สะพานเชื่อมแห่งความไว้ใจ ในวันที่โลกแตกขั้ว

คอลัมน์ : SD Talk
ผู้เขียน : อภิวุฒิ พิมลแสงสุริยา

ความตึงเครียดที่คุ้นตาในหลายองค์กร คือการที่ผู้คนถูกบีบให้ต้องเลือกข้าง เมื่อขั้วอำนาจภายในเริ่มแตกแยก ไม่ว่าจะเป็นความขัดแย้งระหว่างคนรุ่นเก่ากับคนรุ่นใหม่ หรือการแย่งชิงงบประมาณระหว่างสายงาน ผู้นำหลายคนมักตกหลุมพรางด้วยการเลือกเข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพื่อความอยู่รอด หรือไม่ก็ปิดประตูเงียบตัดขาดตนเอง ทว่าสิ่งที่ตามมาคือกำแพงแห่งความหวาดระแวง บรรยากาศกลายเป็นสมรภูมิการเมืองที่จ้องจับผิด ข้อมูลสำคัญถูกเก็บงำ การประสานงานหยุดชะงัก จนองค์กรสูญเสียพลังงานมหาศาลไปกับการขับเคี่ยวภายใน แทนที่จะนำทรัพยากรไปสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันกับโลกภายนอก

ภาพสะท้อนนี้สอดคล้องอย่างยิ่งกับความท้าทายระดับโลก บนเวทีการประชุมประจำปีของกองทุนการเงินระหว่างประเทศและกลุ่มธนาคารโลก (IMF-World Bank Group Annual Meetings) ณ กรุงเทพมหานคร เวทีสำคัญนี้ส่งสัญญาณเตือนถึงต้นทุนมหาศาลของภาวะการแตกส่วนทางภูมิเศรษฐศาสตร์ (Geoeconomic Fragmentation) ที่กำลังฉีกโลกออกเป็นหลายขั้ว

รายงานชี้ชัดว่าการตั้งกำแพงการค้าและการแบ่งแยกทางการเมือง อาจทำให้ผลผลิตมวลรวมของโลกหดตัวลงอย่างน่าใจหาย ข้อเสนอเชิงนโยบายระดับสากลจึงเน้นย้ำว่า ทางรอดในศตวรรษนี้ไม่ได้อยู่ที่การปิดประเทศ หรือเลือกข้างอย่างสุดโต่ง แต่อยู่ที่การวางบทบาทเป็นตัวเชื่อมที่ได้รับความไว้วางใจ หรือ Trusted Connector ซึ่งสามารถประสานประโยชน์ข้ามเส้นแบ่งความขัดแย้งได้อย่างสมดุล

สิ่งที่เวทีระดับโลกสะท้อนออกมา ตอกย้ำว่าความสามารถในการบริหารความสัมพันธ์เชิงอำนาจ ไม่ใช่เรื่องของเล่ห์เหลี่ยมทางการเมือง หากแต่เป็นขีดความสามารถเชิงกลยุทธ์ที่ชี้ขาดความอยู่รอด สอดคล้องโดยตรงกับทักษะ Navigating Politics หรือการเข้าใจมิติการเมือง องค์กร และสร้างพันธมิตรเชิงกลยุทธ์ 1 ใน 10 ทักษะสำคัญภายใต้ IMPACT Leadership Model ที่สลิงชอท กรุ๊ป ร่วมศึกษาวิจัยและพัฒนากับ Center for Creative Leadership (CCL) สถาบันพัฒนาภาวะผู้นำระดับโลก เพื่อเป็นเข็มทิศให้ผู้นำขับเคลื่อนองค์กรท่ามกลางแรงเสียดทานที่ซับซ้อน

แก่นแท้ของทักษะนี้ไม่ใช่การประจบสอพลอ แต่คือการมีสายตาเฉียบคมในการมองเห็นโครงข่ายความสัมพันธ์ ผลประโยชน์ที่ซ่อนเร้น และแรงจูงใจที่แท้จริงของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ผู้นำที่เชี่ยวชาญทักษะนี้จะทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมความไว้วางใจ ไม่มองความขัดแย้งเป็นอุปสรรคที่ต้องกำจัดทิ้ง แต่เข้าใจว่าทุกคนต่างมีความต้องการและมุมมองที่แตกต่างกัน หน้าที่ของผู้นำจึงเป็นการแสวงหาจุดร่วมที่ทุกฝ่ายยอมรับได้ สร้างพื้นที่ปลอดภัยสำหรับการเจรจา และเปลี่ยนความตึงเครียดให้กลายเป็นข้อตกลงที่สร้างคุณค่าร่วมกันในระยะยาว

