เพราะเจ็บปวดถึงเรียนรู้

คอลัมน์ จัตุรัสนักลงทุน
โดย ภาคย์ภูมิ ศิริหงษ์ทอง

ปี 2018 นับว่าเป็นปีที่เจ็บปวดของนักลงทุน โดยเฉพาะนักลงทุนที่ชอบหุ้นเติบโตแต่ราคาแพง ตั้งแต่ต้นปีถึงแม้ SET index จะลดลงไม่ถึง 10% แต่ราคาหุ้นที่เป็นที่นิยมหลายตัวปรับตัวลงมาเยอะมาก หลายตัวราคาปรับตัวลงมากกว่าครึ่ง บางตัวลดลงถึง 70-80% จากราคาสูงสุดเลยทีเดียว แน่นอนว่าเป็นประสบการณ์ที่หนักหน่วง สำหรับนักลงทุนทั้งมือใหม่และมือเก๋า ผมเองก็รู้สึกถึงความเจ็บปวดตรงนี้เช่นกัน

ผมเชื่อว่าคงไม่มีใครที่อยากจะเจอประสบการณ์แบบนี้ แต่บางครั้งความผิดพลาดที่ขมขื่น อาจจะกลายเป็นครูที่ยิ่งใหญ่ เวลาตลาดหุ้นดี และเรา “เล่นหุ้น” ได้กำไรง่าย ๆ เรามักจะหลงระเริงไปกับความสำเร็จ โดยไม่ย้อนกลับมาวิเคราะห์พิจารณาตัวเองว่ากระบวนการการลงทุนของเราเป็นอย่างไร มีข้อผิดพลาดตรงไหนบ้าง หลายครั้งที่เราอาจจะ “โชคดี” แต่กลับเข้าใจผิดว่าเรามีพรสวรรค์ แต่พอตลาดซบเซาเราก็เห็นจุดอ่อนของเราได้ชัดเจนขึ้น การตัดสินใจที่ผิดพลาดเพียงเล็กน้อยก็อาจจะทำให้เราขาดทุนหนักได้ กลายเป็นประสบการณ์ที่เจ็บปวด แต่ก็เป็นวัตถุดิบชั้นเลิศในการพัฒนาตัวเองในฐานะนักลงทุน

เรย์ ดาลิโอ ผู้ก่อตั้งเฮดจ์ฟันด์ Bridgewater Associates เขียนไว้ในหนังสือ Principles ว่า Pain + Reflection = Progress ความเจ็บปวดที่มาพร้อมกับการเรียนรู้ จะช่วยพัฒนาตัวเราให้ก้าวหน้าได้ เรย์ ดาลิโอ เรียนรู้หลักการนี้จากประสบการณ์ตรงของตัวเอง หลังจากที่เขาตัดสินใจเดิมพันครั้งใหญ่ ว่าจะมีวิกฤตเศรษฐกิจเกิดขึ้นในประเทศเม็กซิโก ในช่วงปลายทศวรรษ 1980 เรย์ออกมาพูดถึงแนวคิดของเขาต่อสาธารณชนอย่างกว้างขวาง แต่แล้วสุดท้ายก็กลายเป็นความผิดพลาดครั้งใหญ่ที่สุดของเขา ทำให้กองทุนขาดทุนมหาศาล และลูกค้าแห่ถอนเงินออกจากกองทุน จนทำให้เรย์ต้องไล่พนักงานทุกคนออก จนเหลือแค่เขาเพียงคนเดียว สถานการณ์ทางการเงินแย่มาก จนทำให้เขาต้องไปยืมเงินคุณพ่อ $5,000 เหรียญเพื่อประทังชีวิต เหตุการณ์นี้เป็นบทเรียนที่เจ็บปวดที่สุดครั้งหนึ่งในชีวิตของเรย์ ดาลิโอ แต่มันก็ทำให้เขามุ่งมั่นที่จะเรียนรู้จนสามารถพัฒนาโมเดลที่สามารถคาดการณ์วิกฤตเศรษฐกิจได้ ช่วยให้ Bridgewater Associates กลายเป็นกองทุนเฮดจ์ฟันด์ที่ประสบความสำเร็จที่สุดในประวัติศาสตร์ ด้วยสินทรัพย์ภายใต้การบริหารมูลค่ามากกว่า 4 ล้านล้านบาท

ผมแน่ใจว่าความผิดพลาดของผมคงหนักไม่เท่าเรย์ ดาลิโอ แต่ผมสามารถเรียนรู้จากมันได้ ในบทบาทของนักลงทุนเน้นคุณค่า การเรียนรู้จากข้อผิดพลาดหมายถึงการสำรวจตัวเอง ไตร่ตรองพิจารณาการตัดสินใจของเราในอดีต เพื่อดูว่าเรา “พลาด” ตรงไหน สมมติฐานในการลงทุนของเราผิดจากความเป็นจริงไปอย่างไร อะไรคือจุดอ่อนของเรา เรามีอคติในเรื่องอะไร ทำการบ้านดีพอหรือยัง เราประเมินมูลค่าแบบ “โลกสวย” เกินไปหรือไม่

เทคนิคที่ผมคิดว่ามีประโยชน์มากในการเรียนรู้จากข้อผิดพลาดของตัวเอง คือการทบทวน “บันทึกการลงทุน” ของผม (ผมต้องให้เครดิต จอร์จ โซรอส ที่แนะนำเรื่องนี้) ผมจะบันทึกว่าผมซื้อหุ้นตัวนั้นเพราะอะไร อะไรคือสมมุติฐานและเหตุผลในการลงทุนของผม พอกลับไปทบทวนแล้ว บางทีเราก็รู้สึกประหลาดใจกับข้อผิดพลาดแบบง่าย ๆ ของเรา บางครั้งอคติก็ทำให้เรามองสถานการณ์ต่าง ๆ ดีกว่าความเป็นจริง ทำให้มีจุดบอด (blind spots) ในการลงทุนของเรา และเมื่อภาวะตลาดเป็นแบบปีนี้ จุดบอดเพียงนิดเดียวก็อาจจะหมายถึงการขาดทุนหนัก ๆ ได้

ความเป็นจริงในโลกของการลงทุน คือ นักลงทุนทุกคนเคยทำผิดพลาด แต่จะมีแค่คนประสบความสำเร็จเท่านั้นที่เรียนรู้จากมัน อย่างที่เรย์ ดาลิโอ เคยกล่าวไว้ว่า “ช่วงเวลาที่เจ็บปวดที่สุด คือ ช่วงเวลาที่สำคัญที่สุด แทนที่จะหนีจากมัน เราต้องเรียนรู้ที่จะมองหา ยอมรับ และใช้มันเพื่อพัฒนาตัวเอง” แต่ที่สำคัญกว่า คือ เจ็บแล้วก็ต้องรู้จักจำ เพราะถ้าเจ็บแล้วไม่จำ ก็จะต้องเจ็บแบบเดิมไปตลอด แล้วพอร์ตก็อาจจะพังแบบกู่ไม่กลับ ก่อนที่จะได้พัฒนาตัวเอง

ไม่พลาดข่าวสารเศรษฐกิจ เจาะลึกทุกประเด็นทั้งภาครัฐ-เอกชน เพิ่มเราเป็นเพื่อนที่ Line ได้เลย พิมพ์ @prachachat หรือ คลิกลิงก์ https://line.me/R/ti/p/@prachachat

หรือจะสแกน QR Code ในรูป เราพร้อมเสิร์ฟข่าวเศรษฐกิจ-ธุรกิจถึงมือผู้อ่านทันที!