น้ำท่วมซ้ำเติมพืชเศรษฐกิจ ‘ข้าว-มัน-ยาง’ ราคาดีแต่ผลผลิตน้อย

สถานการณ์นํ้าท่วมที่ขยายตัวในหลายพื้นที่เริ่มสร้างแรงกดดันต่อภาคเกษตร โดยเฉพาะข้าว มันสำปะหลัง และยางพารา แม้ความเสียหายรวมยังไม่สามารถประเมินเป็นจำนวนไร่ หรือจำนวนครัวเรือนได้ชัดเจน เนื่องจากหลายพื้นที่เพิ่งเริ่มเจอนํ้าแต่ตัวแทนเกษตรกรสะท้อนตรงกันว่า ปัญหาครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางต้นทุนการผลิตที่ยังสูง โรคพืช และข้อจำกัดด้านตลาด โดยข้าวภาคกลางบางพื้นที่กำลังเผชิญนํ้าหลาก ขณะที่มันสำปะหลังมีปัญหาโรคใบด่างและขาดแคลนท่อนพันธุ์อยู่ก่อนแล้ว ส่วนยางพาราแม้ราคายังอยู่ในระดับดี แต่ฝนและนํ้าท่วมทำให้เกษตรกรไม่สามารถกรียางและนำผลผลิตออกสู่ตลาดได้เต็มที่

ชาวนาขอไร่ละ 2,000 บาท

นายปราโมทย์ เจริญศิลป์ นายกสมาคมชาวนาและเกษตรกรไทย เปิดเผยกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า สถานการณ์น้ำท่วมเริ่มเกิดขึ้นในหลายพื้นที่ แต่ขณะนี้ยังไม่สามารถประเมินความเสียหายทั้งหมดได้ เนื่องจากเหตุการณ์เพิ่งเริ่มขึ้นประมาณ 5-6 วัน สำหรับพื้นที่นาข้าว หลายพื้นที่เก็บเกี่ยวผลผลิตไปแล้ว แต่บางพื้นที่ที่เพิ่งเริ่มทำนารอบใหม่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม ขณะที่ภาคกลาง โดยเฉพาะพื้นที่อยุธยาซึ่งเป็นพื้นที่รับน้ำ มีน้ำเข้าท่วมหลายตำบลแล้ว นอกจากนี้ได้รับรายงานจากหลายจังหวัด ทั้งกำแพงเพชร ชัยนาท และพื้นที่ภาคกลาง แต่ยังไม่ทราบจำนวนพื้นที่เสียหายและจำนวนครัวเรือนที่ได้รับผลกระทบอย่างชัดเจน โดยให้สมาชิกถ่ายภาพและเก็บข้อมูลพื้นที่ไว้ก่อน เพื่อรอประเมินหลังน้ำลด ในส่วนของข้อเสนอช่วยเหลือเกษตรกร สมาคมยังคงผลักดันมาตรการช่วยเหลือเยียวยาไร่ละ 2,000 บาท ไม่เกิน 20 ไร่ รวมถึงมาตรการลดต้นทุนการผลิต เนื่องจากปัจจุบันราคาปุ๋ย ยา และน้ำมันยังอยู่ในระดับสูง

สำหรับพื้นที่ที่ได้รับการประกาศเป็นเขตภัยพิบัติ มีมาตรการช่วยเหลือนาข้าวอยู่ที่ประมาณไร่ละ 2,240 บาท แต่พื้นที่ภาคกลางบางแห่ง เช่น อยุธยายังต้องรอการประเมินและประกาศอย่างเป็นทางการก่อนจึงจะเข้าสู่กระบวนการช่วยเหลือได้ ขณะที่ปัญหาสำคัญของชาวนายังอยู่ที่ต้นทุนการผลิตสูง ขณะที่ราคาผลผลิตอยู่ในระดับต่ำ ทำให้ต้องเร่งผลักดันมาตรการช่วยเหลือเพื่อพยุงรายได้เกษตรกร โดยเฉพาะในช่วงที่ต้องเผชิญความเสียหายจากน้ำท่วมเพิ่มเติม

“มัน” เจอใบด่างซ้ำน้ำท่วม

นายรังษี ไผ่สอาด นายกสมาคมชาวไร่มันสำปะหลังแห่งประเทศไทย กล่าวว่า พื้นที่ปลูกมันสำปะหลังหลายจังหวัดเริ่มได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม เช่น กำแพงเพชร ปราจีนบุรี และพื้นที่อื่น ๆแต่ยังไม่สามารถรวบรวมจำนวนพื้นที่เสียหายทั้งหมดได้ สถานการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงที่อุตสาหกรรมมันสำปะหลังมีปัญหาเดิมสะสมอยู่แล้ว โดยเฉพาะโรคใบด่าง ซึ่งมีพื้นที่ได้รับผลกระทบประมาณ 2 ล้านไร่ ขณะที่แหล่งผลิตท่อนพันธุ์ยังมีจำกัด ทำให้ไม่เพียงพอต่อความต้องการของเกษตรกรทั่วประเทศ อีกทั้งสมาคมอยู่ระหว่างกระจายท่อนพันธุ์ให้เกษตรกร โดยได้รับงบประมาณจากกองทุนช่วยเหลือเกษตรกรประมาณ 25 ล้านบาท และดำเนินการแจกจ่ายมาตั้งแต่เดือนมกราคม แต่ปริมาณยังไม่เพียงพอเมื่อเทียบกับความต้องการ

