รัฐบาลควรมีแผน ลดขาดดุลอย่างจริงจัง

คอลัมน์ ชั้น 5 ประชาชาติ

อำนาจ ประชาชาติ

ช่วง 2 ปีงบประมาณที่ผ่านมา (2563-2564) กระทรวงการคลังต้องกู้เงินเพื่อชดเชยการขาดดุลงบประมาณถึงปีละกว่า 700,000 ล้านบาท

รวม 2 ปี กู้ไปกว่า 1.5 ล้านล้านบาทเลยทีเดียว

คือ ปีงบประมาณ 2563 กู้ไปทั้งสิ้น 784,115 ล้านบาท ส่วนปีงบประมาณ 2564 กู้อีก 736,392 ล้านบาท

ทั้งนี้ เนื่องมาจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนและภาคธุรกิจ ทำให้การจัดเก็บรายได้ของรัฐบาลไม่เป็นไปตามเป้าหมาย

รัฐบาลเก็บรายได้ต่ำกว่าเป้าหมายไปปีละกว่า 200,000-300,000 ล้านบาท

ส่วนปีงบประมาณ 2565 นี้ แม้หลายสำนักจะพยากรณ์ว่าเศรษฐกิจน่าจะฟื้นตัวดีขึ้น

แต่ทั้งหมดนี้ก็ยังอยู่ภายใต้ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ ก็คือ โควิด-19

ถ้าไม่เกิดการแพร่ระบาดรุนแรงขึ้นอีก การฟื้นตัวของเศรษฐกิจก็คงทยอยดีขึ้นไปเรื่อย ๆ

และสถานการณ์ด้านรายได้ของรัฐบาลก็คงค่อย ๆ ดีขึ้นเป็นลำดับ

แต่หากไม่เป็นเช่นนั้น

“ฐานะการคลัง” ของรัฐบาล ก็คง “วิกฤต” ขึ้นไปอีก

จะว่าไป สถานการณ์ต่าง ๆ ตอนนี้ ก็สะท้อนภาวะทางการคลังของรัฐบาลได้เป็นอย่างดี จากภาพที่รัฐบาลไม่กล้าขยับทำอะไรที่ต้องใช้ภาษีมากนัก

ไม่ว่าจะเป็นการที่ไม่กล้าลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน เพื่อช่วยเหลือค่าครองชีพของประชาชน จากราคาน้ำมันดิบตลาดโลกที่ทะยานอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งใช้กองทุนน้ำมันฯดูแลแทน แม้จะต้องให้กองทุนกู้เงินมากขึ้นเพื่อนำมาอุดหนุนราคาน้ำมันก็ตาม

เพราะการกู้เงินของกองทุนน้ำมันฯแม้จะนับเป็นหนี้สาธารณะ แต่ภาระการชำระคืนก็ไม่ได้อยู่กับรัฐบาล แต่ตกอยู่กับประชาชนเอง

ส่วนกรณีหากลดภาษีน้ำมันที่เก็บอยู่ 5 บาทต่อลิตรลงไป ตามที่กลุ่มผู้ประกอบการขนส่งเรียกร้อง

กระทรวงการคลังประเมินว่า รายได้รัฐบาลจะหายไปร่วม ๆ 1.5 แสนล้านบาทเลยทีเดียว

แถมถ้าลดภาษีไปแล้ว เวลาจะปรับขึ้น จะทำได้ลำบาก จึงไม่น่าแปลกใจที่จะเห็นว่ารัฐบาลพยายามยื้อเรื่องการลดภาษีไว้ให้นานที่สุด

ขณะเดียวกัน มาตรการลดหย่อนภาษี อย่าง “ช้อปดีมีคืน” ที่รัฐบาลมักจะงัดมาใช้กระตุ้นเศรษฐกิจปลายปี ในหลาย ๆ ปีที่ผ่านมา และเป็นมาตรการที่ภาคเอกชนเรียกร้อง ก็แว่ว ๆ มาว่า มีแนวโน้มที่จะไม่เกิดขึ้นในปีนี้ค่อนข้างสูง

แต่รัฐบาลอาจจะนำมาตรการดังกล่าวมาใช้หลังปีใหม่ไปแล้ว ซึ่งจะสามารถยื้อผลกระทบทางด้านรายได้ออกไปได้อีก 1 ปี

ยังมีเรื่องการกระตุ้นให้คนซื้อรถยนต์ไฟฟ้า (อีวี) ที่ยังไม่รู้จะใช้เงินจากไหนมาอุดหนุนราคาขายให้ต่ำลง เพื่อจูงใจคนซื้ออีก

ทั้งหมดนี้ ล้วนต้องใช้เงินจากรายได้ภาษี ซึ่งยังต้องจับตากันต่อไป ว่ารัฐบาลจะแก้ปัญหาเหล่านี้อย่างไร

อย่างไรก็ดี ถึงแม้ในกรณีสถานการณ์ต่าง ๆ ดีขึ้น เศรษฐกิจฟื้น ไม่มีการระบาดของโควิด-19 รุนแรงขึ้นอีก ซึ่งรัฐบาลก็น่าจะเก็บรายได้ได้เป็นปกติมากขึ้น

แต่มองไปข้างหน้า รัฐบาลก็ยังจำเป็นต้องปฏิรูปการจัดเก็บรายได้อย่างจริงจังอยู่ดี เพื่อลดการ “ขาดดุลงบประมาณ” ลงอย่างจริงจัง

เพราะการขาดดุลงบประมาณ หมายถึง “การกู้” นั่นเอง ยิ่งขาดดุลมาก ก็ยิ่งกู้มาก ยิ่งขาดดุลทุกปี ก็คือต้องกู้ต่อเนื่องทุกปี

ซึ่งหากรัฐบาล “ชักหน้าไม่ถึงหลัง” อยู่ตลอด การจะจัด “สวัสดิการ” ให้แก่ประชาชนยิ่งทำได้ลำบาก หรือทำได้อย่างจำกัดจำเขี่ย

ทั้งนี้ จากการที่ได้พูดคุยกับนักเศรษฐศาสตร์หลายคน ต่างมองว่า ในระยะข้างหน้า เมื่อโควิด-19 คลี่คลายแล้ว รัฐบาลควรจัดทำแผนการลดการขาดดุลงบประมาณลงให้ชัดเจน

ไม่ควรปล่อยให้ขาดดุลไปเรื่อย ๆ หรือขาดดุลมากขึ้น ๆ เพราะจะเพิ่ม “ความเสี่ยงทางการคลัง” นั่นเอง