กปภ. เร่งแผนสำรอง ‘ผันน้ำลาว-โขง’ รับมือสารปนเปื้อนระยะยาว
การประปาส่วนภูมิภาค เดินหน้าเพิ่มแหล่งน้ำดิบสำรองรับมือวิกฤตสารปนเปื้อน วางท่อผันน้ำจากแม่น้ำโขงป้อนแม่สาย ล่าสุดคืบหน้า 50% พร้อมเตรียมใช้แหล่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำในแม่จัน-แม่ฟ้าหลวง ขณะที่สาขาเชียงราย มีโครงการผันน้ำจากแม่น้ำลาววงเงิน 2,248 ล้านบาท รองรับการขยายตัวของเมือง คาดแล้วเสร็จปลายปี 2572 พร้อมขยายตรวจสารหนูตลอดแนวแม่น้ำโขง
นายพาริส เจริญศิลป์ ที่ปรึกษารัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (มท.3) เปิดเผยว่า รัฐบาลเข้าใจถึงความเดือดร้อนของประชาชนจากปัญหาสารปนเปื้อนในแหล่งน้ำ ขณะเดียวกันหน่วยงานที่เกี่ยวข้องพยายามดำเนินการทุกวิถีทาง เพื่อควบคุมกระบวนการผลิตน้ำประปาให้เป็นไปตามมาตรฐานขององค์การอนามัยโลก (WHO) พร้อมเตรียมมาตรการรองรับสถานการณ์ ทั้งการสำรองน้ำและผันน้ำจากสถานีผลิตน้ำเกาะช้างเข้ามาสนับสนุนพื้นที่แม่สาย

นอกจากนี้ ยังนำรถผลิตน้ำดื่มเคลื่อนที่นวัตกรรม “ทันใจใสกิ๊ง” ซึ่งการประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) พัฒนาร่วมกับกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เข้ามาให้บริการประชาชน โดยรถดังกล่าวติดตั้งระบบ Reverse Osmosis (RO) สามารถผลิตน้ำดื่มได้ทันที และผ่านการรับรองจากสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เพื่อรองรับสถานการณ์ฉุกเฉิน โดยเฉพาะกรณีที่ประชาชนขาดแคลนน้ำสำหรับบริโภค
ขณะที่นายนิรัญ เจริญ ผู้ช่วยผู้ว่าการ (สื่อสารองค์กรและลูกค้าสัมพันธ์) การประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) เปิดเผยว่า กปภ.ได้เฝ้าระวังคุณภาพน้ำดิบอย่างใกล้ชิด ประเมินค่าความขุ่นและปริมาณสารปนเปื้อนทุก 30 นาที เพื่อให้การผลิตน้ำประปาเป็นไปตามมาตรฐานที่องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนด และมีผลตรวจจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งกรมอนามัย สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และหน่วยงานภายนอกที่ร่วมตรวจสอบ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อคุณภาพน้ำประปาที่ให้บริการ
อย่างไรก็ตาม หากเกิดสถานการณ์ผิดปกติ จะหยุดกระบวนการผลิตทันที โดยระหว่างหยุดผลิตจะบริหารจัดการน้ำสำรองที่มีอยู่เพื่อจ่ายให้ประชาชน เตรียมรถบรรทุกน้ำเพื่อสนับสนุนประชาชน พร้อมผันน้ำจากสถานีผลิตน้ำเกาะช้างเข้ามาช่วยสนับสนุนพื้นที่แม่สาย

