“ป่ารักน้ำ” ปลูกป่า ปลูกชีวิต ปลูกอากาศหายใจ

ปัจจุบันโครงการป่ารักน้ำในพระราชดำริมีอยู่ทั้งสิ้น 5 แห่งในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ โครงการป่ารักน้ำ บ้านถ้ำติ้ว ตำบลส่องดาว อำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนคร โครงการป่ารักน้ำ บ้านป่ารักน้ำ ตำบลโคกสี อำเภอสว่างแดนดิน จังหวัดสกลนคร โครงการป่ารักน้ำ บ้านกุดนาขาม ตำบลเจริญศิลป์ อำเภอเจริญศิลป์ จังหวัดสกลนคร โครงการป่ารักน้ำ บ้านจาร ตำบลม่วง อำเภอบ้านม่วง จังหวัดสกลนคร และโครงการป่ารักน้ำ บ้านทรายทอง ตำบลปทุมวาปี อำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนคร

นอกจากพื้นที่ต่างจังหวัดแล้วพระองค์ยังทรงเล็งเห็นถึงความสำคัญของการเพิ่มพื้นที่สีเขียวในกรุงเทพมหานครอีกด้วย เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 60 พรรษา 12 สิงหาคม 2535 พระองค์พระราชทานการจัดสร้างสวนสาธารณะโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้คนกรุงเทพฯ มีปอดขนาดใหญ่สำหรับหายใจรับอากาศบริสุทธิ์ เป็นแหล่งพักผ่อน และแหล่งเรียนรู้

ในปี 2559 สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์และมูลนิธิสวนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ ได้ร่วมมือกันจัดสร้างสวนสาธารณะในรูปแบบ “สวนป่า” ขึ้นภายในสวนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯแห่งเดิม สวนป่ารักน้ำแห่งนี้มีจุดประสงค์เพื่อต้องการเน้นย้ำให้ประชาชนได้ตระหนักถึงความสำคัญของต้นไม้และป่า แม้จะเป็นพื้นที่ใจกลางเมืองกรุงที่มีอาณาเขตจำกัด แต่พันธกิจสำคัญก็คือ การปลูกป่าไม่จำเป็นต้องใช้พื้นที่ขนาดใหญ่ ทุกที่ที่มีพื้นที่ว่างสามารถปลูกต้นไม้ได้ทั้งสิ้น

เมื่อครั้งเริ่มต้นโครงการป่ารักน้ำ วันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2525 ว่า “การจัดการให้คนกับป่าอยู่กันได้โดยไม่มีราษฎรมีความคิดว่า ตรงนี้เป็นป่า ตรงนี้เป็นเขตบ้าน แต่ให้รู้สึกว่าเป็นป่าผืนเดียวกัน และรู้จักรักษาหวงแหนป่าเสมือนเป็นสมบัติของตนเอง”

พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 นั้นมีมากมาย ไม่สามารถนับได้ครบถ้วน โครงการป่ารักน้ำและโครงการพระราชดำริด้านการอนุรักษ์ฟื้นฟูป่าเป็นส่วนหนึ่งในหลายร้อยโครงการที่ทำให้พสกนิกรไทยมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และจะอยู่ในใจชาวไทยไปอีกนานแสนนาน