เลือกตั้งตุรกี : บททดสอบใหญ่สำหรับ ปธน.ในการลงเลือกตั้งท่ามกลางวิกฤตเงินเฟ้อ

 

การสำรวจความคิดเห็นพบว่า พรรค AKP พรรครัฐบาลของประธานาธิบดีแอร์โดอัน อาจจะเสียเสียงข้างมากในรัฐสภา

Getty Images
การสำรวจความคิดเห็นพบว่า พรรค AKP พรรครัฐบาลของประธานาธิบดีแอร์โดอัน อาจจะเสียเสียงข้างมากในรัฐสภา

“ฉันจ่ายค่าเช่าปีที่แล้ว 4,500 ลีรา (ประมาณ 7,900 บาท) แต่เจ้าของบ้านบอกว่า เขาจำเป็นต้องขึ้นค่าเช่า” เซดา กล่าว “เราจ่ายมากขึ้นเป็น 2 เท่าแล้ว แต่เขาก็ยังขอให้เราย้ายออกจากแฟลต”

เธอเป็นหนึ่งในชาวตุรกีหลายล้านคนที่เผชิญปัญหาค่าครองชีพในประเทศ ซึ่งอัตราเงินเฟ้อทางการสูงกว่า 64%

ท่ามกลางความวุ่นวายทางเศรษฐกิจ ประธานาธิบดีเรเจป ทายยิป แอร์โดอัน ของตุรกีได้ประกาศว่า จะจัดการเลือกตั้งในวันที่ 14 พ.ค. นี้ เพื่อพยายามที่จะอยู่ในอำนาจต่อไป หลังจากดำรงตำแหน่งผู้นำมานาน 20 ปีแล้ว

โดยในวันนั้นจะมีทั้งการเลือกตั้งประธานาธิบดีและการเลือกตั้งสมาชิกรัฐสภาในวันเดียวกัน โดยผลการสำรวจความคิดเห็นหลายแห่งแสดงให้เห็นว่า มีคะแนนสูสีกันมากในการเลือกตั้งทั้งสองอย่าง

เซดายังคงหาแฟลตต่อไป แต่ค่าเช่าได้ทะยานขึ้นไปอยู่ที่ 30,000 ลีรา (ประมาณ 52,600 บาท) แล้ว ขณะที่รายได้ของเธอขึ้นไม่ทันกับเงินเฟ้อ “ฉันรู้สึกไม่มั่นคงเลย เหมือนกับอยู่ในป่า พยายามที่จะเอาชีวิตรอด”

ประธานาธิบดีแอร์โดอัน ได้ประกาศเพิ่มการใช้จ่ายภาครัฐมากเป็นประวัติการณ์ เพื่อหวังว่า จะช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจ

แผนการของเขารวมถึง การอุดหนุนด้านพลังงาน, การปรับขึ้นค่าจ้างขั้นต่ำเป็น 2 เท่า และการปรับขึ้นเงินบำนาญ รวมถึงโอกาสที่คนกว่า 2 ล้านคนจะได้เกษียณในทันที

มะเขือแทศ 1 กิโลกรัม เคยมีราคาขายที่ 8-10 ลีรา เมื่อเดือน พ.ค. ปีที่แล้ว แต่ตอนนี้ ราคาได้ขึ้นไปเป็น 25 ลีรา แล้ว

Getty Images
มะเขือแทศ 1 กิโลกรัม เคยมีราคาขายที่ 8-10 ลีรา เมื่อเดือน พ.ค. ปีที่แล้ว แต่ตอนนี้ ราคาได้ขึ้นไปเป็น 25 ลีรา แล้ว

แต่ชายชราคนหนึ่งที่กำลังหาซื้อของที่ตลาดแห่งหนึ่งในนครอิสตันบูลไม่รู้สึกประทับใจ

“เรากลายเป็นคนที่จนลงในทันทีในปีนี้ ผมคิดว่า เงินเฟ้อที่เรารู้สึกตามท้องถนนคือ 600% แต่การขึ้นเงินบำนาญอยู่ที่เพียง 30% เท่านั้น” เขากล่าว

นักวิเคราะห์บางส่วนระบุว่า การเลือกตั้งเร็วขึ้น อาจจะช่วยให้ประธานาธิบดีแอร์โดอันได้ประโยชน์จากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของเขา

แต่อาทิลลา เยชีลาดา ที่ปรึกษาด้านตุรกีของบริษัทโกลบอลซอร์ส พาร์ตเนอร์ส (GlobalSource Partners) เชื่อว่า เงินเฟ้อจะสูงเกินกว่าการขึ้นค่าจ้างในอีกไม่นานนี้

“ถ้าไม่มีการปรับเงินบำนาญและค่าจ้างอีกครั้งหนึ่ง…ความรู้สึกขอบคุณที่ผู้มีสิทธิ์ลงคะแนนเลือกตั้งรู้สึกในปัจจุบันจะลดลงอย่างรวดเร็ว” เขากล่าว

ฝ่ายค้านหลักของประธานาธิบดีแอร์โดอันคือ กลุ่มพันธมิตรพรรคการเมืองฝ่ายซ้ายกลางและฝ่ายขวาที่รู้จักกันในชื่อ เทเบิล ออฟ ซิกซ์ (Table of Six)

พวกเขาได้สัญญาว่า จะเปลี่ยนแปลงนโยบายทางเศรษฐกิจของนายแอร์โดอัน ใช้นโยงานการเงินที่เข้มงวดมากขึ้น และฟื้นฟูความเป็นอิสระของธนาคารกลาง

แต่พวกเขาก็ยังไม่ได้เลือกว่า จะส่งให้ใครลงสมัครเลือกตั้งชิงตำแหน่งประธานาธิบดี

คาดว่า จะมีการตัดสินใจเรื่องนี้ในวันที่ 13 ก.พ. และหลายคนคาดว่า พวกเขาจะเลือกนายเคมาล คูลุตช์ดารอลู ผู้นำพรรคของสาธารณรัฐประชาชน (Republican People’s Party–CHP) ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้านหลักของตุรกี ให้ลงเลือกตั้ง

บุคคลที่ถูกพูดถึงมากอีกคนหนึ่งคือนายเอกเครม อีมามอลู นายกเทศมนตรีนครอิสตันบูล

เมื่อเดือนที่แล้ว ศาลได้ห้ามเขาไม่ให้ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง จากการถูกกล่าวหาว่า ดูหมิ่นเจ้าหน้าที่ทางการจัดการเลือกตั้ง และพิพากษาลงโทษจำคุกเขานานเกือบ 3 ปี ในคดีที่เขาเห็นว่า มีแรงจูงใจทางการเมือง เขายังคงทำหน้าที่ต่อไป ขณะที่กำลังอุทธรณ์คำตัดสินนี้

โซแนร์ ชาอับทาย จากสถาบันวอชิงตัน (Washington Institute) เชื่อว่า ความพยายามใด ๆ ในการห้ามนายกเทศมนตรีนครอิสตันบูลไม่ให้มีชีวิตทางการเมือง อาจจะส่งผลสะท้อนกลับ

เขาชี้ว่า ประธานาธิบดีแอร์โดอันเองก็เคยตกอยู่ในสถานการณ์คล้ายคลึงกันในช่วงทศวรรษ 1990 ในสมัยนั้นเขาคือนายกเทศมนตรีนครอิสตันบูลที่ประสบความสำเร็จและได้รับความนิยม ซึ่งถูกศาลของตุรกีตัดสินห้ามยุ่งเกี่ยวกับการเมือง

“นั่นทำให้เขากลายเป็นคนเสียละและวีรบุรุษ เขาก็กลับมาได้อย่างสวยงาม” นายชาอับทาย กล่าว

พรรคที่น่าจะมีบทบาทในการเลือกว่า ใครจะได้ขึ้นมาเป็นผู้นำ น่าจะเป็นพรรคที่ใหญ่เป็นอันดับ 3 ของตุรกี

พรรคประชาธิปไตยของประชาชน (Peoples’ Democratic Party–HDP) คือ พรรคที่สนับสนุนชาวเคิร์ด โดยเมื่อเดือน ม.ค. ศาลสูงสุดของตุรกีได้สั่งตัดเงินสนับสนุนของรัฐที่มอบให้กับทางพรรค และอาจจะมีการสั่งห้ามพรรคนี้จากข้อกล่าวหาว่า เกี่ยวข้องกับสมาชิกกลุ่มติดอาวุธชาวเคิร์ด

