โจทย์ใหญ่เศรษฐกิจดิจิทัลสู่ ‘ความเปราะบาง’
บทบรรณาธิการ
เศรษฐกิจโลกที่ก้าวเข้าสู่ยุคเทคโนโลยีดิจิทัล เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของการดำเนินธุรกิจ ตั้งแต่ระบบการเงิน การสื่อสาร การผลิต การขนส่ง การค้าขาย ไปจนถึงการบริหารจัดการองค์กร ทุกอย่างเชื่อมโยงกันผ่านระบบดิจิทัลมากขึ้นอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน ทั้งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน และสร้างความสะดวกสบายให้กับทั้งผู้ประกอบการและผู้บริโภค
แต่การพึ่งพาเทคโนโลยีอย่างเข้มข้นก็กำลังเปิดเผย “จุดอ่อน” สำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัล ที่กลายเป็นความเปราะบางเชิงระบบที่เพิ่มสูงขึ้น ความเสี่ยงไม่ได้มีเพียงภัยไซเบอร์ การโจมตีทางดิจิทัล หรือการโจรกรรมข้อมูลที่รุนแรงและซับซ้อนขึ้นเท่านั้น แต่ยังรวมถึงปัญหาของระบบเทคโนโลยีเอง ไม่ว่าจะเป็นระบบคลาวด์ขัดข้อง ซอฟต์แวร์ผิดพลาด ระบบเครือข่ายล่ม ที่กลายเป็นความเสี่ยงให้ธุรกิจสะดุดไม่สามารถเดินหน้าต่อได้
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในรอบ 2-3 สัปดาห์ที่ผ่านมา ทำให้เห็นว่าความเปราะบางเทคโนโลยีกำลังสั่นคลอนความมั่นคงของชีวิตและธุรกิจได้มากเพียงใด ตั้งแต่การแฮกระบบตู้แช่อาหารสดของหลายประเทศในยุโรป และเมื่อ 13 พ.ย. ที่ผ่านมา ระบบไมโครซอฟท์ 365 ทั่วโลกล่มเป็นเวลากว่า 15 ชั่วโมง ทำให้ธุรกิจทั่วโลกต้องสะดุดปรับกระบวนการทำงานใหม่ ต่อเนื่องระบบควบคุมจราจรทางอากาศของสหรัฐอเมริกาเกิดเหตุขัดข้องครั้งใหญ่ ทำให้สำนักงานบริหารการบินแห่งชาติ (FAA) ต้องสั่งระงับเที่ยวบินทั่วประเทศนานกว่า 4.5 ชั่วโมง กระทบการเดินทางทั่วโลก ไม่นับรวมสถาบันการเงิน บริษัทสื่อสารของหลายประเทศถูกโจมตีอย่างหนักในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน
ความเปราะบางเศรษฐกิจดิจิทัลทำให้หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนทั่วโลกตื่นตัว และยกระดับเฝ้าระวังแบบ High Alert ในการรับมือกับความเสี่ยงที่มีโอกาสเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา โดยเฉพาะการวางแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจ หรือ Business Continuity Plan (BCP) สิ่งสำคัญคือการซ้อม (จริง) แผนเผชิญเหตุ เมื่อระบบเทคโนโลยีมีปัญหาจะทำอย่างไรให้ธุรกิจไม่สะดุด
โจทย์สำคัญที่องค์กรธุรกิจทั่วโลกเริ่มตระหนักคือ ไม่ใช่เพียงว่าองค์กรมีการลงทุนระบบป้องกันการโจมตีทางไซเบอร์ดีพอแค่ไหน เพราะโจมตีทางไซเบอร์ด้วย AI Agent แบบอัตโนมัติลุกลามอย่างหนัก ดังนั้นสิ่งสำคัญที่องค์กรต่าง ๆ ต้องตะหนัก คือหากระบบดิจิทัลที่ใช้งานอยู่ล่มไม่ว่าด้วยเหตุใด บริษัทมีแผนสำรองอย่างไรเพื่อที่จะทำให้ธุรกิจยังสามารถเดินหน้าให้บริการลูกค้าได้ มีระบบสำรองรองรับธุรกรรมสำคัญหรือไม่ หรือต้องใช้เวลานานเท่าใดจึงจะกลับมาดำเนินงานได้ตามปกติ
เรียกว่าเป็นความปกติใหม่ของโลกธุรกิจยุคดิจิทัล ที่ความสามารถการแข่งขันจะไม่ได้วัดกันเพียงว่าใครนำเทคโนโลยีมาทรานส์ฟอร์มธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพเท่านั้น แต่ยังวัดกันที่ความสามารถในการประคองธุรกิจให้เดินหน้าต่อได้ แม้ในวันที่เทคโนโลยีกลับกลายเป็น “จุดอ่อน”