สหรัฐ คืน 399 โบราณวัตถุเชียงใหม่ จิ๊กซอว์สะท้อนความรุ่งเรืองการค้าล้านนา

สถานกงสุลใหญ่สหรัฐอเมริกา เชียงใหม่ ส่งมอบโบราณวัตถุที่ค้นพบในพื้นที่สถานกงสุลแห่งเดิม ใกล้เจดีย์ขาว ให้แก่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงใหม่ รวม 171 รายการ 399 ชิ้น นักวิชาการชี้เป็นหลักฐานสำคัญยืนยันบทบาทเชียงใหม่ในเครือข่ายการค้าระหว่างภูมิภาค ก่อนยุครถไฟ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า สถานกงสุลใหญ่สหรัฐอเมริกา เชียงใหม่ จัดพิธีส่งมอบโบราณวัตถุที่ค้นพบภายในพื้นที่สถานกงสุลแห่งเดิม ใกล้เจดีย์ขาว ให้แก่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงใหม่ อย่างเป็นทางการ โดยโบราณวัตถุทั้งหมดได้รับการขึ้นทะเบียนแล้วจำนวน 171 รายการ รวม 399 ชิ้น นับเป็นหลักฐานทางโบราณคดีที่ช่วยเติมเต็มภาพประวัติศาสตร์ของเชียงใหม่ โดยเฉพาะบทบาทของพื้นที่ริมแม่น้ำปิงในฐานะศูนย์กลางการค้าในอดีต

นางคีเลีย คัมมินส์ (Kelia Cummins) กงสุลใหญ่สหรัฐอเมริกา ประจำจังหวัดเชียงใหม่ เปิดเผยว่า โบราณวัตถุชุดนี้ถูกค้นพบตั้งแต่ปี 2545 ระหว่างที่ฝ่ายอาคารสถานที่ของสถานกงสุลใหญ่ดำเนินการขุดดินเพื่อวางระบบท่อน้ำภายในพื้นที่สถานกงสุลแห่งเดิม หลังพบเศษวัสดุโบราณจำนวนหนึ่ง จึงมีการประสานผู้เชี่ยวชาญเข้าตรวจสอบ ต่อมา ผู้เชี่ยวชาญจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงใหม่ สำนักศิลปากรที่ 7 เชียงใหม่ และคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้เข้าดำเนินการตรวจสอบ คัดแยก และจัดทำทะเบียนอย่างเป็นระบบ

ทั้งนี้ โบราณวัตถุส่วนใหญ่เป็นเศษเครื่องปั้นดินเผา เซรามิก โลหะ และกระดูกสัตว์ ซึ่งมีอายุย้อนไปถึงราวพุทธศตวรรษที่ 20–22 การส่งมอบโบราณวัตถุครั้งนี้สะท้อนถึงความเคารพต่อมรดกทางวัฒนธรรมของไทย และความมุ่งมั่นของสหรัฐอเมริกาในการดำเนินงานอย่างโปร่งใสและรับผิดชอบต่อชุมชนท้องถิ่น ขณะเดียวกัน การดำเนินการดังกล่าวยังสะท้อนถึงความร่วมมือที่ยาวนานระหว่างไทยและสหรัฐ ในด้านวัฒนธรรมและการอนุรักษ์มรดกทางประวัติศาสตร์

นางสาวฉัตรลดา สินธุสอน ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงใหม่ เปิดเผย “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า การส่งมอบโบราณวัตถุที่ค้นพบในพื้นที่สถานกงสุลใกล้เจดีย์ขาว ริมแม่น้ำปิง สู่การดูแลของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงใหม่ ไม่เพียงเป็นขั้นตอนทางกฎหมายและการอนุรักษ์ หากยังเปิดเผยข้อมูลสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่ช่วยเติมเต็มภาพความเคลื่อนไหวทางเศรษฐกิจของเชียงใหม่ในอดีต เป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญสะท้อนความรุ่งเรืองทางการค้าล้านนา และเป็นการยืนยันบทบาทเชียงใหม่ในเครือข่ายการค้าระหว่างภูมิภาค

โดยจากการตรวจสอบเบื้องต้น เครื่องถ้วยและเซรามิกโบราณจำนวนมาก มีที่มาหลากหลายช่วงเวลาและแหล่งผลิต สะท้อนความเชื่อมโยงทางการค้าของล้านนาในระดับภูมิภาค หลักฐานที่พบสามารถจำแนกตามช่วงเวลาได้คือ พุทธศตวรรษที่ 20 : เครื่องถ้วยล้านนาตอนปลาย ก่อนยุคพม่าเข้าปกครอง พุทธศตวรรษที่ 20–22 : เครื่องถ้วยจากจีนสมัยราชวงศ์หมิง และพุทธศตวรรษที่ 24 : ชิ้นส่วนเครื่องถ้วยจากจีนสมัยราชวงศ์ชิง

การพบหลักฐานจากแหล่งผลิตภายนอก โดยเฉพาะจากจีน แสดงให้เห็นว่าล้านนาไม่ได้เป็นเพียงเมืองการค้าภายในภูมิภาค หากแต่มีความเชื่อมโยงกับเครือข่ายการค้าระหว่างประเทศในช่วงเวลานั้น นอกจากนี้ยังพบผลิตภัณฑ์จากแหล่งเตาท้องถิ่น เช่น เวียงกาหลง พาน สันกำแพง รวมถึงพื้นที่ในพะเยา วังเหนือ ลำปาง และเชียงราย สะท้อนศักยภาพการผลิตและเทคโนโลยีเครื่องปั้นดินเผาของภูมิภาคล้านนาอย่างชัดเจน

นางสาวฉัตรลดา กล่าวต่อว่า พื้นที่ริมแม่น้ำปิงเคยเป็นศูนย์กลางการค้าสำคัญของเชียงใหม่ ก่อนการมาถึงของระบบรถไฟ การคมนาคมในอดีตอาศัยเส้นทางน้ำเป็นหลัก ส่งผลให้เกิดชุมชนและย่านการค้ากระจายตัวตามแนวแม่น้ำ เครื่องถ้วยที่พบจำนวนมากครั้งนี้ โดยเฉพาะสินค้านำเข้าซึ่งในอดีตมีมูลค่าสูง บ่งชี้ถึงฐานะและศักยภาพทางเศรษฐกิจของล้านนาในช่วงเวลานั้น

กล่าวได้ว่า การค้นพบครั้งนี้จึงมีนัยสำคัญในฐานะหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ช่วยยืนยันบทบาทของเชียงใหม่ในฐานะเมืองการค้าสำคัญของภูมิภาค ก่อนยุคโครงสร้างพื้นฐานสมัยใหม่ ขณะเดียวกัน การค้นพบครั้งนี้ช่วยยืนยันว่า พื้นที่ใกล้เจดีย์ขาวเคยเป็นชุมชนและย่านการค้าสำคัญของเมืองเชียงใหม่ และทำหน้าที่เสมือน “จิ๊กซอว์” ที่ช่วยเชื่อมต่อช่วงเวลาซึ่งขาดหายไปในบันทึกทางประวัติศาสตร์

ปัจจุบันวัตถุโบราณทั้งหมดได้รับการตรวจสอบและขึ้นทะเบียนเป็นโบราณวัตถุในความดูแลของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงใหม่เรียบร้อยแล้ว และจะมีการพิจารณาเผยแพร่หรือจัดแสดงต่อสาธารณะในโอกาสต่อไป