เซลาฮาทิน เดเมียร์ทาช อดีตหนึ่งในผู้นำของพรรค ถูกจำคุกมาตั้งแต่ปี 2016 จากการถูกกล่าวหาว่า “เผยแพร่โฆษณาชวนเชื่อก่อการร้าย”

ผู้ไม่เห็นด้วยกล่าวว่า นายเซลาฮาทิน เดเมียร์ทาช ถูกจำคุก เพราะความนิยมของเขาเพิ่มมากขึ้น

Getty Images
ผู้ไม่เห็นด้วยกล่าวว่า นายเซลาฮาทิน เดเมียร์ทาช ถูกจำคุก เพราะความนิยมของเขาเพิ่มมากขึ้น

ฮิชยาร์ อึซซอย รองประธานของพรรค HDP ยอมรับว่า ทางการอาจยุบพรรคของพวกเขา แต่เขากล่าวว่า จะไม่เป็นการหยุดยั้งพรรคของเขา หรือคนที่สนับสนุนพรรค

“แม้ว่า จะมีการสั่งห้ามพรรค คนของเราจะหาหนทางในการเข้าร่วมการเลือกตั้งด้วยการใช้พรรคการเมืองอื่นบางพรรค” เขากล่าว

ถ้าการเลือกตั้งประธานาธิบดีต้องแข่งขันกันในรอบที่ 2 การสนับสนุนพรรคจาก HDP จะเป็นตัวกำหนดว่า ใครมีโอกาสจะเป็นประธานาธิบดีตุรกีคนต่อไปมากที่สุด

ขณะนี้ยังไม่มีใครประกาศตัวอย่างเป็นทางการว่า จะลงสมัครรับเลือกตั้งประธานาธิบดี รวมถึงประธานาธิบดีแอร์โดอันเองด้วย มีการถกเถียงกันว่า เขาควรจะได้รับอนุญาตให้ลงเลือกตั้งหรือไม่ เพราะเขาได้รับเลือกตั้งมาแล้ว 2 ครั้ง ซึ่งถือว่า สูงสุดตามที่กฎหมายกำหนดแล้ว

ประธานาธิบดีแอร์โดอัน ยังไม่ได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่า จะลงสมัครรับเลือกตั้งประธานาธิบดีตุรกีต่ออีกสมัย

Getty Images
ประธานาธิบดีแอร์โดอัน ยังไม่ได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่า จะลงสมัครรับเลือกตั้งประธานาธิบดีตุรกีต่ออีกสมัย

มาตรา 101 ในรัฐธรรมนูญของตุรกี บัญญัติว่า “บุคคลอาจได้รับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีของสาธารณรัฐสูงสุด 2 สมัย”

“ถ้าแอร์โดอันต้องการลงเลือกตั้ง เขาก็จะลง” นายชาอับทาย กล่าว

“เพราะยี่ห้อของเขาคือ การที่เขาเป็นไก่รองบ่อนที่ต่อสู้กับพวกชนชั้นนำ มันอาจจะเป็นผลดีกับเขา ถ้ามีคนออกมาบอกว่า เขาไม่ได้รับอนุญาต นี่จะเป็นเหตุผลแบบเดียวกับที่ได้ช่วยแอร์โดอันมาแล้วในอดีต”

การเลือกตั้งที่กำลังจะมาถึงมีเดิมพันที่สูง โดยคนสำคัญจากฝ่ายค้านหลายคนระบุว่า มันจะเป็นการเลือกระหว่างการเป็นเผด็จการที่เพิ่มขึ้นและประชาธิปไตย พรรค AKP ที่เป็นพรรครัฐบาล ระบุว่า มีเพียงแค่พรรค AKP เท่านั้น ที่สามารถทำให้ค่าครองชีพลดลงและรักษาเสถียรภาพต่อไปได้”

สำหรับนายแอร์โดอัน ซึ่งเป็นผู้นำตุรกีมาตั้งแต่ปี 2003 เริ่มจากการเป็นนายกรัฐมนตรีและต่อมาได้รับเลือกตั้งโดยตรงเป็นประธานาธิบดี การเลือกตั้งครั้งนี้ จะเป็นการตัดสินว่า การปกครองตุรกีของเขาจะเข้าสู่ทศวรรษที่ 3 หรือไม่


ข่าว บีบีซี ไทย ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ ประชาชาติธุรกิจ เป็นความร่วมมือของสององค์กรข่าว