสุด หรือกรณีร้ายแรงเนื่องจากปฏิบัติงานไม่เป็นไปตามมาตรฐานวิชาช่าง ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง จนเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย ให้เพิกถอนชื่อออกจากทะเบียน แต่สามารถขอขึ้นทะเบียนใหม่ได้เมื่อพ้น 2 ปี

ทั้งนี้ กรมบัญชีกลางได้ออกแนวทางปฏิบัติและประกาศที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การปฏิบัติงานมีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น ดังนี้

• ประกาศคณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ เรื่อง หลักเกณฑ์การปรับลดระดับชั้นการกลับคืนระดับชั้นของผู้ประกอบการ และการเพิกถอนรายชื่อผู้ประกอบการออกจากทะเบียนผู้ประกอบการ ลงวันที่ 10 กรกฎาคม 2569
• แนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับการประเมินผลการปฏิบัติงานของหน่วยงานของรัฐและผู้ประกอบการ ตามหนังสือคณะกรรมการวินิจฉัย ด่วนที่สุด ที่ กค (กวจ) 0405.4/ว 506 ลงวันที่ 10 กรกฎาคม 2569
• แนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับการประประเมินผลการปฏิบัติงานของหน่วยงานของรัฐและผู้ประกอบการ สำหรับการปฏิบัติงานในระบบ e-GP ตามหนังสือกรมบัญชีกลาง ด่วนที่สุด ที่ กค 0433.4/ว 507 ลงวันที่ 10 กรกฎาคม 2569

อธิบดีกรมบัญชีกลาง กล่าวเพิ่มเติมว่า ระเบียบกระทรวงการคลังฯ ฉบับนี้ จะช่วยจัดระดับชั้นของผู้ประกอบการ ทำให้หน่วยงานของรัฐได้ผู้ประกอบการที่พร้อมปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยลดปัญหาที่เกิดจากการเสนอราคาต่ำสุดเพื่อให้ชนะการเสนอราคา แต่ไม่มีศักยภาพในการปฏิบัติงาน

เนื่องจากผู้ประกอบการจะถูกประเมินผลและให้คะแนนความเสียหายหากไม่ปฏิบัติตามสัญญา อีกทั้งยังกำหนดมาตรการลงโทษ เพื่อไม่ให้หน่วยงานของรัฐเกิดความเสียหายจากผู้ประกอบการรายเดิม ๆ ที่เคยทำพลาด และยังช่วยลดความเสี่ยงในการทิ้งงานอีกด้วย

“ระเบียบใหม่ออกมาเพื่อประเมินผลผู้ประกอบการงานก่อสร้างที่รับงานภาครัฐ และเกิดเหตุการณ์เยอะแยะไปหมด แต่ไม่เคยประเมินผลเลย ว่าทำงานดีหรือไม่ดีอย่างไร ทำความเสียหายเกิดขึ้นแล้วเป็นอะไร อันนี้เป็นเรื่องหนึ่งที่เราเอามาดู ในการประเมินผล ซึ่งจะมีการให้คะแนน มีการปรับลดชั้น จนถึงถอนรายชื่อออกจากทะเบียน”

“ทั้งนี้ เริ่มบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 10 ก.ค.2569 เป็นต้นไป ดังนั้นจะมีผลทันทีกับโครงการที่ประกาศ TOR และเซ็นสัญญาหลังวันที่ 10 ก.ค.เป็นต้นไป รวมถึงมีบทเฉพาะกาลระบุด้วยว่า โครงการไหนที่ยังอยู่ในกระบวนการทำงานอยู่ แต่มีเหตุการณ์ไม่ดีเกิดขึ้น ระเบียบฉบับนี้ก็ใช้ได้ทันทีกับโครงการที่เซ็นไปแล้ว และอยู่ระหว่างบริหารสัญญา”

ส่วนกรณีอุโมงค์รถไฟฟ้าตรงวงเวียนใหญ่ จะเข้าเงื่อนไขตามระเบียบนี้หรือไม่นั้น อธิบดีกรมบัญชีกลาง กล่าวว่า ต้องให้ทางการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) พิจารณาว่า เข้าเกณฑ์หรือไม่