ย้อนดูเศรษฐกิจกัมพูชา หลังปิดด่านชายแดนทางบกกับไทย ครบ 1 ปี

นับตั้งแต่เกิดเหตุความขัดแย้งตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชา เมื่อปี 2025 เศรษฐกิจกัมพูชาเผชิญกับภาวะซบเซาอย่างหนัก วันนี้ (24 ก.ค. 2026) ถือเป็นวันครบรอบ 1 ปีการปิดด่านชายแดนทางบกระหว่างไทย-กัมพูชา

ย้อนกลับไปในเดือน มิ.ย. 2025 ไทยกำหนดข้อจำกัดการข้ามพรมแดนและห้ามนำเข้าสินค้าบางประเภทจากฝั่งกัมพูชา ซึ่งกัมพูชาเรียกว่าการปิดพรมแดนฝ่ายเดียว จึงโต้ตอบด้วยการห้ามนำเข้าน้ำมัน ก๊าซ ผลไม้ และผัก นับตั้งแต่นั้นมาประชาชนหลายล้านคนที่พึ่งพาการค้าหรือการทำงานในประเทศไทย ต้องประสบกับความเดือดร้อน

ภาคธุรกิจ แรงงานข้ามชาติ และประชาชนในพื้นที่ชายแดนต่างได้รับผลกระทบรุนแรง โดย ‘เง็ต เนียน’ ประชาชนในเมืองปอยเปต ที่ทำงานเกี่ยวกับการยื่นขอใบอนุญาตทำงานระยะสั้นและหนังสือเดินทางทำงานในไทย กล่าวว่า ตอนนี้ตนตกงาน เนื่องจากไม่มีใครใช้บริการใด ๆ เลย

สถานการณ์ชายแดน ประกอบกับอุปสรรคทางเศรษฐกิจจากสงครามอิหร่าน และนโยบายภาษีของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐ ล้วนส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจกัมพูชา

ธนาคารโลก (World Bank) ปรับลดคาดการณ์การเติบโตของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) กัมพูชาปี 2026 ลงจาก 4.3% เหลือ 3.9% ขณะที่เดือนนี้ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ปรับคาดการณ์การเติบโตทางเศรษฐกิจ อยู่ที่ 3% ลดลงจากตัวเลขเดิมที่คาดการณ์ไว้ในเดือน ธ.ค. 2025 อยู่ที่ 4%

ในทางตรงกันข้าม IMF ปรับเพิ่มคาดการณ์การเติบโตทางเศรษฐกิจของไทยในปี 2026 ขึ้นจาก 1.5% มาอยู่ที่ 1.9% หลังจากในไตรมาสที่ 1/2026 เศรษฐกิจไทยเติบโตสูงกว่าที่คาดการณ์ไว้ อยู่ที่ 2.8%

ข้อมูลจากรัฐบาลกัมพูชาระบุว่า ในช่วงครึ่งแรกของปี 2026 การค้าระหว่างไทยและกัมพูชา ลดลงถึง 40% เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันในปีก่อนหน้า เหลือ 1.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 4.38 หมื่นล้านบาท)

นอกจากนี้ รัฐบาลกัมพูชายังรณรงค์ชาตินิยมเพื่อคว่ำบาตรสินค้าแบรนด์ไทย อาทิ บริษัทจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิง ปตท. (PTT) และร้านกาแฟอะเมซอน (Amazon) โดย ปตท. รายงานว่า ไตรมาสที่ 1/2026 ยอดขายในกัมพูชาลดลง 72% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ด้านบริษัทอื่น ๆ รวมถึง The Pizza Company และ Major Cineplex ก็ถอนตัวออกจากตลาดกัมพูชาในปี 2026 เช่นกัน

โซฟาล เอียร์ รองศาสตราจารย์จาก Thunderbird School of Global Management มหาวิทยาลัยรัฐแอริโซนา กล่าวว่า การค้าทางบกนี้ มีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับจังหวัดชายแดน โดยจะช่วยสนับสนุนบรรดาพ่อค้า ขนส่ง และผู้ค้าปลีกรายย่อย

“ภาระตกอยู่กับประชาชนกัมพูชาทั่วไป มากกว่าบริษัทขนาดใหญ่หรือภาครัฐ โดยหลายครัวเรือนในพื้นที่ชายแดนเหล่านี้มีเงินออมจำกัด นั่นหมายความว่า การหยุดชะงักทางการค้าแม้เพียงชั่วคราว ก็อาจส่งผลกระทบระยะยาวต่อพวกเขาเหล่านี้ได้” เอียร์กล่าว

