โรงไฟฟ้าขนอม เปิดศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ

ต้องยอมรับว่าโรงไฟฟ้าขนอม ถือเป็นโรงไฟฟ้าเอกชนขนาดใหญ่ที่สุดในภาคใต้ ตั้งอยู่บนเนื้อที่ 484 ไร่ บริเวณปากน้ำขนอม อ.ขนอม จ.นครศรีธรรมราช ซึ่งมีโรงไฟฟ้าแยกตามลักษณะ และวิธีการผลิตออกเป็น 2 ประเภทคือ โรงไฟฟ้าพลังความร้อน และโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วม

ผ่านมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โรงไฟฟ้าขนอมเปิดให้บริการทั้งหมด 4 หน่วยคือ

หนึ่ง โรงไฟฟ้าพลังความร้อนขนอม หน่วยที่ 1

สอง โรงไฟฟ้าพลังความร้อนขนอม หน่วยที่ 2

สาม โรงไฟฟ้าพลังงานความร้อนร่วมขนอม หน่วยที่ 3

สี่ โรงไฟฟ้าพลังงานความร้อนร่วมขนอม หน่วยที่ 4

โดยเฉพาะโรงไฟฟ้าพลังความร้อนขนอม หน่วยที่ 1 ที่ปัจจุบันหมดสัญญาเดินเครื่องเชิงพาณิชย์เป็นที่เรียบร้อยแล้ว จึงทำให้ บริษัท ผลิตไฟฟ้า จำกัด (มหาชน) หรือ “เอ็กโก กรุ๊ป” มีความเชื่อว่า…ต้นทางดี…จะก่อกำเนิดผลลัพธ์ปลายทางที่ดี

จนทำให้เกิดความคิดว่าในโอกาสที่บริษัทเดินทางมาถึงครบรอบที่ 25 ปีของการก่อตั้งบริษัท เอ็กโก กรุ๊ปในปี 2537 จึงทำให้มองย้อนกลับไปที่ต้นทางของการดำเนินงานผ่านมาในธุรกิจพลังงาน กระทั่งมองเห็นว่าบริษัท ผลิตไฟฟ้าขนอม จำกัด ในกลุ่มเอ็กโก ซึ่งรับผิดชอบการผลิตไฟฟ้าให้กับภาคใต้ โดยเฉพาะกับชุมชนโดยรอบอำเภอขนอม อันเป็นต้นทางสำคัญของการดำเนินธุรกิจผลิตพลังงานไฟฟ้า

กอปรกับโรงไฟฟ้าพลังงานความร้อนขนอม หน่วยที่ 1 มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน ทั้งยังเป็นโรงไฟฟ้าชนิดพิเศษ เพราะก่อสร้างบนเรือขนาดใหญ่ หรือที่เรียกว่า “โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ” แห่งแรก และแห่งเดียวของประเทศไทย

ที่สำคัญ “โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ” ยังเป็นโรงไฟฟ้าที่ประกอบสำเร็จรูปจากประเทศญี่ปุ่น โดยใช้เวลาก่อสร้างเพียง 2 ปี ขณะที่โรงไฟฟ้าทั่วไปจะใช้เวลาก่อสร้างนานถึง 4 ปี และเมื่อก่อสร้างเสร็จจะใช้เรือลากจูงมาจากประเทศญี่ปุ่นเพื่อมายังปากน้ำขนอม อ.ขนอม จ.นครศรีธรรมราช

โดยวันแรกที่ “โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ” แห่งแรกมาถึงบริเวณปากน้ำขนอมในวันที่ 15 ตุลาคม 2523 ปรากฏว่ามีประชาชนจากทั่วทุกสารทิศต่างแห่มาดูกันติดตั้งโรงไฟฟ้าแห่งนี้นับเป็นพัน ๆ คน

เพราะโรงไฟฟ้าแห่งนี้เป็นโรงไฟฟ้าพลังความร้อน ที่ใช้น้ำมันเตาเป็นเชื้อเพลิง สามารถผลิตไฟฟ้าได้ถึง 75 เมกะวัตต์ ซึ่งถือว่ามีส่วนสำคัญในการช่วยแก้ปัญหาการขาดแคลนไฟฟ้าของภาคใต้ขณะนั้นเป็นอย่างดี

ผลเช่นนี้ จึงทำให้ “ผลลัพธ์” ของการเดินทางจาก “ต้นทาง” ของ “โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ” จึงกลายเป็น “ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม” ในที่สุด

สำหรับเรื่องนี้ “สืบศักดิ์ ชูฤทธิ์” กรรมการผู้จัดการ บริษัท ผลิตไฟฟ้าขนอม จำกัด ในกลุ่มเอ็กโกบอกว่า
จุดประสงค์ของการริเริ่ม และพัฒนาโครงการศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม เกิดขึ้นจากความมุ่งหวังที่ต้องการจะถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านพลังงานไฟฟ้าขององค์กรให้เป็นประโยชน์ในวงกว้าง โดยเฉพาะกับเยาวชนที่อยู่รายรอบชุมชนอำเภอขนอม และพื้นที่ใกล้เคียง รวมถึงประชาชนทั่วไป เพื่อต้องการให้ชาวบ้านมีความรู้ความเข้าใจในกระบวนการผลิตไฟฟ้า

“สำคัญไปกว่านั้น เราพยายามส่งเสริมให้ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมกลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวของอำเภอขนอมด้วย โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ทุกคนที่อยู่ภายในศูนย์ นอกจากจะเป็นเยาวชนในพื้นที่อำเภอขนอมที่จะมาคอยให้บริการความรู้แก่นักท่องเที่ยว หากพนักงานบางส่วนของเราก็จะเป็นคนในพื้นที่ที่จะมาคอยอำนวยความสะดวกให้กับผู้มาเยือนโรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำแห่งนี้ด้วย”

