รำลึกองค์จอมทัพไทย สวนสนามถวายสัตย์ฯ

พิธีสวนสนามและถวายสัตย์ปฏิญาณตนของทหารรักษาพระองค์ เป็นพิธีที่มีความหมายอย่างยิ่งต่อทหารรักษาพระองค์ทุกเหล่าทัพที่จะถวายความจงรักภักดีและพระเกียรติสูงสุดต่อพระมหากษัตริย์ ในฐานะองค์จอมทัพไทย โดยเมื่อวันที่ 3 ธันวาคมที่ผ่านมา นับเป็นวันประวัติศาสตร์ที่มีพิธีสวนสนามและถวายสัตย์ฯ ของทหารรักษาพระองค์ เป็นครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 10 หรือในรอบ 16 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2551

เนื่องในวันคล้ายวันพระบรมราชสมภพพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร 5 ธันวาคม 2567 “ประชาชาติธุรกิจ” น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ ชวนย้อนอ่านเรื่องราวพระราชกรณียกิจด้านการทหารที่สำคัญของพระองค์ ตลอด 70 ปีที่ทรงครองสิริราชสมบัติ

นั่นคือ การเสด็จพระราชดำเนินตรวจพลสวนสนามและรับการถวายสัตย์ปฏิญาณตนของทหารรักษาพระองค์ เพื่อทรงเป็นพระมิ่งขวัญของทหารรักษาพระองค์ทุกหมู่เหล่า

สวนสนามและถวายสัตย์ฯ ครั้งแรกในสมัย ร.9

พิธีสวนสนามถวายสัตย์ปฏิญาณตนเกิดขึ้นครั้งแรกในสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม พ.ศ. 2470 โดยทหารบก ทหารรักษาวัง และทหารเรือที่ประจำการอยู่ในกรุงเทพมหานคร ได้กระทำสัตย์สาบานตนต่อธงชัยเฉลิมพลร่วมกันหน้าพระที่นั่ง ณ พระลานพระราชวังดุสิต ภายหลังจึงได้จัดพิธีสวนสนามถวายสัตย์ปฏิญาณตนเป็นประจำทุกปีในห้วงเดือนตุลาคมจนถึงปี พ.ศ. 2474

สำหรับพิธีสวนสนามและถวายสัตย์ปฏิญาณตนของทหารรักษาพระองค์ ครั้งแรกในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2496

โดยพระองค์เสด็จพระราชดำเนิน พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในการพระราชทานธงชัยเฉลิมพลให้แก่กรมทหารราบที่ ๑ มหาดเล็กรักษาพระองค์ ในโอกาสครบรอบวันคล้ายวันสถาปนาหน่วย ณ พระลานพระราชวังดุสิต

จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น จึงได้กำหนดให้มีพิธีสวนสนามแสดงความจงรักภักดีและน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณในวันดังกล่าว โดยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงตรวจพลสวนสนาม รับการถวายความเคารพจากขบวนทหารจำนวน 4 กองพัน

โดยทรงพระดำเนินในฉลองพระองค์เครื่องแบบเต็มยศของกรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ นับเป็นจุดเริ่มต้นของพิธีสวนสนามและถวายสัตย์ปฏิญาณตนของทหารรักษาพระองค์ ที่จัดขึ้นเป็นประจำทุกปีอย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

ต่อมาในรัฐบาลจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ได้จัดให้มีพิธีถวายสัตย์ปฏิญาณตนและสวนสนามของทหารรักษาพระองค์เนื่องในวโรกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษาเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2501 โดยได้กำหนดให้กองพลที่ 1 รักษาพระองค์จัดพิธีถวายสัตย์ปฏิญาณตนและสวนสนามของทหารรักษาพระองค์ ณ พระลานพระราชวังดุสิต

หลังจากนั้นรัฐบาลได้จัดให้มีพิธีสวนสนามของทหารรักษาพระองค์ในวันที่ 3 ธันวาคมของทุกปี ต่อเนื่องมา จนกระทั่ง พ.ศ. 2523 กองทัพเรือและกองทัพอากาศจึงได้เข้าร่วมพิธีสวนสนามด้วย

