คอลัมน์ : สามัญสำนึก ผู้เขียน : ประเสริฐ จารึก
ยังคงมีคำถามคาใจ ถึงมาตรฐานความปลอดภัย บทลงโทษ จากเหตุโศกนาฏกรรม 2 เหตุการณ์ใหญ่ เครนถล่มในไซต์ก่อสร้างรถไฟความเร็วสูงที่สีคิ้วและทางยกระดับพระราม 2
ซึ่งเกิดในเวลาไล่เลี่ยกัน โดยผู้รับเหมารายเดียว บริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ จำกัด (มหาชน) หรือ ITD บิ๊กโฟร์วงการรับเหมาไทย
ไม่มีใครคาดคิดว่าจะเกิดเหตุ เพราะชื่อชั้นของ “อิตาเลียนไทย” ถือว่าเป็นยักษ์ใหญ่ มีประสบการณ์การก่อสร้างโครงการขนาดใหญ่มานานกว่า 6 ทศวรรษ ขณะที่สัญญางานโครงการ ถือว่าเป็นระดับเมกะโปรเจ็กต์ของประเทศ
ปมปัญหาอยู่ตรงไหน ทำไมถึงนำมาสู่ความสูญเสีย มีผู้เสียชีวิตถึง 32 ราย และบาดเจ็บอีกจำนวนมาก
เกิดจาก “ความบกพร่อง” ของวิธีการทำงาน ที่ขาดการประสานงานหรือความประมาทเลินเล่อของคน
หลังเกิดเหตุรัฐบาลออกมาสั่งการกระทรวงคมนาคมเจ้าของโครงการ ห้ามละเว้นคนทำผิด เพราะสร้างความเสียหายในชีวิต ทรัพย์สิน และบั่นทอนจิตใจของประชาชน
ขณะที่กระทรวงคมนาคมก็รับลูกในทันที ให้การรถไฟแห่งประเทศไทยและกรมทางหลวง เร่งตรวจสอบข้อเท็จจริงทั้งสองโครงการ เพื่อบอกเลิกสัญญาและขึ้นบัญชีดำ “อิตาเลียนไทย”
และไม่ใช่แค่ 2 สัญญา กระทรวงคมนาคมกำลังพิจารณาจะยกเลิกสัญญาการก่อสร้างทั้งหมดของอิตาเลียนไทย รวม 14 สัญญา คิดเป็นมูลค่ากว่า 1.1 แสนล้านบาท
แต่การจะบอกเลิกสัญญาได้ ว่ากันว่าไม่ง่าย เพราะในเงื่อนไขสัญญาระบุชัด หากจะยกเลิก ต้องเข้าข่าย 1 ใน 5 ข้อ 1.ผิดสัญญาอย่างมีนัยสำคัญ ไม่เริ่มงาน ทิ้งงาน ทำงานล่าช้าเกินกำหนด และไม่แก้ไข 2.ผลงานไม่ได้มาตรฐาน ไม่เป็นไปตามแบบหรือรายการ และแก้ไขแล้วไม่ผ่านซ้ำ 3.ขาดคุณสมบัติ ล้มละลาย ถูกเพิกถอนใบอนุญาต 4.กระทำทุจริต ฮั้วประมูล ใช้เอกสารเท็จ 5.ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งแก้ไข ในเวลาที่กำหนด
กรณี “อิตาเลียนไทย” ยังไม่เข้าข่าย ทำให้รัฐบาลหารือสำนักงานอัยการสูงสุด นำข้อกฎหมายในสัญญาทางปกครอง ยกเลิกสัญญา ฟ้องเรียกค่าเสียหาย
แต่ไม่ว่าจะภายใต้กฎหมายไหน ผู้มีอำนาจชี้ชะตากรรมของอิตาเลียนไทย คือ ผู้ว่าการการรถไฟฯ กับอธิบดีกรมทางหลวง
วันที่ 29 มกราคมนี้ การรถไฟฯเตรียมเสนอคณะกรรมการหรือบอร์ดพิจารณาอนุมัติ หลังผลสอบปากคำผู้รับเหมา พบว่าเกิดจากความบกพร่องการทำงาน ไม่ได้สั่งหยุดสร้างระหว่างที่รถไฟวิ่งอยู่ด้านล่าง
กรณีพระราม 2 กรมทางหลวงยังหาข้อสรุปไม่ได้ว่าเหตุมาจากอะไร เพราะตอนเกิดเหตุไซต์หยุดทำงานตั้งแต่ตี 5 แล้ว
ไม่ว่าบทลงโทษจะออกมาอย่างไร แต่จากเหตุสลด ได้ลดเครดิต “อิตาเลียนไทย” และกลายเป็นวิกฤตศรัทธาวงการก่อสร้าง ในการรับงานใหญ่ระดับประเทศ
เนื่องจากกรมบัญชีกลาง กำลังเพิ่มกฎเหล็กสร้างมาตรฐานใหม่ ห้ามบริษัทรับเหมาที่เกิดเหตุร้ายแรงเข้าร่วมประมูล
แม้ว่าจะเป็นการล้อมคอก แต่ก็เป็นโดมิโนลามถึงผู้รับเหมารายอื่น ที่อาจจะต้องถูกลดชั้น และเข้าร่วมประมูลงานภาครัฐได้ยากมากขึ้น
แต่หากภาครัฐไม่ทำอะไรสักอย่าง ผลลัพธ์จะออกมาเหมือนเดิม เมื่อเกิดเหตุขึ้น จะมีคนชี้แนะวิธีแก้ปัญหามากมาย ถอดบทเรียนกันต่าง ๆ นานา แต่สุดท้ายไม่เคยนำไปสู่การปฏิบัติจริง ทุกอย่างเลือนหายไป เมื่อคลื่นลมสงบ
วันก่อนมีโอกาสได้คุยกับ “ลิซ่า งามตระกูลพานิช” นายกสมาคมอุตสาหกรรมก่อสร้างไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ก็เห็นด้วยที่ภาครัฐต้องมีมาตรการลงโทษขั้นเด็ดขาดเหมือนกับต่างประเทศ เพราะจากอุบัติเหตุซ้ำซากที่เกิดขึ้น จะทำให้แบงก์ที่ไม่ปล่อยกู้อยู่แล้ว ปล่อยกู้ยากขึ้น ต้องวางเงินค้ำประกันสูงขึ้น เรียกว่าได้รับผลกระทบกันถ้วนหน้าไปทั้งวงการ
หวังว่ารัฐบาลจะมีคำตอบให้สังคม ก่อนการเลือกตั้งจะมีขึ้นวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569