จีนประณาม แถลงการณ์ชาติหมู่เกาะแปซิฟิก เหตุหนุนไต้หวัน หุ้นส่วนเพื่อการพัฒนา

ผู้แทนพิเศษของจีนประจำแปซิฟิกประณามภาษาที่ใช้ในแถลงการณ์ร่วมผู้นำ PIF ที่สนับสนุนให้ไต้หวันมีส่วนร่วมในการประชุม ระบุไม่สามารถยอมรับได้ และเรียกร้องให้มีการแก้ไขให้ถูกต้องตามหลักการจีนเดียว

วันที่ 30 สิงหาคม 2024 นิกเคอิ เอเชีย (Nikkei Asia) รายงานว่า เฉียน โป (Qian Bo) ผู้แทนพิเศษของจีนประจำภูมิภาคแปซิฟิก กล่าวประณามแถลงการณ์ร่วมผู้นำกรอบการประชุมหมู่เกาะแปซิฟิก (Pacific Islands Forum-PIF) ที่ยืนยันสนับสนุนให้ไต้หวันมีส่วนร่วม โดยระบุว่าการอ้างถึงไต้หวันเป็นความผิดพลาดที่ควรแก้ไขให้ถูกต้อง ในบริบททางการทูตที่ชาติสมาชิกมีทั้งที่รับรองไต้หวันและรับรองจีน

แถลงการณ์ร่วมระบุว่า “ผู้นำ PIF ยืนยันการตัดสินใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์กับไต้หวัน/สาธารณรัฐจีน” ซึ่งประโยคนี้ที่เป็นประเด็นแสดงว่าไต้หวันกลายเป็นหุ้นส่วนการพัฒนาของกรอบความร่วมมือ PIF ซึ่งสวนทางกับวาระที่จีนกำลังผลักดันปลดไต้หวันออกจากสถานะหุ้นส่วนการพัฒนาดังกล่าว และสกัดไม่ให้ไต้หวันเข้าร่วมประชุมในครั้งต่อไปที่หมู่เกาะโซโลมอนเป็นเจ้าภาพ ทั้งนี้ หมู่เกาะโซโลมอนถูกกล่าวหาว่าเป็นตัวแทนจีน ผลักดันวาระไต้หวันตามความต้องการของจีน 

การประณามจากผู้แทนจีนเกิดขึ้นในวันสุดท้ายของการประชุมที่เมืองนูกูอะโฟลา เมืองหลวงของประเทศตองกา หลังการแถลงข่าวปิดการประชุม ผู้แทนจีนแสดงความไม่พอใจต่อนายวาคาในฐานะเลขาธิการ PIF ทันที ตอกย้ำว่าความตึงเครียดในประเด็นไต้หวันและบทบาทของจีนในภูมิภาคแปซิฟิกที่คุกรุ่นอยู่ใต้ฉากหน้าของการประชุมนี้ และสะท้อนถึงความขัดแย้งในภูมิภาคกรณีไต้หวันที่เพิ่มมากขึ้นด้วย

นิกเคอิรายงานบรรยากาศการประชุมที่คุกรุ่นว่า หลังการแถลงข่าวนิกเคอิ เอเชีย ได้เห็นนายเฉียน ซึ่งโกรธอย่างเห็นได้ชัด เผชิญหน้ากับ วาคา อดีตประธานาธิบดีนาอูรู (Nauru) ซึ่งเป็นเลขาธิการ PIF และกล่าวว่าไม่สามารถยอมรับแถลงการณ์นี้ได้ จากนั้นเฉียนจึงพูดคุยกับปีเตอร์ ชาแนล อโกวากา (Peter Shanel Agovaka) รัฐมนตรีต่างประเทศหมู่เกาะโซโลมอน ต่อมาเฉียนได้พูดคุยกับนักข่าวที่รออยู่ด้านนอกว่า ไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของจีน ไต้หวันไม่ได้เป็นประเทศคู่เจรจาของ PIF ดังนั้น จีนเป็นผู้แทนของจีนทั้งมวลรวมถึงไต้หวันและแผ่นดินใหญ่ที่จะเข้าร่วมการประชุม ซึ่งจะเป็นไปตามหลักการ ‘จีนเดียว’ 

เมื่อถูกถามเกี่ยวกับประโยคในแถลงการณ์ที่เกี่ยวข้องกับไต้หวัน นายเฉียนกล่าวว่าต้องเป็นความผิดพลาด เนื่องจากสมาชิก 15 จาก 18 ประเทศกล่าวรับรองหลักการจีนเดียวอย่างไม่ต้องสงสัย “ไม่ควรเป็นแถลงการณ์การประชุม ต้องมีแก้ไขตัวเท็กซ์ต้นฉบับเดิม ซึ่งจีนได้คุยกับสำนักเลขาธิการ เลขาธิการ PIF และผู้แทนอื่น ๆ ด้วยแล้ว ซึ่งก็ได้แสดงความเข้าใจและสนับสนุนอย่างกว้างขวาง” เฉียน โปกล่าว

ทั้งนี้ จีนยื่นเสนอคำมั่นสัญญาให้ความช่วยเหลือพันธมิตรทางการทูตของไต้หวันในภูมิภาค โดยคิริบาสและหมู่เกาะโซโลมอนรับรองจีนในปี 2019 และนาอูรูเปลี่ยนมารับรองจีนเมื่อต้นปีนี้ ขณะที่สมาชิก PIF 3 ชาติ ได้แก่ ตูวาลู หมู่เกาะมาร์แชลล์ และปาเลา มีความสัมพันธ์ทางการทูตกับไต้หวัน

นายกรัฐมนตรีเฟเลติ เตโอ ผู้นำตูวาลูกล่าวกับนิกเคอิเอเชียระหว่างให้สัมภาษณ์นอกรอบว่า แม้ตนเองจะไม่ทราบถึงการผลักดันเป็นพิเศษในการกีดกันไต้หวันออกจากการประชุม แต่คัดค้านการเคลื่อนไหวดังกล่าวอย่างเด็ดขาด เพราะถือว่าไม่ให้เกียรติสามประเทศที่มีความสัมพันธ์ทางการทูตกับไต้หวัน

“ก่อนอื่น ผมไม่ทราบเรื่องนี้ แต่หากพวกเขาทำ เราจะคัดค้านข้อเสนอดังกล่าวอย่างจริงจัง และยิ่งน่าแปลกใจมากที่หมู่เกาะโซโลมอนช่างคิดออกมาได้เกี่ยวกับการหยิบยกเรื่องนี้ (การสกัดไต้หวัน) ขึ้นมา เพราะจะเป็นการไม่ให้เกียรติสามประเทศที่มีความสัมพันธ์ทางการทูตกับไต้หวันด้วย” เตโอกล่าว

ความไม่พอใจในประเด็นไต้หวันบดบังการประชุมดังกล่าว ซึ่งการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นหัวข้อสำคัญ ในการประชุมระหว่างสมาชิก PIF และประเทศคู่เจรจา 21 ชาติ ขณะที่สหรัฐและจีนแสดงท่าทีร่วมมือกัน โดยผู้ช่วยรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ เคิร์ต แคมป์เบลล์ (Kurt Campbell) เสนอให้มีการร่วมมือกันในการดำเนินการเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในแปซิฟิก เนื่องจากหลายชาติหมู่เกาะแปซิฟิกเผชิญภัยคุกคามจากระดับน้ำทะเลที่ขึ้นสูง ทำให้หลายพื้นที่จมใต้ทะเล และความเสี่ยงต่อพื้นที่อื่น ๆ ในลักษณะเดียวกัน