“เพราะภายในศูนย์เรียนรู้เราจะแบ่งออกเป็น 7 โซน ประกอบด้วย โซน 1 ค้นพบเปลี่ยนโลก ที่บอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับการเรียนรู้กำเนิดพลังงานไฟฟ้า ด้วยการออกแบบให้เป็นฐานการทดลองวิทยาศาสตร์ เพื่อให้ทุกคนที่เข้ามาเข้าใจทฤษฎีการผลิตไฟฟ้าเบื้องต้น โซนที่ 2 ย้อนอดีตโรงไฟฟ้าขนอม หน่วยที่ 1 โดยเราจะเล่าย้อนอดีตไปถึงวันที่โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำเดินทางเข้ามายังปากน้ำขนอมเพื่อปฏิบัติภารกิจการผลิตไฟฟ้า”

“โซนที่ 3 เราผลิตไฟฟ้าได้อย่างไร ก็จะเล่าเรื่องกระบวนการการทำงานของการผลิตไฟฟ้า โดยเราจะเปิดหม้อไอน้ำให้ทุกคนเห็นอย่างจริงจัง โซนที่ 4 ป่า เขา ทะเลคือเสน่ห์ของขนอม โดยโซนนี้เราจะพาทุกคนไปสัมผัสกับบริเวณโดยรอบโรงไฟฟ้าที่ชุมชนสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างกลมกลืนกับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่สวยงาม โซนที่ 5 รักษ์สิ่งแวดล้อมเป็นมากกว่าหน้าที่ เฉพาะโซนนี้ทุกคนจะสนุกกับการเรียนรู้กระบวนการจัดการสิ่งแวดล้อมของโรงไฟฟ้าขนอมอย่างเป็นระบบ”

นอกจากนั้น “สืบศักดิ์” ยังบอกอีกว่าสำหรับโซนที่ 6 บ้านของเรา ตรงนี้ถือเป็นไฮไลต์อย่างหนึ่ง เพราะจะจำลองวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชนชาวขนอมมาให้ทุกคนได้รู้จัก ด้วยการเดินข้ามสะพานจำลองจากโรงไฟฟ้าเพื่อข้ามไปสู่ชุมชนขนอมเพื่อเรียนรู้วิถีชีวิต ความเป็นอยู่ ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมดั้งเดิมของชาวขนอม ผ่านคำบอกเล่าของตัวแทนชุมชนหลากหลายสาขาอาชีพ ในรูปแบบของสื่อมัลติมีเดียอินเตอร์แอ็กทีฟที่เสมือนจริงมาก

“โซนสุดท้ายคือโซนที่ 7 แหล่งเรียนรู้อำเภอขนอม ซึ่งเหมือนกับเป็นการสรุปบทเรียนการเดินทาง นับแต่ต้นทางจนมาถึงปลายทาง ทั้งนั้นเพื่ออยากให้ทุกคนรู้จักอำเภอขนอมมากขึ้น เพราะเราจัดทำเป็นแผนที่แหล่งเรียนรู้ขนาดใหญ่ เพื่อให้มองเห็นความเชื่อมโยงระหว่างการบริหารจัดการของโรงไฟฟ้าขนอม กับแนวทางในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน”

“เพราะบริเวณโซนนี้จะบอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับการจัดการน้ำอย่างถูกวิธี, การจัดการมลพิษทางอากาศ ซึ่งเกี่ยวข้องกับระบบควบคุมการเกิดก๊าซออกไซด์ของไนโตรเจนในระบบเผาไหม้เชื้อเพลิง, การตรวจวัดคุณภาพอากาศจากปล่องแบบอัตโนมัติอย่างต่อเนื่อง ไปจนถึงการตรวจวัดคุณภาพอากาศบริเวณโดยรอบโรงไฟฟ้า ขณะที่อีกส่วนหนึ่งจะบอกเล่าเกี่ยวกับการจัดการกากของเสียแยกตามประเภทอย่างถูกวิธี”

“ทั้งหมดนี้เราใช้เวลาในการพัฒนาโครงการ 3 ปี โดยเริ่มตั้งแต่ศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการในปี 2559 จากนั้นจึงนำข้อมูลทุกอย่างมากองรวมกัน เพื่อพัฒนาเนื้อหา ออกแบบ และปรับปรุงโรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำแห่งนี้ในปี 2560-2561 โดยอาศัยความร่วมมือระหว่างเอ็กโก กรุ๊ป, เอสโก ในกลุ่มเอ็กโก ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญในธุรกิจไฟฟ้า วิศวกรรมการก่อสร้าง การบำรุงรักษา และเดินเครื่องไฟฟ้า และบริษัท ซีเอ็มโอ จำกัด (มหาชน)
ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบ และการพัฒนาเนื้อหานิทรรศการ และพิพิธภัณฑ์”

จนที่สุดจึงปรากฏออกมาอย่างที่เห็น

“สืบศักดิ์” กล่าวในตอนท้ายว่าสำหรับใครที่อยากเยี่ยมชมศูนย์โรงไฟฟ้าขนอม อ.ขนอม จ.นครศรีธรรมราช สามารถเข้าเยี่ยมชมได้ในวันอังคาร-วันเสาร์ ระหว่างเวลา 08.00-17.00 น. แต่ควรลงทะเบียนแจ้งความประสงค์เพื่อเข้าเยี่ยมชมล่วงหน้าที่ www.eggo.com/th/khanom-learningcenter

รับรองคุณจะประจักษ์ชัดถึงคำว่าศูนย์เรียนรู้ที่มีชีวิตทันที