ครั้งแรกในไทยและเอเชีย-แปซิฟิก “James Nachtwey : Memoria” นิทรรศการภาพถ่ายสงครามและภัยพิบัติของ “เจมส์ นาคท์เวย์” ช่างภาพสงครามระดับโลก สัมผัสเรื่องราวความขัดเเย้ง การสูญเสีย และความเมตตาของมนุษย์ที่ซ่อนอยู่ในผลงานกว่า 126 ภาพ ที่หอศิลปกรุงเทพฯ ถึงวันที่ 26 พฤศจิกายนนี้
วันที่ 9 กันยายน 2566 สมาคมถ่ายภาพแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ผนึกกำลัง มูลนิธิส่งเสริมการถ่ายภาพ และหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร พร้อมด้วยการสนับสนุนจากสถานเอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจำประเทศไทย
จัดแสดง “James Nachtwey : Memoria” นิทรรศการรวมผลงานภาพถ่ายสงครามและภัยพิบัติตลอดชีวิตการทำงานเป็นช่างภาพข่าวของ “เจมส์ นาคท์เวย์” (James Nachtwey) ในสงครามกว่า 42 ปี เปิดให้ชมฟรีที่ ชั้น 7 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร ตั้งแต่วันนี้ ถึง 26 พฤศจิกายน 2566 เวลา 10.00-20.00 น. (ยกเว้นวันจันทร์)
นิทรรศการครั้งนี้ ได้รวบรวมผลงานภาพถ่ายที่มีชื่อเสียงระดับโลก ซึ่งเปรียบเสมือนโลโก้ประจำตัวของ เจมส์ นาคท์เวย์ จำนวน 126 ภาพ ที่ถ่ายในสงครามและภัยพิบัติต่าง ๆ ทุกภูมิภาคทั่วโลก
ตั้งแต่เวสต์แบงก์, ยูกันดา, เอลซัลวาดอร์, เฮติ, เลบานอน, นิการากัว, เชชเนีย, โคโซโว, บอสเนีย-เฮอร์เซโกวีนา, อัลบาเนีย, ซูดาน, โซมาเลีย, รวันดา, ชายแดนรวันดา-แทนซาเนีย, ซาอีร์, อัฟกานิสถาน, สหรัฐอเมริกา, กรีซ, โครเอเชีย, เนปาล, อิรัก, ปากีสถาน, โรมาเนีย, อินโดนีเซีย, กัมพูชา, แซมเบีย, ซิมบับเว, เวียดนาม, แอฟริกาใต้ และโปแลนด์
โดยผลงานต่าง ๆ ล้วนเคยถูกนำไปจัดแสดงในเมืองใหญ่มาแล้วทั่วโลก ได้แก่ มิลาน ประเทศอิตาลี, ปารีส ประเทศฝรั่งเศส, สตอกโฮล์ม ประเทศสวีเดน, นิวยอร์ก ประเทศสหรัฐอเมริกา
และล่าสุดที่กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย ซึ่งเป็นครั้งแรกของโลกที่จะมีการเปิดเผยภาพถ่ายชุดสงครามยูเครน พร้อมกับฉายวิดีโอสั้นที่กำกับโดย “โทมัส นอร์ดานสตัด” (Thomas Nordanstad)
ว่ากันว่าภาพถ่ายของเจมส์สามารถเปลี่ยนหลายสิ่งหลายอย่างบนโลกใบนี้ได้ รวมทั้งสร้างแรงบันดาลใจแห่งสันติภาพให้มวลมนุษยชาติ โดยแต่ละภาพล้วนบอกเล่าเรื่องราว สื่ออารมณ์ และแสดงภาพสะท้อนชีวิตที่ยังคงได้รับผลกระทบจากร่องรอยของสงครามและภัยพิบัติ