เร่งผันน้ำจากเชียงแสน-แม่ลาวเป็นแหล่งสำรอง
สำหรับแผนระยะยาว นายนิรัญ กล่าวว่า ได้จัดหาแหล่งน้ำดิบทางเลือกให้กับพื้นที่แม่สาย โดยที่กปภ.สาขาแม่สาย มีโครงการก่อสร้างปรับปรุงขยายการประปาส่วนภูมิภาคสาขาแม่สาย-(ห้วยไคร้)-(แม่จัน)-(เชียงแสน) อ.แม่สาย อ.แม่จัน อ.เชียงแสน จังหวัดเชียงราย แหล่งน้ำต้นทางจากแม่น้ำโขง เพื่อให้สามารถให้บริการประชาชนได้เพียงพอต่อความต้องการใช้น้ำในปัจจุบัน รวมถึงรองรับการขยายตัวของชุมชนในอนาคตได้ ล่าสุดมีความคืบหน้า 50% คาดว่าจะแล้วเสร็จปี 2570
นอกจากนี้ยังมีแผนเตรียมใช้แหล่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำแม่คำ อ.แม่จัน และอ่างเก็บน้ำแม่แสลบ อ.แม่ฟ้าหลวง เป็นแหล่งน้ำสำรองซึ่งยังอยู่ระหว่างการศึกษา
ส่วนโครงการผันน้ำจากแม่น้ำลาว (กปภ.สาขาเชียงราย) วงเงินรวม 2,248 ล้านบาท ได้รับการจัดสรรงบประมาณปี 2570 ขณะนี้อยู่ระหว่างจัดซื้อจัดจ้าง โดยคาดว่าจะแล้วเสร็จในช่วงปลายปี 2572
ประกอบด้วย แผนงานก่อสร้างปรับปรุงขยายระบบประปา กปภ.สาขาเชียงราย วงเงิน 1,953.088 ล้านบาท และแผนงานบริหารจัดการลดน้ำสูญเสีย วงเงิน 295 ล้านบาท
หากได้รับการอนุมัติ จะดำเนินการก่อสร้างสถานีผลิตน้ำแม่ลาว (แห่งใหม่) เพื่อทดแทนสถานีผลิตที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน ขนาดกำลังการผลิตสูงสุด 4,000 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง คาดว่าจะรองรับผู้ใช้น้ำประมาณ 80,000 ราย ครอบคลุมพื้นที่อำเภอเมืองเชียงราย อำเภอเวียงชัย และอำเภอแม่ลาว

ขยายตรวจสารหนูตลอดแนวลำน้ำ
นายนิรัญ กล่าวต่อว่า กปภ. ได้ขยายการตรวจสอบคุณภาพน้ำไปยังพื้นที่อื่นที่ใช้น้ำจากแม่น้ำโขง โดยเฉพาะสาขาเชียงของ รวมถึงสาขาที่มีแหล่งน้ำดิบเชื่อมโยงกับแม่น้ำโขงต่อเนื่องไปยังพื้นที่จังหวัดหนองคายและพื้นที่ตอนล่าง จากเดิมที่มีการตรวจสอบคุณภาพน้ำเป็นประจำทุกปีอยู่แล้ว ปัจจุบันได้เพิ่มการตรวจสอบสารหนูและสารปนเปื้อนอื่น ๆ เข้ามาเป็นกรณีพิเศษ เพื่อเฝ้าระวังความเสี่ยงตลอดแนวลำน้ำ
หากตรวจพบสารหนูหรือสารปนเปื้อนในแหล่งน้ำดิบที่นำมาใช้ผลิตประปา กปภ.จะนำมาตรการที่ดำเนินการในพื้นที่แม่สายและเชียงรายไปปรับใช้กับสาขาอื่นทั่วประเทศ โดยยึดหลักการตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างใกล้ชิด หยุดผลิตเมื่อพบความเสี่ยงเกินขีดความสามารถของระบบ และจัดหาแหล่งน้ำสำรองเพื่อไม่ให้ประชาชนได้รับผลกระทบ
“บทเรียนจากกรณีแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย ทำให้ กปภ.มีแนวทางรับมือที่ชัดเจนขึ้น ทั้งการเฝ้าระวังแหล่งน้ำดิบ การประเมินความเสี่ยง การเตรียมแหล่งน้ำทางเลือก และการประสานงานระหว่างสาขา โดยจะนำประสบการณ์จากพื้นที่ที่พบปัญหาก่อนหน้าไปใช้เป็นต้นแบบให้สาขาอื่น ๆ ที่มีความเสี่ยง เพื่อให้สามารถรับมือได้รวดเร็วและลดผลกระทบต่อประชาชน” นายนิรัญกล่าว