ทีมวิจัยคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ บูรณาการความร่วมมือองค์กรปกครองท้องถิ่น ค้นคว้าพัฒนาชุดเครื่องมือฮับส่งโฮงยา-โทรเวชกรรม พร้อมเป็นต้นแบบบริการสาธารณสุขระดับปฐมภูมิเท่าเทียม
ดร.กิตติ สัจจาวัฒนา ผู้อำนวยการหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) กล่าวในพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือทางวิชาการและบริหารสุขภาพข้ามองค์กรว่า โครงการวิจัยของคณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งมี รศ.ดร.อรัญญา ศิริผล เป็นหัวหน้าโครงการ ได้มาเติมเต็มให้การพัฒนาขีดความสามารถการให้บริการสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยและผู้มีภาวะพึ่งพิงขององค์กรปกครองท้องถิ่นระดับตำบลในอำเภอเมือง จังหวัดลำพูน โดยมีเทศบาลตำบลเวียงยองเป็นพื้นที่นำร่อง และต่อยอดขยายผลไปใช้ในเทศบาลตำบลเหมืองจี้ เทศบาลตำบลบ้านแป้น และเทศบาลตำบลหนองหนาม
“โครงการฮับส่งโฮงยาเริ่มจากระบบบริการใหม่ เพื่อเพิ่มช่องทางในการขอรับบริการรับส่งผู้ป่วยจากที่พักไปโรงพยาบาลตามที่แพทย์นัดหมาย โดยมีระบบการจองเวลาและการยืนยันผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ที่จัดเตรียมรถและบุคลากรเฉพาะที่ได้รับใบอนุญาต ในการช่วยเหลือและยกระดับการเข้ารับบริการสุขภาพของคนในท้องถิ่นได้อย่างมาก”
รวมไปถึงการขยายผลสู่ “ยืม-คืนกายอุปกรณ์การแพทย์” ช่วยให้ครัวเรือนกลุ่มเปราะบางเข้าถึงการรักษาพยาบาลได้ทั่วถึงและต่อเนื่อง และช่วยลดรายจ่ายครัวเรือนได้เป็นอย่างมาก พื้นที่นำร่องเทศบาลตำบลเวียงยอง ให้บริการประชาชนไปแล้ว 275 ราย ลดรายจ่ายครัวเรือนได้มากกว่า 5 แสนบาทต่อปี
รศ.ดร.อรัญญา ศิริผล อาจารย์ประจำคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เผยว่า โครงการถูกจุดประกายจากการจัดเวทีประชาคมร่วมกับชมรมผู้สูงอายุในพื้นที่เขตเทศบาลตำบลเวียงยอง และค้นพบว่าชาวบ้านที่เจ็บป่วยมีปัญหาอุปสรรคในการเดินทางไปรับบริการด้านสาธารณสุขในสถานพยาบาล อีกทั้งมีข้อจำกัดด้านรายได้ในการจัดหากายอุปกรณ์ทางการแพทย์มาใช้งาน
จึงนำไปสู่การพัฒนาแอปพลิเคชั่น “ฮับส่งโฮงยา” (Med Car Hub) สำหรับบริหารจัดการคิวให้บริการก่อน-หลังในการบริการรถรับส่งผู้ป่วย และยืม-คืนกายอุปกรณ์การแพทย์ (Medical Prosthesis Borrow-Return) สำหรับอำนวยความสะดวกในการช่วยบริหารจัดการยืม-คืนกายอุปกรณ์การแพทย์อย่างเป็นระบบ นอกจากจะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตและลดภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพแก่ชาวบ้านแล้ว ยังสามารถสร้างนวัตกรชุมชนด้านสุขภาพในพื้นที่ได้ถึง 10 คน
สิริมาพร รัตนภูมิสิริ นายกเทศมนตรีเทศบาลตำบลเวียงยอง กล่าวว่า โครงการวิจัยดังกล่าวถือเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการอำนวยความสะดวกแก่ชาวบ้านในการเข้าถึงบริการสุขภาพ และประหยัดค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปได้ปีละประมาณ 5 แสนบาท โดยเทศบาลเข้าไปมีบทบาทหน้าที่เป็นศูนย์ประสานการให้บริการแก่ชาวบ้าน มีส่วนร่วมส่งเสริมสนับสนุนทั้งด้านการจัดสรรงบประมาณจัดซื้อรถสำหรับบริการรับส่งชาวบ้านไปรับบริการสุขภาพ และบุคลากร ซึ่งเป็นที่พึงพอใจแก่ชาวบ้านอย่างยิ่ง ทำให้ชาวบ้านมีคุณภาพชีวิต มีสุขภาพพลานามัยที่ดี
นพ.ปรีดา แต้อารักษ์ ที่ปรึกษาสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) หัวหน้าโครงการพัฒนาระบบโทรเวชกรรมและระบบสุขภาพปฐมภูมิในประเทศไทย จังหวัดลำปาง กล่าวว่า โครงการนี้มีเป้าหมายต้องการยกระดับคุณภาพการให้บริการสาธารณสุขขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยเน้นการลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเป็นธรรมทางสังคมผ่านการพัฒนาเมืองที่ยั่งยืนใน 5 มิติ ได้แก่ การพัฒนาคน สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ ความสงบสุข และความเป็นหุ้นส่วนการพัฒนา
การดำเนินกระบวนการวิจัยจะคัดเลือกพื้นที่นำร่องโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 7-10 แห่ง จากจำนวนทั้งหมด 67 แห่ง ที่ถ่ายโอนสู่ อบจ.ลำปาง โดยเน้นพื้นที่ที่มีจำนวนประชากรกลุ่มเปราะบาง ยากจนกระจุกตัวหนาแน่น หรือที่อยู่ที่กันดารห่างไกล แล้วนำระบบโทรเวชกรรม (Telemedicine) เข้าไปสนับสนุน เพื่อช่วยเพิ่มความสะดวก รวดเร็ว และปลอดภัย
ปัจจุบันระบบโทรเวชกรรมสามารถขยายขอบเขตพื้นที่บริการจาก 10 แห่ง เป็น 20 แห่ง อีกทั้งยังได้รับการยกระดับขึ้นเป็นระบบบริการสุขภาพทางไกลแบบบูรณาการ (Telehealth) ครอบคลุมหลายมิติ คือการพยาบาล (Telenursing), การให้คำปรึกษาด้านยา (Telepharmacy), การฟื้นฟูสมรรถภาพ (Telerehabilitation), การดูแลด้านจิตเวช (Telementalhealth), การส่งเสริมความรู้ด้านสุขภาพ (Health Literacy) และศูนย์นวัตกรรมการจัดการระบบสุขภาพปฐมภูมิต้นแบบที่ถูกขยายผลจากลำปาง ไปยังลำพูน และกระบี่
โดยยึดเอาลำปางโมเดลเป็นต้นแบบ การลงนามบันทึกความร่วมมือ (MOU) นี้ จึงถือเป็นหมุดหมายสำคัญในการสนับสนุนทางวิชาการและการศึกษาวิจัย เพื่อพัฒนาศักยภาพและกลไกใหม่ของ อปท. ในการดูแลประชาชนอย่างต่อเนื่อง
