คลื่นความถี่รั้วบ้าน – อุปกรณ์อัจฉริยะ ไปดับเครื่องรถมอเตอร์ไซค์ ได้อย่างไร ?

รั้วบ้านเป็นเหตุให้มอเตอร์ไซค์ดับทั้งถนน กสทช. เผย คลื่น 433MHz บนอุปกรณ์ IoT ตามบ้าน ไม่ต้องขอใบอนุญาต

เหตุการณ์รถจักรยานยนต์ครื่องยนต์ดับปริศนา เนื่องจากคลื่นวิทยุรบกวนรีโมทรถ ปรากฎอีกครั้งบริเวณถนนพระราม 2 หลังจากที่ก่อนหน้านี้เกิดบริเวณย่านทาวน์อินทาวน์ ซึ่งพบว่าเกิดจากการรบกวนจากอุปกรณ์สมาร์ทมิเตอร์ของการไฟฟ้านครหลวง จึงได้สั่งให้ลดกำลังส่ง

ล่าสุดเกิดเหตุซ้ำรอยที่ย่านพระราม 2 ซึ่ง สํานักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงกิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ได้ลงพื้นที่ตรวจสอบพบว่ามาจากอุปกรณ์ IoT ที่ใช้คุม “รั้วบ้าน” อัตโนมัติ ไม่ปรากฎชื่อรุ่น ในบริเวณนั้น

รายงานระบุว่า หลังได้รับรายงาน รถจักรยานยนต์จำนวนมากในพื้นที่ดังกล่าว หากดับเครื่องแล้วจะสตาร์ตรถไม่ติด ซึ่งเป็นรถจักรยานยนต์ที่ใช้ระบบกุญแจรีโมท โดยบริเวณดังกล่าวติดกับปั๊มน้ำมัน
ทำให้ผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ที่เติมน้ำมันต้องดับเครื่องยนต์ และจะสตาร์ตกลับมาไม่ติด สำนักงาน กสทช. สันนิษฐานว่า อาจมีสาเหตุจากการรบกวนคลื่นความถี่วิทยุย่าน 433 MHz ซึ่งเป็นย่านความถี่ไร้สายระยะสั้น จึงได้ให้เจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ พร้อมเครื่องวิเคราะห์สัญญาณคลื่นความถี่เพื่อใช้ในการรับสัญญาณ

ผลการตรวจสอบอาคารดังกล่าวที่อยู่ติดกับปั๊มน้ำมัน พบอุปกรณ์ควบคุมรักษาความปลอดภัยอัตโนมัติ ซึ่งเป็นระบบควบคุมประตูรั้วบ้าน ไม่มีชื่อรุ่น ปรากฎอักษรจีน ติดตั้งอยู่บนชั้น 5 ของอาคาร มีการแพร่สัญญาณในย่านความถี่ 433.85 MHz และมีความแรงสัญญาณประมาณ -26.7 dBm ซึ่งอุปกรณ์ดังกล่าวอยู่ในสภาพชำรุด และมีลักษณะอาจก่อให้เกิดการรบกวนต่อรีโมทรถจักรยานยนต์ในบริเวณโดยรอบ

เบื้องต้นเจ้าหน้าที่ได้แจ้งให้ผู้ดูแลอาคารดังกล่าวดำเนินการระงับการใช้อุปกรณ์ดังกล่าว เพื่อไม่ให้เกิดการรบกวนคลื่นความถี่ และป้องกันผลกระทบต่อประชาชน โดยเจ้าของบ้านให้ความร่วมมือนำอุปกรณ์ส่งตรวจสอบ เพื่อยืนยันแหล่งกำเนิดการรบกวน ลักษณะการแพร่กระจายสัญญาณ และความสอดคล้องตามมาตรฐานทางเทคนิค และข้อกำหนดของสำนักงาน กสทช. ต่อไป

คลื่น 433.29MHz ไม่ถูกควบคุม

อุปกรณ์อัจริยะที่ใช้ในการควบคุมบ้าน ไฟ และอื่นๆ ในชีวิตประจำวันทุกวันนี้ ใช้การส่งสัญาณบนคลื่น 433.29MHz ซึ่งใช้งานกันทั่วโลก

