นพ.สันต์ ใจยอดศิลป์ กับความตั้งใจหลังเกษียณ 100%
เป็นครั้งแรกที่ นพ.สันต์ ใจยอดศิลป์ โพสต์ต่อสาธารณะถึงความตั้งใจจะเกษียณแบบเต็มยศ หรือหยุดจากงานประจำ 100% ในช่วงปลายปี 2569 ด้วยอายุ 74 ปี
นพ.สันต์ เป็นคุณหมอชื่อดังที่เป็นโมเดลต้นแบบของคนที่ดูแลสุขภาพได้ดี ในแนวเชิงป้องกันและการปรับวิถีชีวิตที่เหมาะสมกับวัย พร้อมเปิดใจถึง “ความตั้งใจ” ในสิ่งที่อยากทำ ดังนี้
ขอรับผิดชอบตัวเอง
ความตั้งใจที่ 1.การเป็นคนแก่คนหนึ่ง ผมตั้งใจจะเป็นคนแก่ที่รู้ “รับผิดชอบตัวเองเป็น” เหมือนเด็กนักเรียนอนุบาลที่เข้าโรงเรียนครั้งแรกที่ตั้งใจดูแลตัวเองไม่ให้เป็นภาระกับครู
คือผมจะมอบอำนาจให้ตัวเองเต็มที่ แบบ Self-empowered ไม่ออดอ้อนหรือหวังพึ่งใครให้มาดูแล จะเปิดโอกาสให้ผู้หวังดีและผู้รักชอบผม ทั้งญาติมิตร พี่น้อง ลูกเมียให้ไปใช้ชีวิตของพวกเขาเองให้เต็มที่ ไม่ต้องมาคอยปรนนิบัติ
แค่นาน ๆ ฟังข่าวกันทีก็พอแล้ว หากไม่ได้ข่าวกันเลยก็ถือว่า เป็นข่าวดี (No news is good news) แค่นี้ถือเป็นการเอื้ออาทรต่อคนแก่อย่างหมอสันต์แล้ว

9 ดัชนีสุขภาพ
ความตั้งใจที่ 2.จะขออยู่ห่างหมอ ห่างโรงพยาบาล และห่างยา แต่จะใช้การดูแลตัวเองด้วยดัชนีสุขภาพ 9 ตัว คือ 1.น้ำหนัก 2.ความดัน 3.ไขมัน 4.น้ำตาล 5.การกินผักผลไม้ 6.การออกกำลังกาย 7.การเลิกบุหรี่ 8.การนอนหลับ 9.การลดละเลิกแอลกอฮอล์
ในแง่การอยู่ห่างยานั้นมี 5 ด้าน
1.จะขยันปรับการกินการใช้ชีวิตทุกวันให้ตัวชี้วัดสุขภาพทั้ง 9 ตัวอยู่ในเกณฑ์ปกติ
2.จะไม่ขวนขวายตะเกียกตะกายหาวิตามินหรืออาหารเสริมใด ๆ นอกจากอาหารปกติที่มีพืชผักผลไม้หลากหลาย เพราะเชื่องานวิจัยที่บ่งชี้ว่าไม่มีวิตามินหรืออาหารเสริมหรือยาอายุยืนตัวใดจะทำให้คนอายุยืน

