พ.ร.บ.กากอุตฯ-PRTR ‘แท้ง’ หางเลขยุบสภา-นับหนึ่งใหม่

นางเพ็ญโฉม แซ่ตั้ง ผู้อำนวยการมูลนิธิบูรณะนิเวศ เปิดเผย “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า ร่าง พ.ร.บ.พระราชบัญญัติการรายงานและเปิดเผยข้อมูลการปล่อยและเคลื่อนย้ายสารมลพิษ พ.ศ. …. (ร่างกฎหมาย PRTR) กำลังจะเข้าสภาผู้แทนราษฎรถกรายมาตรา วาระ 2 (พิจารณารายมาตราที่มีการแก้ไข) และวาระ 3 (โหวตรับร่าง) ในวันที่ 24 ธันวาคม 2568 นี้ ก็ต้องมาสะดุดลงเพราะการยุบสภาก่อนกำหนดของรัฐบาลชุดปัจจุบัน

ซึ่งกฎหมายตัวนี้สำคัญที่บังคับให้โรงงานอุตสาหกรรมและแหล่งกำเนิดมลพิษต้องเปิดเผยข้อมูลชนิดและปริมาณสารมลพิษที่ปล่อยสู่สิ่งแวดล้อม ทำให้รัฐวางแผนจัดการมลพิษ และส่งเสริมให้อุตสาหกรรมปรับปรุงกระบวนการผลิตให้ยั่งยืน โดยมูลนิธิบูรณะนิเวศและตัวแทนภาคประชาชนผู้ได้รับผลกระทบจากมลพิษอุตสาหกรรม ได้ใช้เวลาผลักดันกฎหมายฉบับนี้มากว่า 20 ปี ก็เป็นอันต้องตกไปด้วย แม้ว่าก่อนหน้านี้ร่างดังกล่าว จะผ่านการโหวตรับหลักการจากสภาผู้แทนราษฎรในวาระหนึ่ง และผ่านขั้นตอนพิจารณาของคณะกรรมาธิการเสร็จเรียบร้อยแล้ว

เช่นเดียวกับ พ.ร.บ.จัดการกากอุตสาหกรรม ซึ่งแยกออกมาจาก พ.ร.บ.โรงงาน ขณะนี้อยู่ในระหว่างการผลักดันโดยกระทรวงอุตสาหกรรม เพื่อแก้ปัญหาการจัดการขยะพิษที่สะสมมานาน โดยจะเน้นการกำกับดูแลโรงงานรีไซเคิลและกำจัดที่เข้มงวดขึ้น ห้ามนำเข้าขยะอุตสาหกรรมยกเว้นเป็นวัตถุดิบ การตั้งกองทุนอุตสาหกรรมยั่งยืนเพื่อเยียวยาผู้เดือดร้อนที่กระทรวงการคลังกำลังพิจารณา รวมทั้งยังมีการเพิ่มบทลงโทษรุนแรง และให้มีการบริหารจัดการกากได้ครอบคลุมถึงปลายทาง ร่างดังกล่าวอยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็นและปรับปรุง ที่กระทรวงอุตสาหกรรมเตรียมเสนอเข้า ครม. เพื่อพิจารณาและส่งเข้าสู่สภาผู้แทนราษฎร

อย่างไรก็ตาม ร่างกฎหมายต่าง ๆ ที่อยู่ระหว่างการพิจารณาของรัฐสภา ร่างใดที่ผ่านการพิจารณาจากสภาผู้แทนราษฎร วาระ 1 (รับหลักการ) แล้วจะยังไม่ตกไปเสียทีเดียว เนื่องจากรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 147 วรรคสองได้เปิดช่องให้ ครม.ชุดใหม่ สามารถร้องขอต่อรัฐสภาให้พิจารณาร่าง พ.ร.บ.ที่ตกไปได้ บรรจุเป็นวาระการประชุมเรื่องด่วน ภายใน 60 วัน แต่หาก ครม.ใหม่ไม่ทำหรือทำไม่ทันเวลา ร่างกฎหมายทั้งหลายก็จะตกไป ต้องเริ่มกันใหม่ และเนื่องจาก PRTR เป็นร่างกฎหมายที่นำเสนอโดยภาคประชาชนเข้าชื่อกัน

ซึ่งตาม พ.ร.บ.การเข้าชื่อเสนอกฎหมาย 2564 มาตรา 14 วางหลักไว้ในกรณีการยุบสภาว่า ร่าง พ.ร.บ.ที่ต้องตกไปเพราะเหตุของการยุบสภาผู้แทนราษฎร และ ครม. ที่ตั้งขึ้นใหม่ไม่ได้ร้องขอให้มีการพิจารณาร่าง พ.ร.บ.นั้นต่อไปภายใน 60 วัน นับแต่วันเรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรกหลังการเลือกตั้งทั่วไป ผู้แทนประชาชนที่เข้าชื่อเสนอกฎหมายสามารถทำหนังสือยืนยันต่อประธานสภาผู้แทนราษฎรให้พิจารณาร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าวต่อไปได้ โดยจะถือว่าเป็นการเข้าชื่อเสนอกฎหมายใหม่ และการยืนยันต้องทำภายใน 120 วันนับแต่วันที่เรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรกภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป

ดังนั้น ในฐานะผู้แทนประชาชนที่เข้าชื่อเสนอร่างกฎหมาย PRTR รวมถึง พ.ร.บ.กากอุตสาหกรรม ที่ทางมูลนิธิบูรณะนิเวศเป็นต้นทางในการผลักดันเรื่องดังกล่าว หวังให้ ครม.ใหม่เห็นความสำคัญ