เอียร์ระบุว่า ผู้กำหนดนโยบายควรประเมินอย่างต่อเนื่องว่า ใครเป็นผู้แบกรับต้นทุนหนักที่สุด และควรจะปรับเปลี่ยนนโยบายหรือสนับสนุนสินค้าแบบจำกัดวงหรือไม่ โดยการจัดการวิกฤตที่ดีต้องสร้างสมดุลระหว่างเป้าหมายด้านความมั่นคงกับความยั่งยืนทางเศรษฐกิจ

การปิดพรมแดนยังส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อภาคการท่องเที่ยวกัมพูชา โดยยอดนักท่องเที่ยวที่เดินทางผ่านจุดผ่านแดนทางบกของกัมพูชาดิ่งลงถึง 70% ในช่วงห้าเดือนแรกของปี 2026 เหลือเพียงการเดินทางจากเวียดนามและลาว เหตุการณ์ดังกล่าว สร้างความเสียหายหนักแก่ธุรกิจคมนาคมขนส่ง โรงแรม และกาสิโนในพื้นที่ ซึ่งพึ่งพานักท่องเที่ยวและนักพนันชาวไทยเป็นหลัก

นอกจากนี้ เมืองปอยเปตซึ่งเคยเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจชายแดนและเป็นแหล่งตั้งของเครือข่ายพนันออนไลน์รวมถึงแก๊งออนไลน์สแกมเมอร์ ยังต้องเผชิญกับการปฏิบัติการกวาดล้างอย่างหนักหน่วงจากเจ้าหน้าที่รัฐในปีนี้ ส่งผลให้เมืองดังกล่าว ตกอยู่ในสภาพแทบกลายเป็นเมืองร้าง และซ้ำเติมให้บรรดาพ่อค้าแม่ค้า รวมทั้งผู้ค้ารายย่อยในท้องถิ่นต้องเผชิญกับภาวะซบเซายิ่งขึ้นไปอีก

ในภาคแรงงาน เมื่อกลางปี 2025 ฮุน เซน อดีตนายกรัฐมนตรีกัมพูชา ยังเรียกร้องให้แรงงานชาวกัมพูชาเกือบหนึ่งล้านคนเดินทางออกจากประเทศไทยกลับสู่ภูมิลำเนาในกัมพูชา โดยอ้างถึงความกังวลด้านความปลอดภัย

แม้ข้อมูลจากรัฐบาลกัมพูชาจะระบุว่า มีแรงงานประมาณ 650,000 คน ได้งานทำในกัมพูชา ในภาคอุตสาหกรรมการผลิตเสื้อผ้า รองเท้า และกระเป๋าเดินทางแล้ว อย่างไรก็ดี การเดินทางกลับประเทศครั้งใหญ่นี้ ส่งผลกระทบต่อรายได้ส่งกลับจากต่างประเทศ ซึ่งลดลงจากค่าเฉลี่ยรายปีที่ 6% ของ GDP เหลือเพียง 3.6% ในปี 2025

ด้าน เนธ เพียกตรา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสารสนเทศกัมพูชา กล่าวประณาม ‘การปิดพรมแดนฝ่ายเดียวของไทย’ ว่า ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจของกัมพูชา ทำให้ต้นทุนด้านโลจิสติกส์สูงขึ้น จำนวนนักท่องเที่ยวลดลง และบรรดาแรงงานและพ่อค้าต่างประสบความยากลำบาก แม้จะไม่ได้ให้รายละเอียดเจาะจงมากนักก็ตาม

“ลำดับเหตุการณ์ต้องชัดเจน ไทยเป็นฝ่ายแรกที่ใช้มาตรการจำกัดฝ่ายเดียวและปิดด่านข้ามแดน โดยมาตรการของกัมพูชาเป็นการตอบสนองต่อความท้าทายด้านความมั่นคงและอธิปไตย ไม่ใช่สาเหตุของปัญหา” เนธ เพียกทรากล่าว เมื่อกลางปี 2025

ทั้งนี้ ความพยายามในการกระจายตลาดนำเข้าและเส้นทางโลจิสติกส์ รวมถึงสร้างงานในประเทศเพื่อบรรเทาผลกระทบจากการค้าที่สูญเสียไปกับไทยยังคงดำเนินต่อไป ตามคำกล่าวของรัฐมนตรีกัมพูชา

อ้างอิง : Nikkei Asia