เบื้องหลังการแยก “ซอร์สโค้ดลับ” ของ TikTok เลี่ยงถูกแบนในอเมริกา ?
ย้อนอ่านวิวาทะของ TikTok และสำนักข่าว Reuters เปิดปูมการดอดแยกซอร์สโค้ด-อัลกอริทึมแนะนำเนื้อหาของ TikTok ออกจากบริษัทแม่ในจีน เอื้อการบังคับขาย-โดนแบนในอเมริกา หรือ ปกป้องความลับทางการค้า
เมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา สำนักข่าว Reuters ได้เผยแพร่รายงานเกี่ยวกับแผนการแยกซอร์สโค้ดของอัลกอริทึมของแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียอย่าง TikTok ที่ยังอยู่ท่ามกลางสถานการณ์ไม่สู้ดีเมื่อทางการสหรัฐตั้งข้อหาเป็นภัยต่อความมั่นคงและบังคับให้ขายกิจการภายใน 6 เดือน หรือไม่ก็โดนแบนจากสหรัฐ
และรายงานระบุด้วยว่าการแยก “ซอร์สโค้ดลับ” ที่เป็นสิ่งที่มีค่าที่สุด นอกจากจะทำให้ TikTok สร้างความโปร่งใส และดูเป็นอิสระจากจีน ยังเป็นการเตรียมพร้อมในการขายกิจการอีกด้วย
รายงานของ รอยเตอร์ ทำให้ TikTok ออกมาตอบโต้ กลายเป็นวิวาทะกันบนหน้าสื่อต่างประเทศ
วิวาทะ รอยเตอร์ สร้างความเข้าใจผิด
รอยเตอร์ เน้นย้ำว่าการแยกซอร์สโค้ดนี้เป็นไปเพื่อทำให้ทางการสหรัฐเห็นว่า TikTok ที่ให้บริการในสหรัฐ ไม่เกี่ยวข้องกับ Douyin หรือ TikTok ในจีนภายใต้บริษัทแม่ ByteDance รายงานของสํานักข่าวรอยเตอร์ระบุว่า มีทีมวิศวกรของ TikTok ทํางานอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปีที่แล้ว เพื่อสร้างอัลกอริทึมการแนะนํา (Recommend Engine-Recommendation algorithm) ของ TikTok เวอร์ชั่นที่ทํางานเป็นอิสระจาก ByteDance บริษัทแม่ที่กรุงปักกิ่ง
รายงานระบุว่าผู้บริหาร TikTok ได้พูดคุยเกี่ยวกับโครงการนี้ในการประชุมแบบ all-hands ภายใต้ระบบส่งข้อความภายในของบริษัท Lark
โดย Recommendation algorithm ใช้งานกับใช้ 170 ล้านคนในสหรัฐ ซึ่งอาจมีเวอร์ชั่นที่ทำงานโดยอิสระจากบริษัทแม่ แหล่งข่าวกล่าวกับ รอยเตอร์ ว่าเมื่อโค้ดถูกแยกออกจะสามารถวางรากฐานสำหรับการขายทรัพย์สินในสหรัฐ แม้ว่าตอนนนี้ TikTok จะบอกว่าไม่มีแผนขายก็ตาม
ไม่นานหลังเผยแพร่บทความ TikTok ตอบโต้ด้วยการทวีตข้อความว่า “เรื่องราวที่รอยเตอร์เผยแพร่ทําให้เข้าใจผิดและไม่ถูกต้องตามข้อเท็จจริง”
ต่อมา TikTok ได้ส่งอีเมล์โต้ตอบสื่อหลายสำนัก เช่น The Verge เว็บไซต์ข่าวเทคโนโลยีชื่อดัง ได้ระบุว่า “ไมเคิล ฮิวจส์” โฆษกของ TikTok กล่าวว่า ในขณะนี้ยังคงทํางานโดยสุจริตเพื่อปกป้องความถูกต้องของประสบการณ์การใช้ TikTok ต่อไป แต่การที่ชี้นำว่างานการปรับปรุงอัลกอริทึมของเราจะอํานวยความสะดวกในการขายกิจการก็ดูจะไม่ถูกต้อง”
และเมื่อ The Verge ถามว่าซอร์สโค้ดกําลังถูกแยกออกหรือไม่ โฆษก กล่าวว่า “ไม่ใช่ 100%”
รอยเตอร์ ยืนยันข้อมูลแหล่งข่าว TikTok แยกซอร์สโค้ดลับ สมบัติล้ำค่าจากบริษัทแม่
รายงานของ รอยเตอร์ ระบุว่า ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา วิศวกร ByteDance และ TikTok หลายร้อยคนทั้งในสหรัฐอเมริกาและจีนได้รับคำสั่งให้เริ่มแยกโค้ดหลายล้านบรรทัด โดยกรองผ่านอัลกอริทึมของบริษัทที่จับคู่ผู้ใช้กับวิดีโอตามที่พวกเขาชื่นชอบ หรือ Recommendation algorithm ภารกิจของวิศวกรคือการสร้างฐานโค้ดแยกต่างหากจากบริษัทแม่ ในขณะเดียวกันก็กำจัดข้อมูลใด ๆ ที่เชื่อมโยงกับผู้ใช้ชาวจีน
TikTok เป็นประเด็นทางการเมืองและความมั่นคง ประธานาธิบดีไบเดนของสหรัฐ และผู้สนับสนุนมองว่า TikTok ทำให้รัฐบาลจีนเข้าถึงข้อมูลชาวอเมริกันจำนวนมากเกินไป ข้อมูลที่สามารถใช้เพื่อสอดแนมหรือมีอิทธิพลต่อผู้ใช้ TikTok ในสหรัฐ
