ผู้ว่าฯ สงขลา ถอดบทเรียนน้ำท่วม ดันนวัตกรรม “Hat Yai ROD” ลดความสูญเสีย

ผู้ว่าฯ สงขลา นำทีมซ้อมแผน TTX ถอดบทเรียนมหาอุทกภัยหาดใหญ่ปี 68 ผนึกทุกภาคส่วนยกระดับระบบบัญชาการเหตุการณ์ ดันนวัตกรรม “Hat Yai ROD” เชื่อมโยงฐานข้อมูลเรียลไทม์ เพิ่มประสิทธิภาพการสั่งการและช่วยเหลือประชาชน-นักท่องเที่ยว หวังลดความสูญเสียหากเกิดวิกฤตซ้ำ

รายงานข่าวจากจังหวัดสงขลา เมื่อเวลา 09.30 น. ณ สโมสรค่ายเสนาณรงค์ มณฑลทหารบกที่ 42 อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา นายรัฐศาสตร์ ชิดชู ผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา พร้อมด้วย พลตรี ภูมเดชา พ่วงเจริญ ผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่ 42 ร่วมเป็นประธานเปิดการฝึกซ้อมแผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (อุทกภัย) ในพื้นที่เทศบาลนครหาดใหญ่และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นข้างเคียง โดยมีหัวหน้าส่วนราชการ ผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน มูลนิธิภาคประชาชน และภาคีเครือข่ายด้านการบริหารจัดการภัยพิบัติ เข้าร่วมการฝึกซ้อมแผนเชิงลึกอย่างพร้อมเพรียง

การซ้อมแผนในครั้งนี้เป็นการฝึกซ้อมบนโต๊ะเสมือนจริง (Table Top Exercise : TTX) ภายใต้ “โครงการหาดใหญ่เข้มแข็งสู้ภัยน้ำท่วม ครั้งที่ 17 “ มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้างจากบทเรียนเหตุการณ์มหาอุทกภัยในพื้นที่อำเภอหาดใหญ่และบริเวณโดยรอบเมื่อปลายปี 2568 ซึ่งสร้างความเสียหายอย่างมหาศาลต่อระบบเศรษฐกิจ ทรัพย์สิน ตลอดจนชีวิตของประชาชนและนักท่องเที่ยว

ทั้งนี้ จากการถอดบทเรียนเชิงลึกพบข้อจำกัดสำคัญใน 3 มิติหลัก ได้แก่ ความล่าช้าในการตอบสนองต่อภาวะวิกฤต (Response Time) ความสับสนในการจัดสรรกำลังพลและเครื่องมือที่ไม่ตรงกับสภาพหน้างานจริง และช่องว่างด้านการประสานงานระหว่างหน่วยงานปฏิบัติการ ส่งผลให้การบริหารจัดการของศูนย์บัญชาการเหตุการณ์ในบางช่วงเวลาขาดความชัดเจน

จังหวัดสงขลา จึงได้บูรณาการความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) เพื่อปรับปรุงระบบและวางแนวทางปฏิบัติตามมาตรฐานระบบบัญชาการเหตุการณ์ (Incident Command System : ICS) ให้เป็นเอกภาพ โดยหัวใจสำคัญของการฝึกซ้อมครั้งนี้ คือการนำระบบ “Hat Yai ROD” (Hat Yai Flood Response One Data) หรือ “หาดใหญ่รอด” ซึ่งเป็นนวัตกรรมฐานข้อมูลกลางที่พัฒนาขึ้นโดยมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ร่วมกับภาคีเครือข่าย เข้ามาทดสอบการใช้งานจริง เพื่อขจัดปัญหาการทำงานที่ซ้ำซ้อนและการใช้ข้อมูลที่ไม่สอดคล้องกัน

สำหรับระบบ “Hat Yai ROD” เป็นการรวบรวมข้อมูลสำคัญไว้บนศูนย์กลางหน้าจอเดียวกันแบบ Real-Time ครอบคลุมตั้งแต่การปักหมุดพิกัดรับแจ้งเหตุขอความช่วยเหลือ การระบุตำแหน่งเชิงพื้นที่ของกลุ่มเปราะบาง ข้อมูลความจุและสถานะของศูนย์พักพิง ตลอดจนการติดตามพิกัดของกำลังพลและเครื่องจักรกลกู้ภัย ช่วยให้ผู้บัญชาการเหตุการณ์สามารถวิเคราะห์ ประเมินสถานการณ์ สั่งการ และจัดสรรทรัพยากรเข้าสู่พื้นที่วิกฤตได้อย่างแม่นยำ พร้อมทั้งทดสอบขีดความสามารถในการยกระดับระบบสั่งการเดี่ยว ทดสอบระบบสื่อสารในภาวะวิกฤต ซ้อมแผนแจ้งเตือนภัยและการอพยพ ตลอดจนค้นหาข้อจำกัดในเชิงปฏิบัติ เพื่อนำไปพัฒนาร่างแผนเผชิญเหตุระดับจังหวัดให้มีความสมบูรณ์สูงสุด

