เลื่อนคุมเข้มสินค้ากึ่งอาวุธ 1 ปี ระบบไม่พร้อม-ขยายเวลาเอกชนปรับตัว-

ครม.เคาะเลื่อนประกาศบังคับส่งออก-นำเข้าสินค้ากึ่งอาวุธ อีก 1 ปี มีผล 1 ม.ค. 62 “พาณิชย์” ยังเดินหน้าประชาพิจารณ์ ร่าง พ.ร.บ.ควบคุมสินค้ากึ่งอาวุธต่อ ด้านกรมวิชาการชี้เลื่อนกฎหมายช่วยให้เอกชนค้าปุ๋ยยูเรีย-แอมโมเนียมไนเตรตได้ปรับตัว

ผู้สื่อข่าว “ประชาชาติธุรกิจ” รายงานว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2560 เห็นชอบในหลักการตามที่กระทรวงพาณิชย์เสนอให้เลื่อนการบังคับใช้ร่างประกาศกระทรวงพาณิชย์ ที่กำหนดให้สินค้าที่ใช้ได้สองทางเป็นสินค้าที่ต้องขออนุญาตและกำหนดสินค้าที่ต้องปฏิบัติตามมาตรการจัดระเบียบในการส่งออกไปนอกราชอาณาจักร (ฉบับที่ 2) พ.ศ. …ออกไป 1 ปี จากเดิมจะมีผลบังคับใช้วันที่1 มกราคม 2561 ไปเป็น 1 มกราคม 2562

การที่ประเทศไทยต้องจัดทำร่างประกาศดังกล่าวขึ้น เนื่องจากข้อมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2557 กำหนดให้ประเทศสมาชิก รวมทั้งประเทศไทยต้องทำมาตรการภายในประเทศ เพื่อป้องกันการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง (WMD) กรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์จึงได้ยกร่างประกาศดังกล่าวขึ้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2558 โดยอาศัยตาม พ.ร.บ.การส่งออกไปนอกและการนำเข้ามาในราชอาณาจักร ซึ่งสินค้า พ.ศ. 2522 เพื่อบังคับใช้ชั่วคราวจนกว่าพ.ร.บ.การควบคุมสินค้าที่เกี่ยวข้องกับการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง พ.ศ. …จะมีผลบังคับใช้

“ขณะนี้ระบบอิเล็กทรอนิกส์ (e-TCWMD) ยังไม่สามารถรองรับระบบงานควบคุมสินค้า(Internal Compliance Program-ICP) ได้ และต้องเผื่อระยะเวลาในการทดลองใช้ระบบ อำนวยความสะดวกในการออกใบอนุญาตรายปีด้วย และกรมยังต้องปรับปรุงฐานข้อมูลบัญชีแนบท้ายประกาศกระทรวงพาณิชย์ และต้องแก้ไขประกาศ ระเบียบต่าง ๆ อีก 11 ฉบับ จึงจำเป็นต้องเลื่อนกำหนดวันที่ใช้บังคับออกไปก่อน”

แม้ร่างประกาศดังกล่าวต้องเลื่อนการบังคับใช้ แต่กรมการค้าต่างประเทศ ยังเดินหน้าเปิดประชาพิจารณ์รับฟังความเห็นกฎหมายการควบคุมสินค้าที่เกี่ยวข้องกับการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง พ.ศ. …ไปเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2560 และเปิดให้แสดงความคิดเห็นถึงวันที่ 10 พฤศจิกายน 2560

ร่างฉบับใหม่ได้มีการเปลี่ยนแปลง “ชื่อใหม่” เป็น พ.ร.บ.การควบคุมสินค้าที่เกี่ยวข้องกับการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง พ.ศ. … จากเดิมใช้ชื่อ ร่าง พ.ร.บ.การค้าสินค้าที่เกี่ยวข้องกับการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง พ.ศ. …และปรับเนื้อหา 35 มาตราจากเดิม มี 54 มาตรา และไม่มีบทเฉพาะกาล

สาระสำคัญได้ปรับเพิ่มหลักการและเหตุผล 3 ส่วนตามความเห็นของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา คือ ในส่วนของคณะกรรมการควบคุมสินค้าที่เกี่ยวข้องกับการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง, ระบบการอนุญาตซึ่งจะแบ่งเป็นใบอนุญาตแบบรายครั้ง และใบอนุญาตแบบรายปีที่จะให้กับบริษัทที่มีระบบงานควบคุมสินค้า WMD ตามระบบ ICP และความรับผิดทางแพ่ง

โดยกำหนดนิยามสินค้าสามารถนำไปใช้ได้ทั้งทางพลเรือนและทางทหาร ที่มีการส่งออก-ส่งกลับ-ถ่ายลำ-ผ่านแดน และการเป็นนายหน้า โดยกิจกรรมใหม่ที่เพิ่มเข้ามา เพื่อให้ครอบคลุมถึงผู้จัดการอำนวยความสะดวกในการเคลื่อนย้ายสินค้าทั้งในนามส่วนตัว หรือเป็นตัวแทนในนามของคนอื่น และไม่ว่าจะได้ค่าตอบแทนหรือไม่ด้วย ส่วนรายการสินค้าที่จะกำกับดูแล-รายการกิจกรรมควบคุม และมาตรการอื่นใดเพื่อควบคุม กำหนดให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ออกประกาศ ตามที่คณะกรรมการเสนอ (มาตรา 11) จากนั้นผู้ประกอบการที่ดำเนินกิจกรรมเกี่ยวกับสินค้าตามประกาศดังกล่าว จะต้องขึ้นทะเบียนกับกรมการค้าต่างประเทศ และต้องขออนุญาตต่อคณะกรรมการ

นายสุวิทย์ ชัยเกียรติยศ อธิบดีกรมวิชาการเกษตร กล่าวว่า ในการประชุม ครม. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์พิจารณาแล้วเห็นด้วยกับการเลื่อนวันประกาศใช้บังคับ จะช่วยให้ภาคเอกชนมีระยะเวลาทดลองใช้ระบบงานที่พัฒนาขึ้นใหม่

อย่างไรก็ตาม ส่วนตัวยังไม่เห็นกฎหมายดังกล่าว แต่เท่าที่รู้มีสารเคมีทางการเกษตรกรที่สามารถนำไปใช้ทำระเบิด หรือพลุได้ จึงกำหนดให้ขึ้นทะเบียนสารเคมีบางตัว เพื่อควบคุมและตรวจสอบ ป้องกันการลักลอบใช้สารเคมีไม่ตรงวัตถุประสงค์

ทั้งนี้ เบื้องต้นมีสารเคมีทางการเกษตร 2 ชนิดที่สามารถเป็นส่วนผสมในการทำอาวุธเพื่อก่อการร้ายคือ ปุ๋ยแอมโมเนียไนเตรต และปุ๋ยยูเรีย สามารถนำไปผลิตระเบิดได้ โดยปัจจุบันสารเคมี 2 ชนิดนี้ ได้รับการควบคุมโดยกระทรวงกลาโหม ส่วนกรมวิชาการเกษตรได้มีมาตรการควบคุมดูแล ตาม พ.ร.บ. ปุ๋ย 2518