ต่ออายุข้าราชการ เชื่อมอายุรัฐบาล

คอลัมน์ : สามัญสำนึก 
ผู้เขียน : อิศรินทร์ หนูเมือง

ในที่สุด ฝ่ายการเมืองก็ให้บทเรียนซ้ำ ๆ แก่ข้าราชการประจำ ผ่านการแต่งตั้ง-โยกย้าย ก่อนนับหนึ่งปีงบประมาณ 2570 

ถึงแม้มีกติกากำกับ ทั้งระดับพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ.2551 และหนังสือเวียนของฝ่าย HR ประเทศอย่างสำนักงานข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) ก็กั้นความมุ่งมั่นทางการเมืองไม่อยู่ 

การแต่งตั้ง-ปรับ-ปลด-ลดย้าย ข้าราชการระดับสูง C10-C11 ที่มีจำนวนมหาศาลครั้งประวัติศาสตร์ ครอบคลุมกระทรวงความมั่นคง เศรษฐกิจ และสังคม ราว 100 ตำแหน่ง ในยุครัฐบาลสีน้ำเงิน จึงหลั่งไหลเข้าห้องประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ครึกโครมตั้งแต่ต้นเดือนสิงหาคม-กันยายน 

การจัดแถวข้าราชการสีน้ำเงิน ควบคู่การ “ปฏิรูประบบราชการ” ขาหนึ่งแต่งตั้ง-ปักหมุดข้าราชการระดับสูง ระดับอธิบดี-ปลัดกระทรวง ที่มีอายุราชการยาว-เหลื่อม-เหลือไปถึงอายุรัฐบาลหน้า บางรายนับวาระปกติ 4 ปี ต่ออายุตามเกณฑ์คราวละ 1 ปี ได้ 2 รอบ รวม 6 ปี อายุราชการก็ยังไม่เกษียณ เป็น C-11 ได้ยาวพรวด 10 ปี 

ตัวอย่างปลัดกระทรวงคมนาคม นายปิยพงษ์ จิวัฒนกุลไพศาล เป็นปลัดอายุน้อยที่สุดวัย 50 ปี ตามแผนของนักการเมืองรุ่นใหญ่ประจำกระทรวง อธิบายวาระดำรงตำแหน่งไว้ว่า จะให้อยู่ในเก้าอี้ปลัดกระทรวงหูกวาง แบบ 4+1+1 เมื่อครบเกณฑ์ ก็จะโยกไปนั่งกระทรวงอื่นราว 3 เดือน แล้วกลับมานั่งปลัดอีก 4 ปี ครบอายุราชการ 10 ปี 

คล้าย ๆ กับเส้นทางราชการของ นายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒน์ ที่ขึ้นดำรงตำแหน่งครบ 4 ปี แล้วได้ต่ออายุ 1 ปี จากนั้นโยกไปอยู่ สทนช.ราว 30 กว่าวัน แล้วย้ายกลับมาเป็น C-11 ต่ออีก 4 ปี นับ 1 ใหม่ จะเกษียณในปี 2573 

ดนุชา-อาจเป็นเลขาธิการสภาพัฒน์ สายวิศวะ จุฬาฯ ที่ยาวนานที่สุดเกือบ 10 ปี 

อีกราย ที่อายุราชการควบอายุรัฐบาลได้สูงสุด 2 สมัย 8 ปี นายปิยะศิริ วัฒนวรางกูร ปลัดกระทรวงยุติธรรม วัย 52 ปี จะเกษียณอายุราชการในปี 2578 

ปลัดกระทรวงอีก 3 ราย ในสังกัดที่รัฐมนตรีจากพรรคภูมิใจไทยเป็นเจ้ากระทรวง ล้วนเหลืออายุราชการ 5 ปี จะเกษียณในปี 2574  อาทิ นายพชร อนันตศิลป์ ปลัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม, นายฉันทานนท์ วรรณเขจร ปลัดกระทรวงพลังงาน และนายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย 

อีก 2 ราย อายุราชการยาว 4 ปี เหลื่อมรัฐบาลหน้า อาทิ นายพูนพงษ์ นัยนาภากรณ์ ปลัดกระทรวงพาณิชย์ มีอายุราชการถึง ปี 2573 กับนางรวีวรรณ ภูริเดช ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  

ไม่นับรวมบรรดาปลัดกระทรวง ในสังกัดรัฐมนตรีจากพรรคเพื่อไทย ที่ส่งคนระดับอายุราชการสูงสุด 7 ปี นายรพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ ขึ้นเป็นปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์  

เหลือปลัดกระทรวงอุตสาหกรรมคนใหม่อีก 1 ราย ที่ยังไม่ได้รับการแต่งตั้งในกลางเดือนกันยายน มีเพียงการโยกปลัดคนเก่า นายณัฐพล รังสิตพล ที่อายุราชการเหลือ 4 ปี เข้ากรุทำเนียบรัฐบาล ในตำแหน่งที่ปรึกษานายกรัฐมนตรี ฝ่ายประจำ  

กรณีกระทรวงอุตสาหกรรม มีความซับซ้อนและอุบัติเหตุการเมือง ที่จนถึงบัดนี้ยังไม่มี “ข้อมูลใหม่” มีเพียงความจากปากแหล่งข่าวภูมิใจไทย ที่ระบุว่า “ณัฐพล” ไม่ยอมทำตามหน้าที่-ตามหลักเกณฑ์ที่ระบุในหนังสือเวียนของสำนักงาน ก.พ. ที่เคยระบุว่า 

“กรณีการเสนอชื่อปลัดกระทรวงใหม่ ต้องให้ปลัดคนเดิมซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชา เสนอชื่อต่อรัฐมนตรีเจ้าสังกัด แล้วนำเสนอชื่อต่อคณะรัฐมนตรี” ในแฟ้ม “วาระจร-ไม่มีข้อทักท้วง”

แต่เมื่อถึงวาระการแต่งตั้งวันดังกล่าว ปลัดณัฐพลกลับไม่ลงนามในใบเสนอชื่อปลัดคนใหม่ ทำให้การพิจารณาต้องเลื่อนออกไป และผ่านไป 2 สัปดาห์ ชื่อ “ณัฐพล” ก็เด้งเข้ากรุ จากเดิมที่ฝ่ายการเมืองเคยตกลงกันว่าจะมีการโยกไปประจำการที่กระทรวงพลังงาน 

กติกาของ HR-ประเทศ ที่เปิดทางให้ข้าราชการ C-11 ครบวาระ 4 ปี ต่ออายุได้ 2 ปี โยกไปที่อื่นกี่วันก็ได้ แล้วกลับมานับวาระ 1 ใหม่อีก 4 ปี ต่ออายุได้อีก 2 ปี เต็มที่ 12 ปี หากนักการเมืองดี-ข้าราชการดีก็ดีไป แต่ถ้าทั้ง 2 ฝ่ายจับมือกันแล้วใช้อำนาจในทางที่ไม่ชอบ ผลของการบริหารก็อาจจะเป็นอีกแบบหนึ่ง 

เบื้องหลังบัญชีการแต่งตั้งข้าราชการ ภายใต้โมเดล รัฐบาล-เชื่อมรัฐบาล ไม่เพียงต้องการอยู่ยาว แต่ยังเผื่อเหลือเผื่อขาดไปถึงการกลับมาหลังการเลือกตั้งครั้งหน้าด้วย 

ไม่ควรลืมว่า นอกจากข้าราชการแล้ว เคยมีฝ่ายการเมืองอย่างน้อย 2 ราย ที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี 9-10 ปี 1 ในนั้นคือ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา และจอมพลถนอม กิตติขจร