ในการทำงานกว่า 4 ทศวรรษ ในฐานะช่างภาพสงคราม ผู้เสี่ยงชีวิตเพื่อบันทึกภาพความบ้าคลั่งของสงคราม แม้เขาได้รับบาดเจ็บระหว่างปฏิบัติหน้าที่ผู้สังเกตการณ์โลกอยู่หลายครั้ง และเห็นเพื่อนร่วมงานถูกยิงเสียชีวิต แต่เจมส์ยังคงคว้ากล้องออกสู่สนามรบและสถานการณ์ความขัดแย้ง
เขาอุทิศชีวิตเพื่อบอกเล่าเรื่องราวของผู้อื่น เป็นพยานถึงความวิกลจริตของสงคราม การจับภาพความงามและความโหดร้าย ในช่วงเวลาที่มืดมนที่สุดและในสถานที่อันตรายที่สุด
ภาพถ่ายของเขาแสดงให้เห็นช่วงเวลาแห่งความเกลียดชัง การทำลายล้างอย่างไร้เหตุผล ความกล้าหาญและการแสดงความเมตตาระหว่างมนุษย์อย่างเงียบ ๆ
โทมัส นอร์ดานสตัด เคยกล่าวว่า เลนส์ของ เจมส์ นาคท์เวย์ มองทะลุถึงส่วนลึกของมนุษย์ ภาพแต่ละภาพบ่งบอกถึงความน่ากลัว ความเจ็บปวดและความโศกเศร้า แต่ก็แฝงไปด้วยความสมดุลที่แสนเปราะบางของความหวัง การต่อสู้ และการเอาชีวิตรอด การช่วยเหลือซึ่งกันละกันโดยปราศจากความเห็นแก่ตัว และการกระทำที่เต็มไปด้วยความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น
“นายตุลย์ หิรัญญลาวัลย์” นายกสมาคมถ่ายภาพแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ และช่างภาพชื่อดัง เผยว่า การจัดนิทรรศการในครั้งนี้เป็นหนึ่งใน “RPST Master Series” ซึ่งเป็นการนำภาพถ่ายของช่างภาพระดับโลกมาจัดแสดงให้คนไทยและคนในเอเชีย-แปซิฟิกได้ชม
ไม่ว่าจะเป็น “ไมเคิล เคนนา” (Michael Kenna) ปรมาจารย์นักถ่ายภาพแนว Fine Art ร่วมสมัย, “เคนโระ อิสึ” (Kenro Izu) นักถ่ายภาพนิ่งแบบ Still life มือฉมังคนหนึ่งของโลก, “ทอม จาโคบี” (Tom Jacobi) ช่างภาพมือรางวัลระดับโลกจากเยอรมนี, “เซบาสเทียว ซาลกาโด” (Sebastiao Salgado) ช่างภาพสารคดีระดับตำนานของโลก และ “เซบาสเตียน โคปแลนด์””(Sebastian Copeland) ช่างภาพรางวัลผู้เป็นนักสำรวจขั้วโลก
สำหรับจุดเริ่มต้นการจัดนิทรรศการของ เจมส์ นาคท์เวย์ เริ่มต้นขึ้นเมื่อปี 2561 เมื่อเจมส์ เดินทางมาร่วมงาน นิทรรศการ “Sebastiao Salgado : The World Through His Eyes” ที่จัดขึ้นโดยสมาคม ที่ประเทศไทย
จึงเกิดการพูดคุยถึงการจัดแสดงภาพถ่ายของเจมส์ครั้งแรกในเอเชีย-แปซิฟิกขึ้น โดยทางสมาคมใช้เวลาในการจัดเตรียมถึง 5 ปี เพราะอยากให้นิทรรศการ James Nachtwey : Memoria สร้างแรงกระเพื่อมทางสังคมให้ตระหนักถึงความเลวร้ายของสงคราม ความเสียหายของการใช้ความรุนแรง รวมถึงการสร้างแรงบันดาลใจให้แก่ช่างภาพและคนที่รักการถ่ายภาพ
