เวนคืนที่ดินสุสานกลางกรุง จาก “สาทร” สู่ “บ้านแพ้ว-ศรีราชา”
จะว่าไปแล้ว “สุสาน” หรือ “ฮวงซุ้ย” ที่ฝังศพผู้วายชนม์ของชนทุกชาติ ต่างปักธงอยู่ในพื้นที่กรุงเทพมหานครจำนวนหลายแห่งมาตั้งแต่อดีตนับร้อยปี แต่ละแห่งอยู่ในทำเลที่ดี มีการคมนาคมสะดวก รถไฟฟ้าพาดผ่าน เพราะอยู่ใจกลางเมืองหลวง
อาทิ สุสานจีน สีลมซอย 9 ตรงข้ามแยกเดโช เป็นสุสานจีนฮกเกี้ยน จีนบาบ๋าจีนแคะ ฯลฯ รวมพื้นที่กว่า 4 ไร่ ปัจจุบันอยู่ในการดูแลรักษาของสมาคมฮกเกี้ยนแห่งประเทศไทย
สุสานฝรั่ง ย่านเจริญนครซอย 59 ติดกับ “ริเวอร์ไซด์พลาซ่า” แหล่งรวมร้านอาหารฟาสต์ฟู้ดในเครือกลุ่มไมเนอร์
สุสานฝรั่ง (โปรเตสแตนต์) ย่านเจริญกรุง ติดกับวัดราชสิงขร ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ใกล้กับเอเชียทีค โครงการของกลุ่มเจ้าสัวตระกูล “สิริวัฒนภักดี”
สุสานแขก (มุสลิม) ย่านตรอกจันทน์ เจริญกรุง ปัจจุบันมีการจัดระเบียบพื้นที่ ทำให้ทำเลดูน่าอยู่ ไม่น่ากลัว และมีคอนโดมิเนียมหลายโครงการเกิดขึ้น
สุสานแขก (มุสลิม) ย่านทรงวาด แหล่งท่องเที่ยวย่านเก่าแก่ที่กำลังมาแรง ปากซอยเป็นร้านก๋วยเตี๋ยวเนื้อชื่อดัง “โรงกลั่นเนื้อ” ที่นายกรัฐมนตรีเศรษฐาได้แวะชิมอย่างเอร็ดอร่อยก่อนหน้านี้
เมื่อสภาพแวดล้อมความเจริญมาเยือน การจัดระเบียบทำเลโดยรอบสุสานต่าง ๆ จึงเกิดขึ้น รวมถึง “การย้ายสุสาน” ไปที่ใหม่ด้วย ซึ่งเป็นแนวทางการพัฒนาพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อส่วนรวม รองรับเมืองขยายตัว
ดังนั้น ทำเลรอบสุสานหลายแห่งเริ่มถูกแปรเปลี่ยนเป็น “สวนสาธารณะ” เป็นพื้นที่สันทนาการ เพื่อให้ผู้คนเข้าไปพักผ่อนหย่อนใจ ออกกำลังกาย ฯลฯ โดยใช้ดีไซน์เข้ามาช่วยเสริมเติมแต่ง มีงานศิลปะเข้ามาผสม ดูน่าค้นหา ตามสไตล์คนรุ่นใหม่ที่ชื่นชอบ
ล่าสุดสมาคมแต้จิ๋วแห่งประเทศไทย ได้ติดตั้งป้ายประกาศเรื่อง “ย้ายสุสาน” อย่างเป็นทางการ ทั้งภาษาไทยและภาษาจีน บริเวณหน้าปากซอยเจริญราษฎร์ 2 หรือซอยดอนกุศล เขตสาทร นั่นเอง
ข้อมูลระบุว่า “บุตรหลานของบรรพชนในฮวงซุ้ยที่ติดถนนเจริญราษฎร์ เขตสาทรกรุงเทพฯ ขอให้ท่านติดต่อกับสมาคมแต้จิ๋วฯ เพื่อดำเนินการย้ายสุสานไปฝังที่ ‘สุสานสิงห์ทอง’ อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี หรือบรรจุอัฐิ และแกะสลักป้ายชื่อหินอ่อนไว้ในคอนโดฯของสุสานแต้จิ๋ว โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใด ๆ ทั้งสิ้น”
ผู้สื่อข่าว “ประชาชาติธุรกิจ” รายงานว่า สุสานเก่าแก่แห่งนี้คนจะรู้จักในชื่อ “สุสานแต้จิ๋ว” มีพื้นที่ทั้ง 2 ฝั่งของถนนเจริญราษฎร์ หรือสาทรตัดใหม่ โดยมีระบบทางด่วนขั้นที่ 2 พาดผ่าน มีทั้งหมด 4 แปลงใหญ่ บางส่วนถูกทยอยย้ายไปแล้ว บางส่วนมีการปรับย้ายผู้วายชนม์ขึ้นคอนโดฯสุสานในวัดดอน (วัดบรมสถล)
ป่าช้าฟังดูน่ากลัว แต่ปัจจุบันทั้งภาครัฐและเอกชนต่างร่วมกันพัฒนาภูมิทัศน์และอนุรักษ์ประวัติศาสตร์ สังคม ชุมชนไว้ให้อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข เท่ากับเป็นการตอบโจทย์ของการพัฒนาในอีกแนวทางหนึ่ง