ก่อนหน้านี้ Reuters รายงานว่า การบังคับขายแอป TikTok ที่มีอัลกอริทึมนั้นไม่น่าเป็นไปได้อย่างมาก เพราะในปี 2020 รัฐบาลจีนได้ให้เพิ่มอัลกอริทึมการแนะนำเนื้อหา Recommendation algorithm ลงในรายการควบคุมการส่งออก
โดยกำหนดให้การขาย หรือหากต้องขายอัลกอริทึมของ TikTok ต้องผ่านขั้นตอนการออกใบอนุญาตจากรัฐบาล
ซอร์สโค้ด Recommendation algorithm ของ TikTok ได้รับการพัฒนาโดยวิศวกร ByteDance ในประเทศจีน จึงนับเป็นความลับ แม้มีการปรับแต่งสำหรับการดำเนินงานในตลาดต่าง ๆ ทั่วโลก แม้กระทั่งสหรัฐ แต่เบื้องหลังของความนิยมใช้ TikTok เกิดจาก “ซอร์สโค้ดลับ” ของอัลกอริทึมนี้ ที่เพิ่มประสิทธิภาพของเครื่องมือแนะนำ ซึ่งอิงตามฟีดเนื้อหาของผู้ใช้แต่ละรายว่าพวกเขาโต้ตอบกับเนื้อหาที่พวกเขาดูอย่างไร
ในภาพรวมของรายงาน บอกเล่าถึงความยากลำบากในการแยกซอร์สโค้ดหลายล้านบรรทัด และหนักขึ้นเมื่อ TikTok ต้องทำโปรเจ็กต์ Texas เพื่อให้คนอื่น ๆ เข้าไปดูโค้ดได้ เพื่อแสดงความโปร่งใสเอาใจทางการสหรัฐ แต่เป้าหมายในการแยกโค้ด คือการสร้างที่เก็บซอร์สโค้ดใหม่ สำหรับอัลกอริทึม Recommendation ที่ให้บริการเฉพาะ TikTok ในสหรัฐเท่านั้น
เมื่อเสร็จสิ้นแล้ว TikTok U.S. จะดำเนินการและดูแลรักษาอัลกอริทึม Recommendation โดยไม่ขึ้นอยู่กับแอป TikTok ในภูมิภาคอื่น ๆ และ Douyin เวอร์ชั่นภาษาจีน ความเคลื่อนไหวดังกล่าวจะตัดขาดจากอำนาจการพัฒนาด้านวิศวกรรมขนาดใหญ่ของบริษัทแม่ในกรุงปักกิ่ง
หาก TikTok เสร็จสิ้นการทำงานเพื่อแยก Recommendation algorithm ออกจากบริษัทในจีน ฝ่ายบริหารของ TikTok ตระหนักถึงความเสี่ยงที่ TikTok ในสหรัฐ อาจไม่สามารถส่งมอบประสิทธิภาพในระดับเดียวกับ TikTok ที่มีอยู่ได้ เนื่องจากระบบต้องพึ่งพาวิศวกรของ ByteDance ในประเทศจีนเป็นอย่างมาก เพื่ออัพเดตและรักษาฐานโค้ดเพื่อเพิ่มการมีส่วนร่วมของผู้ใช้ให้สูงสุด
หายนะของผู้ซื้อ TikTok หากไม่มี อัลกอริทึมของ ByteDance ?
Recommendation algorithm ถูกเรียกว่าเป็นสมบัติล้ำค่าที่สุดของ TikTok และเป็นความลับทางการค้าที่มีมูลค่า ซึ่งหากมีการขายกิจการ และผู้ซื้อรายใหม่ได้ ซอร์สโค้ด เหล่านี้ไปก็จะติดปีกให้ผู้ซื้อ แต่ Recommendation algorithm เป็นเทคโนโลยีในรายการควบคุมการส่งออกของรัฐบาลจีน จะมีความซับซ้อนในการขายอีกมาก หลายคนจึงมองว่าหากมีการแยก “ซอร์สโค้ดลับ” นี้ออกไป จะเป็นหายนะของผู้ซื้อ
อย่างไรก็ตาม ในอีกมุมหนึ่ง “แคธี่ โนโทโพอูลอส” แห่ง Business Insider เขียนในบทความว่าหนึ่งในทรัพย์สินที่มีค่าที่สุดของ TikTok คือฐานผู้ใช้ และวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ทําให้แอปวิดีโอแบบสั้นอื่น ๆ เช่น Instagram Reels และ YouTube Shorts สร้างใหม่ได้ยาก
ไม่ว่าโค้ดลับนี้จะส่งผลต่อการพิจารณาคดี เป็นภัยต่อความมั่นคงของชาติ หรือเป็นการเตรียมพร้อมเพื่อขายกิจการก็ยังต้องติดตามกันต่อไป แต่เหนือสิ่งอื่นใด ที่หลายฝ่ายจับจ้องอยู่คือการต่อสู้ทางกฎหมายของ ByteDance และ “รัฐบาลกลางสหรัฐ” ที่ยังไม่จบสิ้น
การต่อสู้ของ “รัฐบาลกลางสหรัฐ” ที่ยืนบนหลักการเรื่องความมั่นคงแห่งรัฐในการจะต้องแบน TikTok เสียจากแผ่นดิน
ขณะที่การต่อสู้ของ TikTok อยู่บนหลักการ “เสรีภาพแห่งการพูด” ที่เป็นหลักการที่ให้กำเนิดรัฐธรรมนูญและประเทศสหรัฐอเมริกา
ขึ้นกับว่า “ศาลสูงสุด” ให้ค่าหลักการใดกว่ากัน