ตัวอย่างเชิงประจักษ์บนเวทีโลก คือ คริสตาลินา กอร์เกียวา (Kristalina Georgieva) กรรมการจัดการกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ซึ่งต้องนำพาองค์กรฝ่าแรงกดดันจากการปะทะกันของขั้วมหาอำนาจอย่างสหรัฐอเมริกาและจีน ควบคู่ไปกับเสียงเรียกร้องจากกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาที่เผชิญวิกฤตหนี้สิน ในการประชุม ณ กรุงเทพมหานคร กอร์เกียวาไม่ได้เลือกหลบเลี่ยงหรือเข้าข้างฝ่ายใด แต่ใช้ศิลปะการเจรจาเชิงยุทธศาสตร์และการทูตเชิงปฏิบัติการ (Pragmatic Multilateralism) ดึงทุกฝ่ายมาเผชิญหน้ากัน เธอชี้ให้เห็นต้นทุนที่ทุกคนต้องจ่ายหากโลกแตกสลาย และชวนให้มองข้ามอุดมการณ์เพื่อร่วมมือกันแก้ภัยคุกคามร่วม เช่น เสถียรภาพทางการเงินและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความจริงใจและความเข้าใจลึกซึ้งในข้อจำกัดของแต่ละชาติ ทำให้เธอยังคงได้รับความไว้วางใจจากทุกขั้วอำนาจ และผลักดันมาตรการฟื้นฟูเศรษฐกิจโลกให้เดินหน้าต่อไปได้

บทเรียนจากการนำพาองค์กรผ่านคลื่นลมการเมืองระดับโลกนี้ สามารถนำมาปรับใช้ได้ทันที ประการแรก ผู้นำต้องทำความเข้าใจแผนที่ความสัมพันธ์และแรงจูงใจของผู้คน เลิกมองการเมืองในที่ทำงานด้วยอคติ แต่ให้มองเป็นธรรมชาติของความหลากหลาย รับฟังสิ่งที่ไม่ได้พูด และเข้าใจว่าแต่ละฝ่ายกำลังกังวลเรื่องใด ประการถัดมา คือการวางตัวเป็นพื้นที่กลางแห่งความน่าเชื่อถือ ไม่ตกเป็นเครื่องมือของขั้วอำนาจใด และไม่ด่วนตัดสินถูกผิด แต่มุ่งสร้างเป้าหมายร่วมที่ตอบโจทย์ภาพใหญ่ พร้อมเสนอทางออกที่ทุกฝ่ายไม่สูญเสียศักดิ์ศรี และประการสำคัญต้องระวังไม่ให้การสร้างพันธมิตรกลายเป็นการเล่นพรรคเล่นพวก แต่ต้องยึดมั่นในความโปร่งใสและผลประโยชน์ส่วนรวมเสมอ

การเป็นผู้นำที่ก้าวข้ามมิติการเมืองและสร้างความร่วมมือ ไม่ใช่เรื่องที่สงวนไว้สำหรับผู้นำระดับโลกเท่านั้น ในชีวิตการทำงานจริงทุกคนต่างต้องเผชิญความขัดแย้งอยู่เสมอ สิ่งสำคัญไม่ได้อยู่ที่ตำแหน่งจะยิ่งใหญ่เพียงใด แต่อยู่ที่การตระหนักรู้ การวางอัตตาลง และการเลือกที่จะไม่เติมฟืนเข้ากองไฟแห่งความแตกแยก หากฝึกฝนที่จะเข้าใจผู้อื่นอย่างลึกซึ้งและสร้างความไว้วางใจทีละน้อย ทุกคนก็สามารถเป็นผู้นำที่เปี่ยมด้วยวุฒิภาวะและเป็นตัวเชื่อมอันทรงคุณค่าในแบบฉบับของตนเองได้

ท่ามกลางกำแพงแห่งความขัดแย้งที่กำลังก่อตัวขึ้นรอบด้าน ถึงเวลาแล้วหรือยังที่จะหยุดสร้างป้อมปราการเพื่อแบ่งแยก แล้วเริ่มต้นลงมือถักทอสะพานเชื่อมแห่งความไว้วางใจ เพื่อนำพาผู้คนและองค์กรก้าวข้ามความไม่แน่นอนไปด้วยกัน ตั้งแต่วันนี้ !