ที่สำคัญคือเพื่อเปิดให้เข้าชมฟรีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ซึ่งโดยปกติแล้วการชมนิทรรศการ James Nachtwey: Memoria ในต่างประเทศจะต้องเสียค่าเข้าชม และต้องเข้าคิวรอนานมากกว่าจะได้เข้าชม
ตุลย์ เล่าถึง เจมส์ นาคท์เวย์ ว่า เขาไม่ได้เป็นแค่ช่างภาพสงคราม แต่ภาพถ่ายของเขาทำให้เห็นถึงคุณค่าและความสำคัญของการมีชีวิตอยู่ ซึ่งเราไม่สามารถบอกได้ว่าใครถูกใครผิด
ความพิเศษของภาพถ่ายที่นอกเหนือจากภาพที่สวยงามและเล่าเรื่องแล้ว ทำให้เกิดคำถามว่า เขาเอาตัวเองไปอยู่ตรงนั้นได้อย่างไร ผมว่าเขาเป็นคนเดียวในโลกที่สามารถเก็บทุกความรู้สึก เก็บทุกบรรยากาศในขณะนั้นออกมาได้
ภาพทุกภาพที่คัดเลือกมาจัดแสดงไม่ได้สะท้อนแค่ความสามารถของช่างภาพ แต่เล่าถึงบริบทของสิ่งที่เขาเห็นอยู่ตรงหน้า ความบ้าคลั่งของสงคราม เหมือนโลกคู่ขนานที่แต่ละคนใช้ชีวิตอยู่เพื่อเอาชีวิตรอดไปวันต่อวัน เราไม่รู้เลยว่าคนที่อยู่ในภาพของเจมส์ปัจจุบันเขายังมีชีวิตอยู่ไหม และสิ่งต่อจากนั้นจะเกิดอะไรขึ้น
สิ่งเหล่านี้ทำให้มนุษย์อย่างเราตระหนักรู้ว่าเราควรรักกัน สงครามไม่ควรเกิดขึ้น และเห็นถึงความพิเศษของการมีชีวิตอยู่
สิ่งที่ดีที่สุดของการได้เห็นภาพขนาดใหญ่ที่ช่างภาพพิถีพิถันทุกกระเบียบนิ้ว คือการเห็นความงามที่เกิดขึ้นบนโลกถ่ายภาพที่ปรากฏอยู่บนกระดาษ ตุลย์ หิรัญญลาวัลย์ กล่าว
“นางสาวอดุลญา ฮุนตระกูล” ผู้อำนวยการหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร กล่าวว่า นิทรรศการครั้งนี้เป็นหนึ่งในงานสำคัญของปี ซึ่ง BACC มีโอกาสร่วมงานกับสมาคมอยู่บ่อยครั้ง
BACC จึงมีความยินดีอย่างยิ่งที่ได้เป็นผู้ร่วมจัดงานและมีโอกาสช่วยนำเสนองานภาพถ่ายของศิลปินสำคัญอย่าง เจมส์ นาคท์เวย์ ซึ่งเป็นที่รู้จักและยอมรับในวงการช่างภาพด้วยความกล้าหาญของเขา ที่มุ่งหาสถานการณ์ที่อันตรายและท้าทาย เพื่อจับภาพอันสำคัญของช่วงเวลานั้น เพื่อนำมาสื่อสารต่อและเล่าเรื่องถึงเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้น
น้อยนักที่จะได้มีโอกาสชมงานภาพถ่ายของเจมส์ในแบบ retrospective งานครั้งนี้จึงถือว่าเป็นโอกาสที่พิเศษมาก อดุลญา ฮุนตระกูล กล่าว
ผู้สนใจสามารถชม James Nachtwey : Memoria นิทรรศการที่รวมผลงานภาพถ่ายสงครามและภัยพิบัติของ เจมส์ นาคท์เวย์ ได้ตั้งแต่วันนี้ ถึง 26 พฤศจิกายน 2566 เวลา 10.00-20.00 น. ณ ชั้น 7 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (ยกเว้นวันจันทร์) เข้าชมฟรีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