ทรงพระประชวร เปลี่ยนเป็นการถวายสัตย์ฯ

พิธีสวนสนามและถวายสัตย์ปฏิญาณตนของทหารรักษาพระองค์เกิดขึ้นครั้งสุดท้ายเมื่อ พ.ศ. 2551 และถูกระงับชั่วคราวใน พ.ศ. 2552 เนื่องจากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระประชวร

หลังจากนั้นกองทัพจึงได้ปรับรูปแบบการสวนสนามให้เป็นการถวายสัตย์ปฏิญาณตนของทหารรักษาพระองค์ เพื่อแสดงความจงรักภักดีและถวายพระเกียรติแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

ภายหลัง พ.ศ. 2552 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผู้บัญชาการทหารสูงสุดนำทหารรักษาพระองค์เข้าเฝ้าฯ ถวายสัตย์ปฏิญาณตน ณ สถานที่ต่าง ๆ ดังนี้

พ.ศ. 2553 จัดพิธี ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ในพระบรมมหาราชวัง, พ.ศ. 2554 จัดพิธี ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง, พ.ศ. 2555 จัดพิธี ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม, พ.ศ. 2556 จัดพิธี ณ ศาลาราชประชาสมาคม พระราชวังไกลกังวล อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

จนกระทั่งตั้งแต่ พ.ศ. 2557 กองทัพไทยจึงได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดพิธีเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวของทหารรักษาพระองค์ เนื่องในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา ณ บริเวณมณฑลพิธีท้องสนามหลวง

มาร์ชราชวัลลภ เพลงพระราชทาน

เมื่อมีพิธีสำคัญทางการทหาร หนึ่งในเพลงที่ทุกคนจะได้ยินและคุ้นเคยกันเป็นอย่างดี คือ “มาร์ชราชวัลลภ” หรือ Royal Guards March ซึ่งเป็นเพลงพระราชนิพนธ์ลำดับที่ 7 ในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ซึ่งทรงพระราชนิพนธ์ขึ้นใน พ.ศ. 2491 ได้มีพระราชประสงค์พระราชทานเพลงประจำหน่วยแก่ทหารราบที่ 1 รักษาพระองค์ สำหรับใช้ในพิธีถวายสัตย์ปฏิญาณตนและสวนสนามของทหารรักษาพระองค์

ต่อมาในไม่นานเพลงนี้ได้กลายมาเป็นเพลงที่สำคัญอย่างยิ่งสำหรับทหารทุกนายในกองทัพ ไม่ใช่เพียงทหารรักษาพระองค์เท่านั้น เพราะเพลงนี้ได้เป็นเพลงที่ถูกใช้ประกอบการสวนสนามในพิธีกระทำสัตย์ปฏิญาณตนต่อธงชัยเฉลิมพลของทหารทุกหมู่เหล่า

ร.10 ทรงนำสวนสนาม-ถวายสัตย์ฯ ต่อ ร.9

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นกษัตริย์นักการทหาร และโปรดในกิจการทหารมาตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ โดยตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ไปทรงเยี่ยมทหารตามถิ่นทุรกันดารต่าง ๆ อยู่เสมอ

เมื่อวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2519 นับเป็นอีกวันประวัติศาสตร์ เมื่อพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะดำรงพระอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินไปทรงกระทำสัตย์ปฏิญาณตนต่อธงชัยเฉลิมพล ณ พระลานพระราชวังดุสิต

เช่นเดียวกับเหล่าทหารทุกนาย นับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของกองทัพไทย ที่สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงร่วมในพิธีกระทำสัตย์ปฏิญาณตนต่อธงชัยเฉลิมพล

ต่อมาใน พ.ศ. 2521 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะดำรงพระอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร พระยศพันตรี ได้ทรงเข้าร่วมพิธีถวายสัตย์ปฏิญาณตนและสวนสนามของทหารรักษาพระองค์ ในตำแหน่งผู้บังคับกองพันสวนสนามที่ 1 นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้ ที่องค์รัชทายาทในขณะนั้นได้ทรงร่วมพิธีอันศักดิ์สิทธิ์เฉกเช่นเดียวกับทหารรักษาพระองค์ทั่วไป

ที่มา : “พิธีสวนสนาม ถวายสัตย์ปฏิญาณตน” กองทัพบก, สารคดีพิเศษ ชุด “ราชวัลลภเทิดไท้จอมราชา 72 พรรษามหามงคล” กองบัญชาการกองทัพไทย