การฝึกซ้อมดังกล่าวได้จำลองสถานการณ์ตามระดับความรุนแรง เพื่อทดสอบการทำงานของศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉิน (EOC) และศูนย์ข้อมูลข่าวสารร่วม (JIC) โดยเริ่มจากสถานการณ์ระดับที่ 1 (ธงเหลือง) เมื่อระดับน้ำเริ่มยกระดับสูงขึ้น ศูนย์ EOC จะสั่งการแจ้งเตือนประชาชนให้เตรียมความพร้อม พร้อมจัดเตรียมระบบ Single Card และประเมินพื้นที่เสี่ยงล่วงหน้า ถัดมาเป็นสถานการณ์ระดับที่ 2 (ธงแดง) เมื่อระดับน้ำมีแนวโน้มเข้าท่วมภายใน 3 – 9 ชั่วโมง จะเร่งแจ้งเตือนประชาชนโดยเร็วที่สุดเพื่อลดความสูญเสีย พร้อมระดมทรัพยากรและเตรียมระบบสื่อสารสำรอง สำหรับสถานการณ์ในช่วงน้ำลด จะดำเนินการเร่งสูบน้ำ บริหารจัดการศูนย์อพยพ การฟื้นฟูและจัดการขยะ รวมถึงประเมินสถานการณ์มวลน้ำระลอกใหม่อย่างรอบคอบก่อนอนุญาตให้ประชาชนกลับเข้าพื้นที่เพื่อความปลอดภัยสูงสุด

นอกจากนี้ ยังได้เตรียมการรับมือภาวะวิกฤตภายใต้ภารกิจของศูนย์ข้อมูลข่าวสารร่วม (JIC) ในหลากหลายมิติ ทั้งปัญหาระบบสื่อสารล่มและการรับมือผู้โพสต์ขอความช่วยเหลือผ่านสื่อสังคมออนไลน์, ปัญหาโครงสร้างพื้นฐานและระบบไฟฟ้าถูกตัดขาด, การช่วยเหลือผู้ป่วยวิกฤตในภาวะสื่อสารขัดข้อง, ปัญหาการกู้ภัยซ้ำซ้อนในบางพื้นที่ขณะที่บางจุดยังเข้าไม่ถึง, การเตรียมรับมือข่าวสารพายุลูกใหม่ ตลอดจนการรับมือภัยไซเบอร์และข่าวปลอม อาทิ กรณีมิจฉาชีพใช้เทคโนโลยี AI สร้างภาพและข้อมูลเท็จแอบอ้างจังหวัดสงขลาเปิดบัญชีรับบริจาค เพื่อให้ทุกหน่วยงานร่วมกันกำหนดมาตรการป้องกันและสื่อสารต่อสาธารณะอย่างเป็นระบบ

ด้านนายรัฐศาสตร์ ชิดชู ผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา ได้เน้นย้ำเชิงนโยบายว่า การซ้อมแผนไม่ได้เป็นเพียงการดำเนินการตามขั้นตอนทางเอกสาร แต่คือการเตรียมความพร้อมเพื่อความปลอดภัยสูงสุดของประชาชน แม้ในปัจจุบันสภาพอากาศในพื้นที่จะมีฝนตกต่อเนื่องแต่ยังสามารถระบายน้ำได้ดี อย่างไรก็ตาม หากขาดการฝึกซ้อมแผนที่มีประสิทธิภาพ แผนเผชิญเหตุที่จัดทำไว้อย่างสมบูรณ์ก็จะไม่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริงในภาวะวิกฤต

พร้อมกันนี้ ยังขอให้พี่น้องประชาชนเตรียมความพร้อมล่วงหน้าในระดับครัวเรือน โดยจัดเตรียม กระเป๋าฉุกเฉิน ให้พร้อมสำหรับใช้ดำรงชีวิตและเอาชีวิตรอดในช่วง 24 ชั่วโมง และ 72 ชั่วโมง ในการควรรวบรวมสิ่งของจำเป็น ได้แก่ น้ำดื่ม อาหาร ยาและเวชภัณฑ์ เสื้อผ้าสำรอง อุปกรณ์สื่อสาร เอกสารสำคัญ เงินสด รวมถึงสิ่งของจำเป็นสำหรับเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยและสัตว์เลี้ยง โดยไม่ควรรอให้เกิดเหตุการณ์ขึ้นก่อนแล้วจึงค่อยจัดเตรียม เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของตนเองและคนในครอบครัว

การฝึกซ้อมแผน TTX ในครั้งนี้ จึงไม่เพียงแต่เป็นการเตรียมความพร้อมรับมือภัยธรรมชาติในช่วงฤดูมรสุมเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างบรรทัดฐานใหม่ในการบริหารจัดการภัยพิบัติสำหรับเมืองศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ โดยได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจากทุกภาคส่วน เพื่อให้ประชาชนชาวหาดใหญ่และจังหวัดสงขลา ตลอดจนนักท่องเที่ยวมั่นใจว่า ทุกระบบมีความพร้อมในการเข้าช่วยเหลือและปกป้องชีวิต ทรัพย์สิน ได้อย่างทันท่วงทีในทุกสถานการณ์

ภาพ/ข่าว : Pr.Songkhla ประชาสัมพันธ์จังหวัดสงขลา