ย่านความถี่ 433 MHz เป็นย่านความถี่ไร้สายระยะสั้น ใช้สำหรับอุปกรณ์สื่อสารระยะใกล้ อุปกรณ์บ้านอัจฉริยะ และอุปกรณ์ IoT เช่น รีโมทประตูรถ ไม้กั้นบริเวณทางเข้าภายในหมู่บ้าน โดยย่านความถี่ 433 MHz เป็นย่านความถี่ที่ใช้งานทั่วไปที่ใช้กำลังส่งต่ำได้รับการยกเว้นไม่ต้องได้รับใบอนุญาต เพราะมีการใช้แพร่หลายในหลายพื้นที่

จึงน่าสนใจว่าหากการใช้งานอุปกรณ์เหล่านี้แพร่หลายยิ่งขึ้น และไปรบกวนอุปกรณ์ที่สำคัญที่อาจส่งผลต่อชีวิต หรือก่อให้เกิดอุบัติเหตุจะมีแนวทางตรวจสอบดูแลเช่นไร

รายงานเพิ่มเติม เกี่ยวกับการรบกวนของคลื่น 433.92 MHz ต่อระบบกุญแจรีโมท (Smart Key) ของรถมอเตอร์ไซค์ เกิดจากหลักการทางเทคนิคที่สำคัญหลายประการ

ดังที่กล่าวว่า ย่านความถี่ ISM (Industrial, Scientific, and Medical Band) ย่านความถี่ 433 MHz ถูกกำหนดให้เป็น ย่านความถี่สาธารณะ (Unlicensed Band) ซึ่งเป็นย่านที่อุปกรณ์ไร้สายกำลังส่งต่ำจำนวนมากใช้งานร่วมกัน เช่น อุปกรณ์ในบ้าน: กริ่งไร้สาย, ประตูรั้วไฟฟ้า, เซ็นเซอร์บ้านอัจฉริยะ (Smart Home), และกล่องควบคุมแผงโซลาร์เซลล์

รวมถึงโครงสร้างพื้นฐาน อย่างระบบมิเตอร์อัจฉริยะ (Smart Meter) ที่ใช้ส่งข้อมูลการใช้ไฟฟ้า
เมื่อมีการใช้อุปกรณ์เหล่านี้พร้อมกันในพื้นที่เดียว จึงมีโอกาสสูงที่คลื่นจะชนกันจนเกิดการรบกวน

แล้วทำไมรถมอเตอร์ไซค์ดับ

ปกติแล้ว รถจักรยานยนต์รุ่นใหม่ๆ จะมีกล่อง ECU หรือสมองเครื่องยนต์ที่ตอนนี้การเข้าถึงใช้รีโมตระบบ Smart Key ที่จะมีการ Check-in ระหว่างกุญแจกับรถเป็นระยะ หากขับขี่เข้าไปในจุดที่มีคลื่นรบกวนรุนแรง รถอาจจะตรวจไม่พบกุญแจชั่วคราว ในรถบางรุ่น ระบบความปลอดภัยจะสั่งให้เครื่องยนต์ดับ หรือไม่สามารถสตาร์ทใหม่ได้หากดับเครื่องไปแล้ว เพราะกล่อง ECU เข้าใจว่ากุญแจไม่ได้อยู่กับรถ

จากรายงานวิจัยเกี่ยวกับการลดผลกระทบจากสัญญาณรบกวนเรดาร์ในงานด้านยานยนต์ โดย “อนุม ปิรกานี” มหาวิทยาลัยเบอร์มิ่งแฮม สามารถมองได้ว่าการรบกวนอุปกรณ์จากคลื่น 433.29MHz ต่อกุญแจรีโมทรถจักรยานยนต์ มาจากความต่างของกำลังส่ง (Power Differential) กุญแจรีโมทรถมอเตอร์ไซค์ถูกออกแบบมาให้ประหยัดพลังงานเพื่อยืดอายุแบตเตอรี่ จึงมีกำลังส่งต่ำมากเพียงประมาณ 10 มิลลิวัตต์ (mW

เมื่อมีอุปกรณ์ที่มีกำลังส่งสูงกว่า (เช่น เสาส่งสัญญาณมิเตอร์ หรืออุปกรณ์ประตูรั้วที่ชำรุด) ส่งคลื่นออกมาในระดับความแรงที่มากกว่าสัญญาณกุญแจหลายเท่า ก่อให้เกิด Noise Floor ที่คลื่นรบกวนจะไปยก “ระดับสัญญาณรบกวนพื้นฐาน” (Noise Floor) ให้สูงขึ้น จนทำให้สัญญาณจากรีโมทในมือมีค่าต่ำกว่าค่าที่ตัวรับจะแยกแยะได้ (SNR – Signal-to-Noise Ratio ต่ำเกินไป)