ภูมิสถาปัตย์ในสุสานแต้จิ๋ว ซึ่งอยู่ในทำเลใจกลางเมืองที่แวดล้อมไปด้วยโครงการตึกสูง ทั้งโรงแรม คอนโดมิเนียม ออฟฟิศบิลดิ้ง จึงมีสวนสวยเป็นสวนสาธารณะที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้ ทำกิจกรรมได้อย่างอิสระ โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใด ๆ
ที่น่าสนใจ ในพื้นที่ติดกันยังมี “สุสานจีน” ที่อยู่ในความดูแลของ “มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง” ด้วย
“เจ้าสัววิเชียร เตชะไพบูลย์” ประธานกรรมการมูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง แถลงครั้งแรกในปี 2567 โดยกล่าวว่า มูลนิธิได้ก่อสร้างและตั้ง “ศาลเจ้าไต้ฮงกง” แห่งใหม่ เป็นแห่งที่ 2 ย่านถนนเจริญราษฎร์ ติดกับ “สวนเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา” พร้อมจะเปิดให้ประชาชนเข้าสักการะในช่วงเทศกาลตรุษจีนปี 2568
“ศาลเจ้าไต้ฮงกง” ถือเป็นศาลเจ้าแห่งแรกในประเทศไทย ตั้งอยู่บนถนนพลับพลาไชย ที่ชาวจีนและคนไทยเชื้อสายจีนต่างเคารพนับถือมากเป็นอันดับต้น ๆ ทั้งบริจาคเงินให้มูลนิธิ ซึ่งเป็นสะพานบุญนำไปช่วยเหลือผู้ยากไร้ทั่วประเทศ
ขณะเดียวกัน ทางมูลนิธิก็มีแผนย้ายสุสานในย่านสาทรตัดใหม่เช่นกัน โดยมีที่ดินบริจาครวม 12 ไร่ แยกเป็นเวนคืนสร้างทางด่วน 3 ไร่ สร้างเป็นสวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษาจำนวน 2 ไร่ จัดสรรพื้นที่สร้างศาลเจ้าใหม่รวม 4 ไร่ 17 ตารางวา
เรื่องการย้ายสุสานในย่านนี้ของมูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง ทั้งหมดจะไปอยู่ที่ใหม่ อ.บ้านแพ้ว จ.สมุทรสาคร ซึ่งสามารถบรรจุได้มากถึง 7,000 ศพ พร้อมทำเป็นคอนโดฯสุสาน และจะมีพิธีล้างศพล้างป่าช้า ซึ่งถือเป็นบุญใหญ่
โดยที่ตั้งของ “ศาลเจ้าใหม่ (สาทร)” ในอนาคตอันใกล้จะกลายเป็นศูนย์รวมแห่งความศรัทธา เป็นแลนด์มาร์กใหม่ใจกลางกรุง ที่จะพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวสายมูระดับประเทศ ด้วยมูลค่าที่ดินและค่าก่อสร้างไม่ต่ำกว่า 2,000 ล้านบาท
เจ้าสัววิเชียรบอกความในใจว่า “ผมมีความตั้งใจจะทำสิ่งใหม่ในที่ตรงนี้ให้ดีที่สุดให้สมกับความศรัทธาของผู้มีจิตศรัทธาที่ร่วมกันบริจาคเงิน ทั้งผู้ประสงค์ออกนามและไม่ประสงค์ออกนาม เงินของท่านทุกบาททุกสตางค์จะถูกนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อสาธารณะในการสร้างพุทธสถานขนาดใหญ่ในประวัติศาสตร์”
ปัจจุบันราคาประเมินที่ดินถนนเจริญราษฎร์ ตารางวาละกว่า 90,000 บาท ราคาตลาดอยู่ที่ 4 แสนกว่าบาทต่อตารางวา เชื่อว่าในอนาคตพื้นที่เก่าในย่านนี้คงเกิดการพัฒนาในรูปแบบต่าง ๆ ตามความต้องการของคนเมือง
เข้าทำนอง “เก่าไป ใหม่มา”
ขณะที่ “สุสานใหม่” บ้านใหม่ของผู้วายชนม์ ทั้งที่ อ.บ้านแพ้ว และ อ.ศรีราชา ของ 2 องค์กร สมาคมแต้จิ๋วฯ และมูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง ก็เร่งดำเนินการไปตามแผน ตามที่ได้ปักหมุดไว้บนที่ดินผืนใหม่ที่มีขนาดใหญ่กว้างสุดลูกหูลูกตา