ส่องกฎหมายแอลกอฮอล์ หลัง “ลิซ่า” พูดถึงเบียร์ไทย แบรนด์ไทยทำอะไรได้บ้าง

กลายเป็นกระแสที่พูดถึงอย่างมากบนโลกออนไลน์ หลังจากศิลปินดัง ลิซ่า-ลลิษา มโนบาล ไปเยือนรายการ The Tonight Show Starring Jimmy Fallon พร้อมการบอกเล่าเรื่องราวการกิน โดยเฉพาะส้มตำและเบียร์ไทย

แม้การพูดถึงของลิซ่า จะได้รับความสนใจอย่างมากบนออนไลน์ แต่ในไทย อาจจะไม่สามารถเล่นกับกระแสได้มากนัก ยิ่งโดยเฉพาะเรื่องของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ที่ยังมีกฎหมายควบคุมอยู่

พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ระบุถึงข้อห้ามเกี่ยวกับการโฆษณาและการสื่อสารการตลาด ดังนี้

ข้อห้ามเกี่ยวกับการโฆษณา

กฎหมายดังกล่าว ระบุข้อห้ามเกี่ยวกับการโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ไว้หลัก ๆ ดังนี้

1. ข้อห้ามการโฆษณาโดยทั่วไป (มาตรา 32/1)

• ห้ามผู้ใดโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• อนุญาตเฉพาะการให้ข้อมูลข่าวสาร ความรู้ หรือการประชาสัมพันธ์เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุม

2. ข้อห้ามการใช้ชื่อเสียงเพื่อชักจูงใจ (มาตรา 32/2)

• ห้ามผู้ใดใช้ชื่อเสียงเพื่อแสวงหาประโยชน์ส่วนตนสื่อสารข้อมูลต่อสาธารณชน โดยการแสดงชื่อหรือเครื่องหมายของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยมุ่งหมายชักจูงใจให้ผู้อื่นบริโภค
• อนุญาตเฉพาะการสื่อสารทางวิชาการให้แก่สมาชิกในวงจำกัด ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

3. ข้อห้ามโฆษณาแฝงและดัดแปลงสัญลักษณ์ (มาตรา 32/3)

• ห้ามโฆษณาผลิตภัณฑ์หรือสิ่งอื่นใดที่ใช้ชื่อหรือเครื่องหมายของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นชื่อหรือเครื่องหมายของผลิตภัณฑ์นั้น
• ห้ามนำเอาชื่อ เครื่องหมาย หรือสัญลักษณ์ของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ มาตัด ต่อเติม หรือดัดแปลงข้อความให้เป็นส่วนหนึ่งของชื่อหรือเครื่องหมายของผลิตภัณฑ์อื่น ในลักษณะที่อาจทำให้เข้าใจได้ว่าหมายความถึงการโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

4. ข้อห้ามการสนับสนุนกิจกรรม (CSR / Sponsorship) (มาตรา 32/4)

• ห้ามผู้ใดให้การสนับสนุนกิจกรรมเพื่อสังคมหรือเพื่อสาธารณประโยชน์แก่บุคคล กลุ่มบุคคล หน่วยงานของรัฐ หรือองค์กรเอกชน ในลักษณะที่ส่งเสริมการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

5. ข้อห้ามการเผยแพร่ข่าวสารกิจกรรมสนับสนุน (มาตรา 32/5)

• ห้ามผู้ใดเผยแพร่กิจกรรมหรือข่าวสารเพื่อประชาสัมพันธ์กิจกรรมการสนับสนุนอันมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 32/4

ปรับนิยาม “การสื่อสารการตลาด”

กฎหมายได้ปรับนิยามการสื่อสารการตลาด (มาตรา 5) ให้ครอบคลุมการกระทำในรูปแบบต่างๆ เพื่อขายสินค้า บริการ หรือสร้างภาพลักษณ์ ได้แก่ การประชาสัมพันธ์ การเผยแพร่ข่าวสาร การส่งเสริมการขาย การแสดงสินค้า การจัดหรือสนับสนุนกิจกรรมพิเศษ และการตลาดแบบตรง

บทลงโทษ

อัตราโทษแยกตามฐานความผิด :

กรณีฝ่าฝืนมาตรา 32/1 หรือ 32/3 (โฆษณาปกติ / โฆษณาแฝง)

• บุคคลทั่วไป : จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• ผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ขาย : จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

กรณีฝ่าฝืนมาตรา 32/2, 32/4 หรือ 32/5 (ใช้ชื่อเสียงชักจูงใจ / CSR / เผยแพร่ CSR)

• บุคคลทั่วไป : จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• ผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ขาย (กรณีมาตรา 32/4 หรือ 32/5) : จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

โทษปรับรายวัน : ผู้ฝ่าฝืนทุกกรณีต้องระวางโทษปรับอีกวันละไม่เกิน 50,000 บาท ตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนหรือจนกว่าจะได้ปฏิบัติให้ถูกต้อง