ต้นทุนสูงกดส่งออกมันไทย

อีกประเด็นที่น่ากังวลคือการส่งออก แม้ราคาหัวมันสดในประเทศอยู่ในระดับสูงจากภาวะผลผลิตไม่เพียงพอต่อความต้องการของโรงงาน แต่ต้นทุนวัตถุดิบที่สูงทำให้ผลิตภัณฑ์แป้งมันของไทยมีราคาแพง และแข่งขันในตลาดต่างประเทศได้ยากขึ้น ขณะเดียวกันจีนหันไปซื้อมันเส้นจากกัมพูชาและ สปป.ลาวมากขึ้น เนื่องจากราคาต่ำกว่าไทย ส่งผลให้การส่งออกมันเส้นของไทยลดลงอย่างมาก

นายรังษีระบุว่า จากเดิมที่ไทยเคยส่งออกประมาณ 3 ล้านตัน ปัจจุบันลดลงเหลือไม่ถึง 1 ล้านตัน หรือประมาณหนึ่งในสามของระดับเดิมในด้านวัตถุดิบ โรงงานแป้งมันกำลังเผชิญภาวะหัวมันสดขาดแคลน จากผลผลิตที่ลดลงและปัญหาโรคใบด่าง ทำให้บางช่วงต้องซื้อวัตถุดิบในราคาสูงเพื่อรักษาคำสั่งซื้อ แต่ในปีถัดไปมีความเสี่ยงที่โรงงานจะกดราคารับซื้อเพื่อชดเชยผลขาดทุน อย่างไรก็ดีสถานการณ์ปีหน้ายังน่าเป็นห่วง หากปัญหาโรคใบด่างขยายตัวและไม่มีท่อนพันธุ์เพียงพอ โดยระบุว่าพื้นที่ปลูกมันสำปะหลังจากเดิม 8 ล้านไร่ ลดลงมาอยู่ประมาณ 7 ล้านไร่ และพื้นที่ส่วนหนึ่งได้รับผลกระทบจากโรคแล้ว ดังนั้นหากปีหน้ายังไม่มีพันธุ์และโรคใบด่างหนักขึ้น อุตสาหกรรมจะลำบากทั้งชาวไร่และโรงแป้ง เพราะไม่มีหัวมันเข้าโรงงาน

ยางราคาดีแต่ผลผลิตน้อย

ด้าน ดร.อุทัย สอนหลักทรัพย์ นายกสมาคมสหพันธ์ชาวสวนยางแห่งประเทศไทย กล่าวว่า น้ำท่วมส่งผลกระทบต่อสวนยางอย่างแน่นอน โดยหากต้นยางถูกน้ำท่วมขังเป็นเวลานาน ความเสียหายจะเพิ่มขึ้น ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างรวบรวมข้อมูลจากแต่ละจังหวัด พื้นที่ที่ได้รับผลกระทบมีทั้งภาคใต้และภาคเหนือ โดยหากน้ำท่วมเพียง 1-2 วันอาจยังไม่สร้างความเสียหายรุนแรง แต่หากท่วมต่อเนื่องประมาณ 8-9 วัน ความเสียหายจะเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน สำหรับสถานการณ์ราคายาง ขณะนี้ราคาปัจจุบันอยู่ในระดับดี โดยยางถ้วยอยู่ประมาณ 47 บาท และยางแผ่นดิบชั้น 3 อยู่มากกว่า 80 บาท แต่ปัญหาคือปริมาณยางออกสู่ตลาดมีน้อย แม้ราคาอยู่ในขั้นดี แต่ปัญหาคือไม่มีผลผลิต ยางกรีดได้แต่มีน้อย และฝนตกก็ทำให้กรีดไม่ได้ ฝนที่ตกต่อเนื่องทำให้เปลือกต้นยางเปียก เกษตรกรไม่สามารถกรีดได้ ขณะที่การแช่น้ำนานยังเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเปลือกเน่า ต้นยางโค่นล้ม และปัญหาโรคใบร่วง ซึ่งล้วนกระทบต่อปริมาณผลผลิต

รอสรุปความเสียหายหลังน้ำลด

ดร.อุทัยกล่าวว่า ขณะนี้ต้องรอการรวบรวมตัวเลขความเสียหายจากแต่ละจังหวัด เพื่อประเมินแนวทางช่วยเหลือเกษตรกรต่อไป โดยในส่วนของชาวสวนยางมีกลไกเงินช่วยเหลือตามกฎหมายการยางอยู่แล้ว ซึ่งสามารถนำมาใช้บริหารจัดการได้ อย่างไรก็ตามโจทย์สำคัญในระยะถัดไป ไม่ใช่เพียงผลกระทบจากน้ำท่วม แต่ยังรวมถึงระยะเวลาที่ฝนตกต่อเนื่อง เพราะต่อให้ราคายางอยู่ในระดับดี หากเกษตรกรไม่สามารถกรีดและนำผลผลิตออกขายได้ ก็จะไม่ได้รับประโยชน์จากราคาที่สูงขึ้นอย่างเต็มที่

ภาพรวมของ 3 พืชเศรษฐกิจจึงสะท้อนปัญหาที่แตกต่างกัน ข้าวยังต้องรอประเมินพื้นที่เสียหายและมาตรการเยียวยา มันสำปะหลังเผชิญทั้งน้ำท่วม โรคใบด่าง ท่อนพันธุ์ขาดแคลน และการแข่งขันด้านส่งออก ส่วนยางพาราแม้ราคายังดี แต่ข้อจำกัดจากฝนและน้ำท่วมกำลังฉุดปริมาณผลผลิต ซึ่งจะเป็นปัจจัยที่ต้องจับตาต่อเนื่องหลังระดับน้ำลด และเริ่มเห็นตัวเลขความเสียหายที่ชัดเจนขึ้น