3.จะลดสเป็กดัชนีชี้วัดที่หมอบังคับว่า ถึงจุดนี้แล้วต้องกินยานะ ไม่ใช่ไม่เชื่อหมอ แต่ผมเชื่อในการอ่านหลักฐานวิทยาศาสตร์ในภาพใหญ่มากกว่า
(ตัวอย่าง ถ้าผมมีไขมันในเลือดสูง จะกินอาหารพืชเป็นหลักแบบไขมันต่ำ โดยไม่กินยาลดไขมัน หากไขมันเลว (LDL) สูงไม่เกิน 130 มิใยที่หมอจะขู่ว่า คนเป็นโรคหัวใจขาดเลือดเจ็บหน้าอกอย่างผมต้องให้ LDL ลงต่ำกว่า 55 ไว้ตลอดเวลาผมคงไม่เอาด้วย เพราะเชื่อข้อมูลที่บ่งชี้ว่า ผู้สูงอายุหากใช้ยาลด LDL ลงต่ำเกินจะมีอัตราการตายรวมสูงขึ้น แถมมีผลข้างเคียงของยา เช่น เป็นเบาหวานมากขึ้น ออกกำลังกายไม่ได้เพราะปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ สู้หันมาปรับวิถีชีวิตกินอาหารพืช ออกกำลังกาย จัดการความเครียด และธำรงรักษาปฏิสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบตัว จะช่วยรักษาโรคหลอดเลือดให้ถอยกลับได้)
4.จะไม่ทำตัวเป็นคนแก่แบบ มีอาการอะไรนิดหน่อย ๆ ก็รีบหายามากิน
(ยกตัวอย่าง ถ้าผมมีอาการติดเชื้อทางเดินลมหายใจ คัดจมูก น้ำมูกไหล ไอ จาม มีไข้ ปวดเมื่อย จะขอดูแลตัวเอง 5-7 วันก่อน โดยไม่รีบกินยา เพราะงานวิจัยพบว่า กินยา (รวมยาปฏิชีวนะฆ่าเชื้อโรค) หรือไม่กินยาใน 5-7 วันแรก อัตราหายช้าเร็วไม่ต่างกัน อีกอย่าง “เชื้อ” สาเหตุมักเป็นเชื้อไวรัส ซึ่งยาปฏิชีวนะไปทำอะไรมันไม่ได้ ต้องปล่อยให้เป็นเองหายเอง ส่วนของไข้นั้นไข้เป็นของดีที่ใช้ฆ่าเชื้อโรค เพราะไวรัสส่วนใหญ่ตายเมื่ออุณหภูมิสูง 39.3 องศาขึ้นไป การกินยาลดไข้ก็เท่ากับทำลายกลไกฆ่าเชื้อโรคของร่างกาย ยกเว้นเด็กที่มีไข้สูงแล้วจะชัก ต้องใช้ยาลดไข้ คนแก่ไม่ต้องใช้)
5.จะไม่ทำตัวเป็นคนแก่ขี้บ่นเวลาไปหาหมอ เพราะทุกหนึ่งคำบ่น หมอจะให้ยามาอีกอย่างน้อยหนึ่งตัว เพราะหมอถือว่ามีหน้าที่บำบัดคำบ่นทุกคำด้วยยา

จิตว่าง-กายไม่ว่าง
ความตั้งใจที่ 3.จะใช้ชีวิตแบบคนแก่ที่ “จิตว่าง-กายไม่ว่าง” หมายความว่า ใจผมจะยอมรับทุกสิ่งอย่างที่ผ่านเข้ามา ไม่ยึดติดหรือคาดหวังอะไรทั้งสิ้น
ขณะเดียวกันจะขอทำกิจกรรมที่ทำให้ร่างกายได้เคลื่อนไหวทั้งวัน อย่างน้อยได้ลงพื้นที่ปลูกผัก ปลูกดอกไม้ ปลูกป่า เหนื่อยก็พัก ทำกิจกรรมในร่ม เพื่อเสริมพันธกิจจิตว่าง เช่น สีไวโอลิน เป็นต้น
เวลาทำอะไร แม้จะเป็นงานอดิเรกก๊อก ๆ แก๊ก ๆ ไร้สาระ แต่ผมก็จะทำมันอย่างจดจ่อจริงจังไม่ว่อกแว่ก ทำมันแบบ Deliberately ซึ่งด้านหนึ่งจะทำให้กายของผมได้เคลื่อนไหวอย่างปลอดภัย
อีกด้านหนึ่งจะทำให้จิตผมมีสมาธิ ซึ่งเอื้อต่อพันธกิจให้สำเร็จได้ง่ายขึ้น